මෙහි අප බෝධිසත්ත්වයෝ දීපංකර ආදී සූවිසි බුදුවරුන් හමුවෙහි පෙරුම් පුරමින් සාරාසංඛ්ය කල්ප ලක්ෂයක් පැමිණියහ. කස්සප බුදුන් වහන්සේට මෑත භාගයෙහි (අතරතුර) මෙම සම්මා සම්බුදුන් (ගෞතම) හැර වෙනත් බුදුවරයෙක් නොවීය. මෙසේ දීපංකර ආදී සූවිසි බුදුවරුන්ගෙන් විවරණ ලැබූ බෝධිසත්ත්වයෝ, (පහත දැක්වෙන කරුණු සම්පූර්ණ කළහ):
- මනුෂ්ය ආත්මයක් ලැබීම,
- පුරුෂයෙකු වීම,
- (රහත් වීමට තරම්) හේතු සම්පත් ඇති බව,
- ශාස්තෘන් වහන්සේ නමක් හමුවීම,
- පැවිද්දෙකු වීම,
- (ධ්යාන ආදී) ගුණ සම්පත්තිය,
- (ජීවිත පරිත්යාගය වැනි) අධිකාරය හෙවත් කැපවීම,
- (බුදු වීමට ඇති) දැඩි කැමැත්ත,
යන කරුණු අට සම්පූර්ණ වීමෙන් බුද්ධත්වය සඳහා වූ ප්රාර්ථනාව සමෘද්ධ වේ.
මේ අෂ්ට ධර්මයන් එක්තැන් කොට, දීපංකර පාද මූලයේදී කරන ලද අභිනීහාර (ප්රාර්ථනා) ඇතිව, “දැන් මම බුදු කරවන ධර්මයන් සොයමි” යි උත්සාහ කොට, එසේ විමසන කල්හි පළමුව දාන පාරමිතාව දුටුවේය. මෙසේ දාන පාරමිතාව ආදී බුද්ධ කාරක ධර්ම දැක, ඒවා පුරමින්ම වෙස්සන්තර ආත්ම භාවය දක්වා පැමිණියේය. ඒ ගමනේදී බුදුබව පතා විවරණ ලැබූ බෝධිසත්ත්වයන්ට ලැබෙන ආනිසංස මෙසේ වර්ණනා කර ඇත:
මෙසේ සියලු අංගයන්ගෙන් සම්පූර්ණ වූ, බුද්ධත්වය සඳහා නියත විවරණ ලැබූ නරයන් (බෝධිසත්ත්වයෝ), කල්ප කෝටි සිය ගණනක් වුවද දීර්ඝ කාලයක් සංසාරයේ සැරිසරන අතර (පහත දැක්වෙන ස්ථානවල නොඋපදිති):
අවීචි මහා නිරයේ නොඋපදිති. එසේම සක්වල අතර පිහිටි ලෝකාන්තර නිරයේද, (පිපාසයෙන් පෙළෙන) නිජ්ඣාමතණ්හික ප්රේතයන් අතරද, කාලකඤ්ජක නම් අසුරයන් අතරද නොඋපදිති.
දුගතියක උපන්නද වටුවකුට වඩා කුඩා සතෙකු වී නොඋපදිති. මනුෂ්යයන් අතර උපදින විට උපතින් අන්ධයෝ නොවෙති.
බිහිරි බවක් ඇති නොවේ (බිහිරිව නොඋපදිති), ගොළු බවක් ඇති නොවේ. ස්ත්රී ආත්ම භාවයකට නොපැමිණෙති. උභතෝබ්යඤ්ජනක (ලිංග දෙකම ඇති) හෝ පණ්ඩක (නපුංසක) නොවෙති.
බුද්ධත්වය සඳහා නියත වූ ඒ නරයන් (පස් වැදෑරුම්) ආනන්තරීය පාප කර්මවලට හසු නොවෙති. සෑම තැනකදීම පිරිසිදු හැසිරීම් ඇත්තෝ වෙති.
කර්මය හා කර්ම ඵලය විශ්වාස කරන ඔවුහු මිථ්යා දෘෂ්ටිය නොගනිති. (සුගති) ස්වර්ගවල විසූවද අසඤ්ඤ තලයේ (සිත් නැති බඹලොව) නොඋපදිති.
සුද්ධාවාස දෙව්ලොව ඉපදීමට හේතු සම්පත් (අනාගාමී මාර්ග ඵල) ඇති කර නොගනිති. (සසර කලකිරී) නික්මීමට නැඹුරු වූ ඒ සත්පුරුෂයෝ, භවාභවයන්හි නොඇලී, ලෝකාර්ථ චර්යාවෙහි හැසිරෙමින් සියලු පාරමිතාවන් සම්පූර්ණ කරති.
