3. විජ්ජාචරණ සම්පන්න නම් වූ ගුණය
භාග්‍යවතුන්වහන්සේ විද්‍යායෙන් ද, චරණයෙන් ද, යුක්ත වන බැවින් විජ්ජාචරණසම්පන්න නම් වන සේක.
මෙහි විද්‍යා නම් ත්‍රිවිද්‍යා හෝ අෂ්ටවිද්‍යාවෝ යි.
ත්‍රිවිද්‍යා නම්:-
- පුබ්බේනිවාසානුස්සති ඥානය
- දිබ්බචක්ඛු ඥානය
- ආසවක්ඛයකර ඥානය.
අෂ්ටවිද්‍යා නම්:—
- ඉද්ධිවිධ ඥානය,
- දිබ්බසොත ඥානය,
- පරවිත්තවිජානන ඥානය,
- පුබ්බෙනිවාසානුස්සති ඥානය,
- දිබ්බචක්ඛු ඥානය,
- ආසවක්ඛයකර ඥානය,
- විදර්ශනා ඥානය,
- මනොමයසෘද්ධි ඥානය.
චරණ නම් පසළොස්විධ වූ චරණ ධර්මයෝ ය. එනම්:—
- සීල සංවරය,
- ඉන්‍ද්‍රිය සංවරය,
- භොජනයෙහි පමණ දන්නා බවය,
- ජාගරියානුයෝගය හෙවත් නිදිවර්ජිතයෙහි යෙදීමය.
- ශ්‍රද්ධාව,
- හිරිය,
- ඔත්තප්පය,
- බාහුසච්චය,
- විරිය,
- සතිය,
- ප්‍රඥාය,
- රූපාවචර ප්‍රථමධ්‍යානය,
- ද්විතීයධ්‍යානය,
- තෘතීයධ්‍යානය,
- චතුර්‍ත්‍ථධ්‍යානය.
භාග්‍යවතුන්වහන්සේ සර්‍වඥතාඥාන නමැති විද්‍යා සම්පත්තියෙන් ලෝකයාගේ අර්‍ත්‍ථානර්‍ත්‍ථ දැන වදාරණ සේක. චරණසම්පත්තිය කරණ කොට ගෙණ මහා කාරුණිකත්ත්‍වයෙන් අනර්‍ත්‍ථය දුරුකොට අර්‍ත්‍ථයෙහි ම යොදවන සේක. එහෙයින් විජ්ජාචරණ සම්පන්න නම් වන සේක. බුදුන්වහන්සේ විජ්ජාචරණ සම්පන්න වන හෙයින් ශ්‍රාවකයන් වහන්සේලා ද සුපටිපන්න වෙති.