1. 13. 6.
ඝෝසිත සූත්රය
129. එක් කලෙක්හි ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ කොසඹෑනුවර ඝෝසිතාරාමයෙහි වාසය කරති. එකල්හි වනාහි ඝෝසිත නම් ගෘහපති තෙම ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ යම් තැනෙක්හිද එතැනට පැමිණියේය. පැමිණ ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ සමඟ සතුටු වූයේය. සතුටුවියයුතුවූ සිහිකටයුතුවූ කථාකොට නිමවා එක්පසෙක හුන්නේය. එක්පසෙක හුන්නාවූ ඝෝසිත නම් ගෘහපති තෙම ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේට මෙය සැල කෙළේය. ස්වාමිනි, ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්ස, "ධාතුනානාත්වය ධාතුනානාත්වය", යයි කියනු ලැබේ. ස්වාමිනි, කොපමණකින් භාග්යවතුන් වහන්සේ විසින් ධාතුනානාත්වය වදාරන ලද්දේද, යනුයි.
“ගෘහපතිය, චක්ෂු ධාතුවද ඇත්තේය. මන වඩන්නාවූ රූපයෝද ඇත්තාහ. චක්ඛු විඤ්ඤාණයද ඇත්තේය. සැප වේදනාවට කරුණුවූ ස්පර්ශය නිසා සැපවූ වේදනාවද උපදියි. ගෘහපතිය, චක්ෂු ධාතුවද ඇත්තේය. මන නොවඩන්නාවූ රූපයෝද ඇත්තාහ. චක්ඛු විඤ්ඤාණයද ඇත්තේය. දුක් වේදනාවට කරුණුවූ ස්පර්ශය නිසා දුක්වූ වේදනාවද උපදියි. ගෘහපතිය, චක්ෂු ධාතුවද ඇත්තේය. උපෙක්ෂාවට කරුණුවූ රූපයෝද ඇත්තාහ. චක්ඛු විඤ්ඤාණයද ඇත්තේය. දුක් ද නොවූ සැපද නොවූ වේදනාවට කරුණුවූ ස්පර්ශය නිසා දුක් ද නොවූ සැපද නොවූ වේදනාවද උපදියි.
ගෘහපතිය, සෝත ධාතුව ඇත්තේය -පෙ- ගෘහපතිය, ඝාන ධාතුව ඇත්තේය -පෙ- ගෘහපතිය, ජිව්හා ධාතුවද ඇත්තේය. මන වඩන්නාවූ රසයෝද ඇත්තාහ. ජිව්හා විඤ්ඤාණයද ඇත්තේය. සැප වේදනාවට කරුණුවූ ස්පර්ශය නිසා සැපවූ වේදනාව උපදියි. ගෘහපතිය, ජිව්හා ධාතුවද ඇත්තේය. මන නොවඩන්නාවූ රසයෝද ඇත්තාහ. ජිව්හා විඤ්ඤාණයද ඇත්තේය. දුක් වේදනාවට කරුණුවූ ස්පර්ශය නිසා දුක්වූ වේදනාව උපදියි. ගෘහපතිය, ජිව්හා ධාතුවද ඇත්තේය. උපෙක්ෂාවට කරුණුවූ රසයෝද ඇත්තාහ. ජිව්හා විඤ්ඤාණයද ඇත්තේය. දුක්ද නොවූ සැපද නොවූ වේදනාවට කරුණුවූ ස්පර්ශය නිසා දුක්ද නොවූ සැපද නොවූ වේදනාව උපදියි.
