1. බලිහරණ සූත්‍රය
[කුසිනාරා නිදානය]
21. එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කුසිනාරා නුවර බලිහරණ නම් වන ලැහැබෙහි වාසය කරන සේක. එතල්හි වනාහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, භික්‍ෂූන්ට, ‘මහණෙනි,’ යි කියා ආමන්ත්‍රණය කළ සේක. එවිට භික්‍ෂූහු, ‘ස්වාමීනි’ කියා උත්තර දුන්හ.
“මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්‍ෂුවක් එක්තරා ගමක් හෝ නියම් ගමක් හෝ ඇසුරුකොට වාසය කරයි. ඔහු කරා ගෘහපතියෙක් හෝ ගෘහපති පුත්‍රයෙක් හෝ එළඹ, පසු දිනය පිණිස බතින් නිමන්ත්‍රණය කරයි. කැමැත්තාවූ භික්‍ෂුතෙමේ නිමන්ත්‍රණය ඉවසයි. හෙතෙම ඒ රාත්‍රියෙන් පසු පෙරවරු කාලයෙහි පාත්‍ර සිව්රු ගෙන ඒ ගෘහපතියාගේ හෝ ගෘහපති පුත්‍රයාගේ හෝ ගෙදොර යම් තැනකද, එහි පැමිණෙයි. පැමිණ පනවන ලද ආසනයෙහි හිඳගනියි. ඒ ගෘහපතියා හෝ ගෘහපති පුත්‍රයා හෝ ප්‍රණීතවූ කෑ යුතු දෙයින්ද, බුදිය යුතු දෙයින්ද, සියතින් වළඳවයි. ‘ඇත, ඇත’ කියා ප්‍රතික්‍ෂෙප කරවයි. ඒ භික්‍ෂුවට මෙසේ සිතෙයිද, කෙසේද? ‘මේ ගෘහපතියා හෝ ගෘහපති පුත්‍රයා හෝ නැවතද මා මෙබඳු ප්‍රණීත කෑ යුතු දෙයින්, බුදිය යුතු දෙයින්, සියතින් වළඳවන්නේ නම්, ‘ඇත, ඇත’ කියා ප්‍රතික්‍ෂෙප කරවන්නේ නම් යහපති’ කියායි. හෙතෙම ඒ පිණ්ඩපාතය තෘෂ්ණාවෙන් ඇලී, මූර්ඡාවී, තෘෂ්ණාවෙහි ගැලී, ආදීනව නොදන්නෙක්ව, නික්මීමේ ප්‍රඥාව නැත්තෙක්ව වළඳයි. හෙතෙම එහි කාම විතර්‍කද කල්පනා කරයි. විහිංසා විතර්‍කද කල්පනා කරයි. “මහණෙනි, මම මෙබඳු භික්‍ෂුවකට දෙන ලද දානය මහත් ඵල ඇත්තේයයි නොකියමි. කුමක් හෙයින්ද? මහණෙනි, ඒ භික්‍ෂුව ප්‍රමාදව වාසය කරයි.
“මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්‍ෂුවක් එක්තරා ගමක් හෝ නියම් ගමක් හෝ ඇසුරුකොට වාසය කරයි. ඔහු කරා ගෘහපතියෙක් හෝ ගෘහපති පුත්‍රයෙක් හෝ එළඹ, පසු දිනය පිණිස බතින් නිමන්ත්‍රණය කරයි. කැමැත්තාවූ භික්‍ෂුතෙමේ නිමන්ත්‍රණය ඉවසයි. හෙතෙම ඒ රාත්‍රියෙන් පසු පෙරවරු කාලයෙහි පාත්‍ර සිව්රු ගෙන ඒ ගෘහපතියාගේ හෝ ගෘහපති පුත්‍රයාගේ හෝ ගෙදොර යම් තැනකද, එහි පැමිණෙයි. පැමිණ පනවන ලද ආසනයෙහි හිඳගනියි. ඒ ගෘහපතියා හෝ ගෘහපති පුත්‍රයා හෝ ප්‍රණීතවූ කෑ යුතු දෙයින්ද, බුදිය යුතු දෙයින්ද, සියතින් වළඳවයි. ‘ඇත, ඇත’ කියා ප්‍රතික්‍ෂෙප කරවයි. ඔහුට මෙසේ අදහස් නොවෙයි. කෙසේද? ‘මේ ගෘහපති තෙමේ හෝ ගෘහපති පුත්‍ර තෙමේ හෝ පසුව මෙවැනි ප්‍රණීත කෑ යුතු දෙයින් හෝ බුදිය යුතු දෙයින් හෝ සියතින් මා වළඳවන්නේ නම්, ‘ඇත, ඇත’ කියා ප්‍රතික්‍ෂෙප කරවන්නේ නම් යහපත්ය’ කියායි. හෙතෙම ආහාරය තෘෂ්ණාවෙන් නොබැඳී, මූර්ඡා නොවී, තෘෂ්ණාවෙහි නොගිලී, ආදීනව දකිමින්, නික්මෙණ ප්‍රඥාවෙන් යුක්තව වළඳයි. හෙතෙම එහි නෛෂ්ක්‍රම්‍ය විතර්‍කද කල්පනා කරයි. අව්‍යාපාද විතර්‍කද කල්පනා කරයි. අවිහිංසා විතර්‍කද කල්පනා කරයි. “මහණෙනි, මම මෙබඳු භික්‍ෂුවට දෙන ලද දානය මහත්ඵල වන්නේයයි කියමි. කුමක් හෙයින්ද, මහණෙනි, මේ මහණ තෙම අප්‍රමාදව වාසය කරයි.”
