ඡක්කය (හයේ කොටස)
1. අගෞරව හයක් ඇත, ගෞරව හයක් ඇත, විනීතවත්ථු හයක් ඇත, සාමීචි ධර්ම හයක් ඇත, ඇවැත් උපදින ආකාර (ආපත්ති සමුට්ඨාන) හයක් ඇත, ඡේදනක ඇවැත් හයක් ඇත, (භික්ෂුව) ආකාර හයකින් ඇවැතට පැමිණෙයි, විනයධරයා කෙරෙහි ආනිසංස හයක් ඇත, පරම හයක් ඇත, තුන් සිවුරෙන් වෙන්ව විසිය යුතු රාත්‍රී හයක් ඇත, සිවුරු හයක් ඇත, පඬු වර්ග (රජන) හයක් ඇත, කයින් ද සිතින් ද උපදින, වචනයෙන් නූපදින ඇවැත් හයක් ඇත, වචනයෙන් ද සිතින් ද උපදින, කයින් නූපදින ඇවැත් හයක් ඇත, කයින් ද වචනයෙන් ද සිතින් ද උපදින ඇවැත් හයක් ඇත, කර්ම හයක් ඇත, විවාදමූල හයක් ඇත, අනුවාදමූල හයක් ඇත, සාරාණීය ධර්ම හයක් ඇත, දිගින් සුගත වියත් හයක් ද පළලින් වියත් හයක් ද ඇත, ආචාර්යයන්ගෙන් නිශ්‍රය (නිස්සය) නැවතීම් හයක් ඇත, ස්නානය කිරීම පිළිබඳ අනුප්‍රඥප්ති (පසුව එකතු කළ නීති) හයක් ඇත, ‘නිම නොකළ සිවුර (විප්පකත චීවරය) ගෙන නික්මෙයි’ යන ඡක්කයක් ඇත, ‘නිම නොකළ සිවුර සමාදන්ව නික්මෙයි’ යන ඡක්කයක් ඇත.
2. අංග හයකින් යුත් භික්ෂුව විසින් උපසම්පදාව කළ යුතු ය, නිශ්‍රය දිය යුතු ය, සාමණේරයකු ලවා උවටැන් කරවා ගත යුතු ය: අශෛක්ෂ (රහතන් වහන්සේට අයත්) සීල ස්කන්ධයෙන් යුක්ත වෙයි, අශෛක්ෂ සමාධි ස්කන්ධයෙන් යුක්ත වෙයි, අශෛක්ෂ ප්‍රඥා ස්කන්ධයෙන් යුක්ත වෙයි, අශෛක්ෂ විමුක්ති ස්කන්ධයෙන් යුක්ත වෙයි, අශෛක්ෂ විමුක්තිඥානදර්ශන ස්කන්ධයෙන් යුක්ත වෙයි, දස වස් ඇත්තෙක් හෝ දස වසට වැඩි වස් ඇත්තෙක් හෝ වෙයි.
තවත් අංග හයකින් යුත් භික්ෂුව විසින් උපසම්පදාව කළ යුතු ය, නිශ්‍රය දිය යුතු ය, සාමණේරයකු ලවා උවටැන් කරවා ගත යුතු ය: තමා අශෛක්ෂ සීල ස්කන්ධයෙන් යුක්ත වූයේ අනුන් අශෛක්ෂ සීල ස්කන්ධයෙහි සමාදන් කරවන්නෙක් වෙයි. තමා අශෛක්ෂ සමාධි ස්කන්ධයෙන් යුක්ත වූයේ අනුන් අශෛක්ෂ සමාධි ස්කන්ධයෙහි සමාදන් කරවන්නෙක් වෙයි. තමා අශෛක්ෂ ප්‍රඥා ස්කන්ධයෙන් යුක්ත වූයේ අනුන් අශෛක්ෂ ප්‍රඥා ස්කන්ධයෙහි සමාදන් කරවන්නෙක් වෙයි. තමා අශෛක්ෂ විමුක්ති ස්කන්ධයෙන් යුක්ත වූයේ අනුන් අශෛක්ෂ විමුක්ති ස්කන්ධයෙහි සමාදන් කරවන්නෙක් වෙයි. තමා අශෛක්ෂ විමුක්තිඥානදර්ශන ස්කන්ධයෙන් යුක්ත වූයේ අනුන් අශෛක්ෂ විමුක්තිඥානදර්ශන ස්කන්ධයෙහි සමාදන් කරවන්නෙක් වෙයි. දස වස් ඇත්තෙක් හෝ දස වසට වැඩි වස් ඇත්තෙක් හෝ වෙයි.
