“සෙය්යො අමිත්තො” යන මේ දේශනාව බුදුරජාණන් වහන්සේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩ වාසය කරන සමයෙහි, අනේපිඬු මහසිටුතුමාගේ එක් දාසියක් අරබයා වදාළ සේක. අනේපිඬු සිටුතුමාට ‘රෝහිණී’ නම් එක් දාසියක් වූවාය. ඇය වී කොටන ස්ථානයට පැමිණ ඇගේ මහලු මව වැතිර සිටියාය. මැස්සන් ඇය පිරිවරා ඉදිකටුවෙන් විදින්නාක් මෙන් කන්නට වූහ. ඇය දුවට කතා කොට, “දරුව, මැස්සන් මාව කනවා. මොවුන් පලවා හරින්න” යැයි කීවාය. ඇය “මෑණියනි, මම උන් පලවා හරිමි” යි කියා මෝල් ගසක් ඔසවා, “මෑණියන්ගේ සිරුරෙහි වසන මැස්සන් මරා විනාශ කරමි” යි සිතා මවට මෝල් ගසින් පහර දී ජීවිතක්ෂයට පත් කළාය. එය දැක, “මගේ මව මළා” යැයි කියමින් හඬන්නට පටන් ගත්තාය. මේ පුවත සිටුතුමාට දැනුම් දුන්හ. සිටුතුමා ඇගේ අවසන් කටයුතු කරවා විහාරයට ගොස් ඒ සියලු පුවත් බුදුරජාණන් වහන්සේට සැළ කළේය. බුදුරජාණන් වහන්සේ, “ගෘහපතිය, මැය මෑණියන්ගේ සිරුරේ සිටි මැස්සන් මරමි යි සිතා මෝල් ගසින් පහර දී මව මරණයට පත් කළේ දැන් පමණක් නොවේ. පෙරත් මැරුවාය” යි වදාරා ඔහු විසින් ආරාධනා කරන ලදුව අතීත කතාව ගෙනහැර දැක්වූ සේක.
යටගිය දවස බරණැස් නුවර බ්රහ්මදත්ත රජු රාජ්ය කරන සමයේ බෝධිසත්වයන් වහන්සේ සිටු කුලයෙහි ඉපදී පියාගේ ඇවෑමෙන් සිටු තනතුරට පත් වූහ. ඔහුට ද රෝහිණී නම් දාසියක් වූවාය. ඇය ද තමන්ගේ වී කොටන තැනට පැමිණ වැතිර සිටි මව, “දරුව, මා මැස්සන්ගෙන් බේරා ගන්න” යැයි කී කල්හි, මේ අයුරින්ම මෝල් ගසින් පහර දී මව මරණයට පත් කොට හඬන්නට පටන් ගත්තාය. බෝසතාණන් වහන්සේ ඒ පුවත අසා, “මේ ලෝකයෙහි නුවණැති සතුරෙක් වුව ද වඩා උතුම් ය” යි සිතා මේ ගාථාව ප්රකාශ කළහ.
රොහිණී නම් දාසිය මැස්සන් මරන අටියෙන් මවට මෝල් ගසින් පහර දීමට සැරසීම.
“අනුකම්පා සහගත වූ යම් මෝඩයෙක් වෙයි ද, (ඊට වඩා) නුවණ ඇති සතුරා ශ්රේෂ්ඨ වේ. බාල වූ (මෝඩ) රෝහිණී නම් තැනැත්තිය දෙස බලව; (ඇය) මව මරා ශෝක කරන්නීය.”
එහි “මෙධාවී” යනු පණ්ඩිත වූ, නුවණ ඇති, බුද්ධිමත් තැනැත්තා ය. “යඤ්චෙ බාලානුකම්පකො” යන්නෙහි “යං” යනු ලිංග විපර්යාසයක් (Gender change) කරන ලද්දකි; එනම් පුරුෂ ලිංග පදයක් නපුංසක ලිංගයෙන් යෙදීමකි. “චෙ” යනු නාමාර්ථයෙහි (අවධාරණයෙහි) වැටෙන නිපාතයකි. යම් කිසි මෝඩයෙක් අනුකම්පා ඇත්තේ වේ ද, ඊට වඩා සිය දහස් ගුණයෙන් නුවණ ඇති සතුරා වුව ද ශ්රේෂ්ඨය යන අර්ථයයි. තව ද, “යං” යනු අතිශ්රේෂ්ඨ අර්ථයෙහි නිපාතයකි. එසේත් නැතිනම් මෝඩ අනුකම්පා ඇත්තා (නොහොත් අඥාන හිතවතා) ශ්රේෂ්ඨ නොවේ යන තේරුමයි. “ජම්මිං” යනු පහත් වූ, අඥාන තැනැත්තියයි. “මාතරං හන්ත්වාන සොචති” යනු මැස්සන් මරන්නෙමි යි මව මරා දැන් මේ මෝඩ තැනැත්තිය තමා ම හඬයි, වැළපෙයි. මේ කාරණය නිසා මේ ලෝකයෙහි සතුරෙකු වුව ද නුවණ ඇත්තේ නම් ශ්රේෂ්ඨ යැයි බෝසතාණන් වහන්සේ නුවණැත්තාට ප්රශංසා කරමින් මේ ගාථාවෙන් දහම් දෙසූ සේක.
බුදුරජාණන් වහන්සේ, “ගෘහපතිය, මේ තැනැත්තිය මැස්සන් මරමි යි සිතා මව මරා දැමුවේ දැන් පමණක් නොව පෙරත් ඝාතනය කළේය” යි මේ ධර්ම දේශනාව ගෙනහැර දක්වා, පූර්වාපර සන්ධි ගළපා ජාතක කතාව නිමවා වදාළ සේක. “එකල මව වූයේ දැන් මේ මව ම ය. එදා දියණිය වූයේ ද මේ දියණිය ම ය. මහ සිටුතුමා වනාහි මම ම වෙමි.”
පස්වන රෝහිණී ජාතක වර්ණනාවයි.