උන්වහන්සේ ඒ ආනිසංස ලබමින්ම පැමිණියහ. පාරමිතා පුරන උන්වහන්සේට අකිත්ති බ්රාහ්මණ කාලය, සංඛ බ්රාහ්මණ කාලය, ධනඤ්ජය රජ කාලය, මහා සුදස්සන කාලය, මහා ගෝවින්ද කාලය, නිමි මහා රජ කාලය, චන්ද කුමාර කාලය, විසය්හ සිටු කාලය, සිවි රජ කාලය සහ වෙස්සන්තර කාලය යනාදියේදී දාන පාරමිතාව සඳහා පුරන ලද ආත්ම භාවයන්ගේ ප්රමාණයක් නැත. ඒකාන්තයෙන්ම සසපණ්ඩිත ජාතකයෙහි (සිදුවීම මෙසේය):
“ආහාර ඉල්ලා පැමිණි (බමුණා) දැක, මම මාගේ ශරීරය පරිත්යාග කළෙමි. දානයෙහි මට සමාන අයෙක් නැත. මෙය මාගේ දාන පාරමිතාවයි.”
මෙසේ ජීවිත පරිත්යාගය කළ බැවින් එය දාන පරමත්ථ පාරමිතාව නම් විය. එසේම සීලව රජ කාලය, චම්පෙය්ය නාග රාජ කාලය, භූරිදත්ත නාග රාජ කාලය, ඡද්දන්ත නාග රාජ කාලය, ජයද්දිස රජ කුමාර කාලය සහ අලීනසත්තු කුමාර කාලය ආදියේදී සීල පාරමිතාව පිරූ ආත්ම භාවයන්ගේ ප්රමාණයක් නැත. ඒකාන්තයෙන්ම සංඛපාල ජාතකයෙහි (සිදුවීම මෙසේය):
“හුල්වලින් විදිනු ලබද්දීත්, කෙටේරි (ආයුධ) වලින් කොටනු ලබද්දීත්, ඒ වැදි පුත්රයන් කෙරෙහි මම නොකෝප වීමි. මෙය මාගේ සීල පාරමිතාවයි.”
මෙසේ ජීවිත පරිත්යාගය (කරමින් සිල් රැකීම) නිසා එය සීල පරමත්ථ පාරමිතාව නම් විය. එසේම සෝමනස්ස කුමාර කාලය, හත්ථිපාල කුමාර කාලය සහ අයෝඝර පණ්ඩිත කාලය ආදියේදී මහා රාජ්යයන් අතහැර නෙක්ඛම්ම (ගිහි ගෙයින් නික්මීමේ) පාරමිතාව පිරූ ආත්ම භාවයන්ගේ ප්රමාණයක් නැත. ඒකාන්තයෙන්ම චූළසුතසෝම ජාතකයෙහි (සිදුවීම මෙසේය):
“අතට පත් මහා රාජ්යය මම කෙළ පිඬක් මෙන් අහක දැමුවෙමි. එසේ අත්හරින මට (ඒ ගැන) ඇල්මක් නොවීය. මෙය මාගේ නෙක්ඛම්ම පාරමිතාවයි.”
මෙසේ ඇල්මක් නැතිව රාජ්යය අතහැර නික්මීම නෙක්ඛම්ම පරමත්ථ පාරමිතාව නම් විය. එසේම විධුර පණ්ඩිත කාලය, මහා ගෝවින්ද පණ්ඩිත කාලය, කුද්දාල පණ්ඩිත කාලය, අරක පණ්ඩිත කාලය, බෝධි පරිබ්රාජක කාලය සහ මහෞෂධ පණ්ඩිත කාලය ආදියේදී ප්රඥා පාරමිතාව පිරූ ආත්ම භාවයන්ගේ ප්රමාණයක් නැත. ඒකාන්තයෙන්ම සත්තුභස්ත ජාතකයේ සේනක පණ්ඩිත කාලයෙහි (සිදුවීම මෙසේය):
“මම ප්රඥාවෙන් විමසා බලා (පසුම්බිය තුළ සිටි නාගයාගෙන්) බමුණා දුකින් මුදවා ගත්තෙමි. ප්රඥාවෙන් මට සමාන කෙනෙක් නැත. මෙය මාගේ ප්රඥා පාරමිතාවයි.”
(නොදැනුවත්ව) පසුම්බිය තුළ සිටි සර්පයා (ප්රඥාවෙන්) පෙන්වා දීම ප්රඥා පරමත්ථ පාරමිතාව නම් විය. එසේම වීර්ය පාරමිතා ආදිය පිරූ ආත්ම භාවයන්ගේද ප්රමාණයක් නැත. ඒකාන්තයෙන්ම මහාජනක ජාතකයෙහි (සිදුවීම මෙසේය):
“ගොඩබිමක් නොපෙනෙන මහ මුහුද මැදදී (නැව කැඩී) සියලු මිනිසුන් මිය ගියහ. (නමුත්) මාගේ සිතෙහි වෙනස් වීමක් (පසුබෑමක්) නොවීය. මෙය මාගේ වීර්ය පාරමිතාවයි.”
