“අත්ථි මෙ පුරිසො දෙව” (දේවයන් වහන්ස, මට පුරුෂයෙක් ඇත) යන මේ දේශනාව බුදුරජාණන් වහන්සේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවාසය කරන සේක් කොසොල් රජතුමා අරබයා වදාළ සේක. ඒ රජතුමාට බොහෝ උපකාර ඇති එක් ඇමතියෙක් අන්තඃපුරය දූෂණය කළේය. රජතුමා “මොහු මට උපකාර ඇත්තෙකැ” යි දැනගෙනත්, එය ඉවසා ඒ බව බුදුරජාණන් වහන්සේට දන්වා සිටියේය. එවිට බුදුරජාණන් වහන්සේ, “මහරජතුමනි, පැරණි රජවරු පවා මෙසේ ඉවසූහ” යි වදාරා, ඔහු විසින් ආරාධනා කරන ලද්දාහු අතීත කථාව ගෙනහැර දැක්වූ සේක.
අතීතයෙහි බරණැස් නුවර බ්රහ්මදත්ත රජු රාජ්ය කරන කල්හි, ඔහුගේ එක් ඇමතියෙක් අන්තඃපුරය දූෂණය කළේය. ඒ ඇමතියාගේ සේවකයෙක් ද ඇමතියාගේ නිවස දූෂණය කළේය. හෙතෙම ඒ සේවකයාගේ අපරාධය ඉවසිය නොහැකි වූයේ, ඔහු අල්ලාගෙන රජු වෙත ගොස්, “දේවයන් වහන්ස, මාගේ එක් උපස්ථායකයෙක් මාගේ සියලු කටයුතු කරන්නේ වෙයි. එහෙත් ඔහු මාගේ නිවස දූෂණය කළේය. ඔහුට කුමක් කිරීම වටීදැ” යි විමසමින් මෙම පළමු ගාථාව කීවේය:
ඇමතියා තමාගේ නිවසේ වරද කළ මිනිසා රජු වෙත ඉදිරිපත් කළ අයුරු
“දේවයනි! මාගේ හැම කටයුත්තකම යෙදුණු පුරුෂයෙක් ඇත. ඔහුගේ එක් අපරාධයක් ද ඇත. ඒ අපරාධය පිළිබඳව ඔබ වහන්සේ කුමක් සිතන්නෙහි ද? (කවර නම් දඬුවමක් අනුමත කරන්නෙහි ද?)”
එහි තස්ස චෙකො පරාධත්ථි යනු, ඒ පුරුෂයාගේ එක් අපරාධයක් ද ඇත යන්නයි. තත්ථ ත්වං කින්ති මඤ්ඤසී යනු, ඒ පුරුෂයාගේ අපරාධය සම්බන්ධයෙන් ඔබ වහන්සේ “කුමක් කළ යුතු යැ” යි සිතන්නෙහි ද? යම් සේ ඔබ වහන්සේට සිතක් පහළ වේ ද, ඊට අනුරූප දඬුවමක් මොහුට පනවන්නැයි දක්වයි.
එය අසා රජතුමා දෙවන ගාථාව වදාළේය:
“අපට ද මෙබඳු පුරුෂයෙක් සිටී; හෙතෙම මෙහි ම විද්යමාන වෙයි. සකල ගුණාංගයන්ගෙන් යුක්ත වූවෝ දුර්ලභයහ. එබැවින් අපට නම් ඉවසීම ම රුචි වෙයි.”
එහි අර්ථය මෙසේය: අම්හාකම්පි, රජවරුන් වූ අපට ද ගෘහය දූෂණය කරන්නා වූ මෙබඳු බොහෝ උපකාර ඇති පුරුෂයෙක් ඇත. ඉධ විජ්ජති, හෙතෙම දැනුදු මෙහි ම සිටියි. අප රජවරුන් වුව ද ඔහුගේ බොහෝ උපකාර ඇති බව සලකා එය ඉවසමු; එසේ ඇති කල්හි රජෙකු නොවන ඔබට එය ඉවසීම ගැන කියනුම කවරේ ද? අඞ්ගසම්පන්නො, සියලු ගුණ කොටස්වලින් යුක්ත පුරුෂයෙක් නම් දුර්ලභය. ඒ කාරණයෙන් අස්මාකං, අපට මෙබඳු තැන්වල දී ඉවසීම ම රුච්චති, රුචි වෙයි.
රජතුමා විසින් මෙය කියන ලද්දේ තමන් අරබයා බව දැනගත් ඇමතියා, එතැන් පටන් අන්තඃපුරය දූෂණය කිරීමට නොහැකි විය. ඔහුගේ සේවකයා ද රජතුමාට මේ බව සැලකර ඇති බව දැන, එතැන් පටන් ඒ ක්රියාව කිරීමට නොහැකි විය.
බුදුරජාණන් වහන්සේ මේ ධර්ම දේශනාව ගෙනහැර දක්වා ජාතක කථාව නිමවා වදාළ සේක. “එකල බරණැස් රජව උපන්නේ මම ම ය.” වර්තමාන කථාවේ එන ඒ ඇමතියා ද, රජතුමා විසින් මේ බව බුදුරජාණන් වහන්සේට පවසන ලද බව දැන, එතැන් පටන් ඒ පාප ක්රියාව කිරීමට සමත් නොවුණේ ය.
පස්වන වූ ඛන්තිවණ්ණ ජාතක වර්ණනාවයි.