“ගෘහපතිය, කාය ධාතුවද ඇත්තේය. මන වඩන්නාවූ ස්පර්ශයෝද ඇත්තාහ. කාය විඤ්ඤාණයද ඇත්තේය. සැප වේදනාවට කරුණුවූ ස්පර්ශය නිසා සැපවූ වේදනාවද උපදියි. ගෘහපතිය, කාය ධාතුවද ඇත්තේය. මන නොවඩන්නාවූ ස්පර්ශයෝද ඇත්තාහ. කාය විඤ්ඤාණයද ඇත්තේය. දුක් වේදනාවට කරුණුවූ ස්පර්ශය නිසා දුක්වූ වේදනාවද උපදියි. ගෘහපතිය, කාය ධාතුවද ඇත්තේය. උපෙක්ෂාවට කරුණුවූ ස්පර්ශයෝද ඇත්තාහ. කාය විඤ්ඤාණයද ඇත්තේය. දුක් ද නොවූ සැපද නොවූ වේදනාවට කරුණුවූ ස්පර්ශය නිසා දුක් ද නොවූ සැපද නොවූ වේදනාවද උපදියි. “ගෘහපතිය, මනෝ ධාතුවද ඇත්තේය. මන වඩන්නාවූ ධර්මයෝද ඇත්තාහ. මනෝ විඤ්ඤාණයද ඇත්තේය. සැප වේදනාවට කරුණුවූ ස්පර්ශය නිසා සැපවූ වේදනාවද උපදියි. ගෘහපතිය, මනෝ ධාතුවද ඇත්තේය. මන නොවඩන්නාවූ ධර්මයෝද ඇත්තාහ. මනෝ විඤ්ඤාණයද ඇත්තේය. දුක් වේදනාවට කරුණුවූ ස්පර්ශය නිසා දුක්වූ වේදනාවද උපදියි. ගෘහපතිය, මනෝ ධාතුවද ඇත්තේය. උපෙක්ෂාවට කරුණුවූ ධර්මයෝද ඇත්තාහ. මනෝ විඤ්ඤාණයද ඇත්තේය. දුක් ද නොවූ සැපද නොවූ වේදනාවට කරුණුවූ ස්පර්ශය නිසා දුක් ද නොවූ සැපද නොවූ වේදනාවද උපදියි. ගෘහපතිය මෙතෙකින් වනාහි භාග්යවතුන් වහන්සේ විසින් ධාතූන්ගේ නානත්වය වදාරන ලදැයි, කීය.
1. 13. 7.
හාලිද්දිකානි සූත්රය
130. එක් කලෙක ආයුෂ්මත් මහාකච්චාන ස්ථවිරයන් වහන්සේ අවන්ති රටෙහි කුරරඝරයෙහි පවත්ත නම් පර්වතයෙහි වැඩ වසති. එකල්හි හාලිද්දකානි නම් ගෘහපති තෙම ආයුෂ්මත් මහාකච්චාන ස්ථවිරයන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ ආයුෂ්මත් මහාකච්චාන ස්ථවිරයන් වහන්සේ සමඟ සතුටු විය. සතුටු විය යුතු, සිහි කටයුතු කථා කොට නිමවා එක් පසෙක හුන්නේය. එක් පසෙක හුන් හාලිද්දකානි ගෘහපති තෙම ආයුෂ්මත් මහාකච්චාන ස්ථවිරයන් වහන්සේට මෙය සැළ කළේය: “ස්වාමීනි, ‘ධාතූන්ගේ නානාත්වය නිසා ස්පර්ශයන්ගේ නානාත්වය උපදියි, ස්පර්ශයන්ගේ නානාත්වය නිසා වේදනාවන්ගේ නානාත්වය උපදියි’ යන මෙය භාග්යවතුන් වහන්සේ විසින් වදාරන ලදී. ස්වාමීනි, කෙසේ නම් ධාතූන්ගේ නානාත්වය නිසා ස්පර්ශයන්ගේ නානාත්වය උපදී ද? ස්පර්ශයන්ගේ නානාත්වය නිසා වේදනාවන්ගේ නානාත්වය උපදී ද?”
“ගෘහපතිය, මේ ලෝකයෙහි භික්ෂුතෙම ඇසින් රූපයක් දැක මේ ආකාරයෙන් මෙය මන වඩන්නේයයි දැන ගනියි. චක්ඛු විඤ්ඤාණයද සැප වේදනාවට කරුණුවූ ස්පර්ශයද නිසා සැපවූ වේදනාවද උපදියි. ඇසින්ම රූපයක් දැක මේ ආකාරයෙන් මෙය මන නොවඩන්නේයයි දැනගනියි. චක්ඛු විඤ්ඤාණයද දුක් වේදනාවට කරුණුවූ ස්පර්ශයද නිසා දුක්වූ වේදනාව උපදියි. ඇසින්ම වනාහි රූපයක් දැක