2. භණ්ඩන ජාත සූත්‍රය
[සැවැත් නිදානය]
22. “මහණෙනි, යම් දිශාවෙක භික්‍ෂූහු හටගත් ඩබර ඇතිව, හටගත් කලහ ඇතිව, විවාදයට පැමිණ, ඔවුනොවුන් මුඛ නමැති ආයුධවලින් ඇන කොටා ගනිමින් වාසය කරද්ද, මහණෙනි, මා විසින් ඒ දිසාව මෙනෙහි කිරීමටවත් පහසු නොවේ. යාම ගැන කියනුම කිම? මෙහිදී ඒකාන්තයෙන් ඒ ආයුෂ්මත්හු ධර්‍ම තුනක් අත් හළහ. ධර්‍ම තුනක් බහුල කළාහුයයි නිශ්චයට පැමිණෙමි.
“කිනම් ධර්‍ම තුනක් අත් හැරියාහුද? නෛෂ්ක්‍රම්‍ය විතර්‍කය, අව්‍යාපාද විතර්‍කය, අවිහිංසා විතර්‍කය යන මේ ධර්‍ම තුන අත් හළහ.
කවර ධර්‍ම තුනක් බහුල කළාහුද? කාම විතර්‍කය, ව්‍යාපාද විතර්‍කය, විහිංසා විතර්‍කය යන මේ ධර්‍ම තුන බහුල කළාහුය.
“මහණෙනි, යම් දිශාවෙක භික්‍ෂූහු හටගත් ඩබර ඇතිව, හටගත් කලහ ඇතිව, විවාදයට පැමිණ, ඔවුනොවුන් මුඛ නමැති ආයුධවලින් ඇන කොටා ගනිමින් වාසය කරද්ද, මහණෙනි, මා විසින් ඒ දිසාව මෙනෙහි කිරීමටවත් පහසු නොවේ. යාම ගැන කියනුම කිම? මෙහිදී ඒකාන්තයෙන් ඒ ආයුෂ්මත්හු ධර්‍ම තුනක් අත් හළහ. ධර්‍ම තුනක් බහුල කළාහුයයි නිශ්චයට පැමිණෙමි.
“මහණෙනි, යම් දිශාවෙක භික්‍ෂූහු සමගිව, සතුටුවෙමින්, වාද නොකරමින්, කිරිත්, වතුරත් මෙන් එක්ව, ඔවුනොවුන් ප්‍රිය ඇසින් බලමින් වාසය කරද්ද, මහණෙනි, මා විසින් ඒ දිශාවට යාමටද පහසු වෙයි. මෙනෙහි කිරීම ගැන කියනුම කිම? ඒකාන්තයෙන් ඒ ආයුෂ්මත්හු මේ ධර්‍ම තුන අත්හළහ, මේ ධර්‍ම තුන බහුල කළහයි නිශ්චයට පැමිණෙමි.
“කවර ධර්‍ම තුනක් අත්හළහුද? කාම විතර්කයද, ව්‍යාපාද විතර්‍කද, විහිංසා විතර්කයද යන මේ ධර්‍ම තුන දුරු කළහ.
කවර ධර්‍ම තුනක් බහුල කළාහුද? නෛශ්ක්‍රම්‍ය විතර්කයද, අව්‍යාපාද විතර්කයද, අවිහිංසා විතර්කයද යන මේ ධර්‍ම තුන බහුල කළහ.
“මහණෙනි, යම් දිශාවෙක භික්‍ෂූහු සමගිව, සතුටුවෙමින්, වාද නොකරමින්, කිරිත්, වතුරත් මෙන් එක්ව, ඔවුනොවුන් ප්‍රිය ඇසින් බලමින් වාසය කරද්ද, මහණෙනි, මා විසින් ඒ දිශාවට යාමටද පහසු වෙයි. මෙනෙහි කිරීම ගැන කියනුම කිම? ඒකාන්තයෙන් ඒ ආයුෂ්මත්හු මේ ධර්‍ම තුන අත්හළහ, මේ ධර්‍ම තුන බහුල කළහයි නිශ්චයට පැමිණෙමි.