මෙසේ මහා සාගරය තරණය කිරීමේදී පැවැත්වූ වීර්යය වීර්ය පරමත්ථ පාරමිතාව නම් විය. ඛන්තිවාදී ජාතකයෙහි (සිදුවීම මෙසේය):
“තියුණු පොරොවකින් මාගේ (ශරීරය) අජීවී දෙයක් මෙන් කපද්දීත්, කාසි රජු කෙරෙහි මම කෝප නොවෙමි. මෙය මාගේ ඛන්ති (ඉවසීමේ) පාරමිතාවයි.”
මෙසේ අජීවී වස්තුවක් මෙන් (සලකා) මහා දුකක් ඉවසා දරා ගැනීම ඛන්ති පරමත්ථ පාරමිතාව නම් විය. මහාසුතසෝම ජාතකයෙහි (සිදුවීම මෙසේය):
“මම මාගේ ජීවිතය ගැන නොසලකා සත්ය වචනය රකිමින්, (පෝරිසාදයාට බිලි වීමට සිටි) ක්ෂත්රියයන් සියයක් මරණයෙන් මුදා ගත්තෙමි. මෙය මාගේ සත්ය පාරමිතාවයි.”
මෙසේ ජීවිතය පවා පරිත්යාග කරමින් සත්යය රැකීම සච්ච පරමත්ථ පාරමිතාව නම් විය. මූගපක්ඛ ජාතකයෙහි (සිදුවීම මෙසේය):
“මව්පියෝ මට අප්රිය නොවෙති. මහා යසස (සම්පත්) ද මට අප්රිය නොවේ. (නමුත්) සර්වඥතා ඥානය මට (වඩා) ප්රිය ය. එබැවින් මම (ගොළු බිහිරි වෙස් ගැනීමේ) ව්රතය අධිෂ්ඨාන කළෙමි.”
මෙසේ ජීවිතය ගැන පවා නොසලකා (දැඩිව) ව්රත සමාදන් වීම අධිෂ්ඨාන පරමත්ථ පාරමිතාව නම් විය. ඒකරාජ ජාතකයෙහි (සිදුවීම මෙසේය):
“කිසිවෙක් මට බිය නොවෙති. මම ද කිසිවෙකුට බිය නොවෙමි. මෛත්රී බලයෙන් ශක්තිමත් වූ මම, වනයෙහි (සතුටින්) වෙසෙමි.”
මෙසේ ජීවිතය දෙසවත් නොබලා (සතුරන්ට පවා) මෛත්රී කිරීම මෙත්තා පරමත්ථ පාරමිතාව නම් විය. ලෝමහංස ජාතකයෙහි (සිදුවීම මෙසේය):
“මම මිනී ඇට (හිසට) තබාගෙන සොහොනෙහි සැතපෙමි. ගමේ දරුවෝ අවුත් (මට) නා නා ආකාරයේ රූප පෙන්වති (කෙළ ගැසීම්, පීඩා කිරීම් කරති).”
මෙසේ ගමේ දරුවන් කෙළ ගැසීම් ආදියෙන් දුක් දෙද්දීත්, (තවත් පිරිසක්) මල් සුවඳ ආදියෙන් පුදද්දීත්, ඒ සැප දුක් දෙකෙහිම මැදහත් බව නොයික්මවා සිටීම උපේක්ෂා පරමත්ථ පාරමිතාව නම් විය. මේ එහි සංක්ෂේපයයි. විස්තර වශයෙන් එහි අර්ථය චරියා පිටකයෙන් ගත යුතුය. මෙසේ පාරමිතාවන් පුරා වෙස්සන්තර ආත්ම භාවයේ සිටින කල්හි (සිදුවීම මෙසේය):
“සිත් පිත් නැති, සැප දුක් නොදන්නා මේ මහ පොළොව පවා, මාගේ දාන (පාරමිතා) බලයෙන් සත් වරක් කම්පා විය.”
මෙසේ මහ පොළොව කම්පා කරවීම ආදී මහා පින්කම් කොට, ආයු කෙළවර එතැනින් චුත වී තුසිත දෙව්ලොව උපන්හ. දීපංකර පාද මූලයේ පටන් මෙම තුසිත පුර ඉපදීම දක්වා වූ මේ තාක් කථාව දූරේ නිදානය (දුර ඇති හේතුව) යැයි දත යුතුය.
දූරේ නිදාන කථාව නිමියේය.