තවත් අංග හයකින් යුත් භික්ෂුව විසින් උපසම්පදාව කළ යුතු ය, නිශ්‍රය දිය යුතු ය, සාමණේරයකු ලවා උවටැන් කරවා ගත යුතු ය: ශ්‍රද්ධාව ඇත්තෙක් වෙයි, පාපයට ලජ්ජාව ඇත්තෙක් වෙයි, පාපයට බිය ඇත්තෙක් වෙයි, පටන් ගත් වීර්යය ඇත්තෙක් වෙයි, මනාව පිහිටි සිහිය ඇත්තෙක් වෙයි, දස වස් ඇත්තෙක් හෝ දස වසට වැඩි වස් ඇත්තෙක් හෝ වෙයි.
තවත් අංග හයකින් යුත් භික්ෂුව විසින් උපසම්පදාව කළ යුතු ය, නිශ්‍රය දිය යුතු ය, සාමණේරයකු ලවා උවටැන් කරවා ගත යුතු ය: අධිශීලය සම්බන්ධයෙන් සීලය බිඳුණෙක් නොවෙයි, අධ්‍යාචාරය (සීමා ඉක්මවා හැසිරීම) සම්බන්ධයෙන් ආචාරය බිඳුණෙක් නොවෙයි, සම්‍යක් දෘෂ්ටිය සම්බන්ධයෙන් දෘෂ්ටිය බිඳුණෙක් නොවෙයි, බොහෝ ඇසූ පිරූ තැන් ඇත්තෙක් වෙයි, ප්‍රඥාව ඇත්තෙක් වෙයි, දස වස් ඇත්තෙක් හෝ දස වසට වැඩි වස් ඇත්තෙක් හෝ වෙයි.
තවත් අංග හයකින් යුත් භික්ෂුව විසින් උපසම්පදාව කළ යුතු ය, නිශ්‍රය දිය යුතු ය, සාමණේරයකු ලවා උවටැන් කරවා ගත යුතු ය: ගිලන් වූ අතැවැසියකුට හෝ සද්ධිවිහාරිකයකුට හෝ උවටැන් කරන්නට හෝ උවටැන් කරවන්නට හෝ හැකියාව ඇත්තෙක් වෙයි, කලකිරුණු කෙනෙකු ඒ කලකිරීමෙන් මුදවන්නට හෝ මුදවවන්නට හෝ හැකියාව ඇත්තෙක් වෙයි, උපන් කුකුස (සැකය) ධර්මානුකූලව දුරු කරන්නට හැකියාව ඇත්තෙක් වෙයි, ඇවැත දනියි, ඇවැතින් නැගී සිටීම දනියි, දස වස් ඇත්තෙක් හෝ දස වසට වැඩි වස් ඇත්තෙක් හෝ වෙයි.
තවත් අංග හයකින් යුත් භික්ෂුව විසින් උපසම්පදාව කළ යුතු ය, නිශ්‍රය දිය යුතු ය, සාමණේරයකු ලවා උවටැන් කරවා ගත යුතු ය: අතැවැසියකු හෝ සද්ධිවිහාරිකයකු හෝ ආභිසමාචාරික ශික්ෂාවෙහි හික්මවන්නට හැකියාව ඇත්තෙක් වෙයි, ආදිබ්‍රහ්මචරියක ශික්ෂාවෙහි හික්මවන්නට හැකියාව ඇත්තෙක් වෙයි, අභිධර්මයෙහි හික්මවන්නට හැකියාව ඇත්තෙක් වෙයි, අභිවිනයෙහි හික්මවන්නට හැකියාව ඇත්තෙක් වෙයි, උපන් මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය ධර්මානුකූලව දුරු කරන්නට හැකියාව ඇත්තෙක් වෙයි, දස වස් ඇත්තෙක් හෝ දස වසට වැඩි වස් ඇත්තෙක් හෝ වෙයි.
තවත් අංග හයකින් යුත් භික්ෂුව විසින් උපසම්පදාව කළ යුතු ය, නිශ්‍රය දිය යුතු ය, සාමණේරයකු ලවා උවටැන් කරවා ගත යුතු ය: ඇවැත දනියි, ඇවැත් නොවන දෙය දනියි, සැහැල්ලු ඇවැත දනියි, බරපතළ ඇවැත දනියි, පාතිමොක්ඛ දෙක (භික්ෂු පාතිමොක්ඛය සහ භික්ෂුණී පාතිමොක්ඛය) සූත්‍ර වශයෙන් ද අනුව්‍යඤ්ජන වශයෙන් ද විස්තර වශයෙන් මනාව පුහුණු කළ, මනාව බෙදා දැනගත්, මනාව මතකයේ දරා පවත්වා ගත්, මනාව විනිශ්චය කොට දැනගත් කෙනෙක් වෙයි. දස වස් ඇත්තෙක් හෝ දස වසට වැඩි වස් ඇත්තෙක් හෝ වෙයි.
3. ධර්මයට පටහැනි (අධාර්මික) පාතිමොක්ඛය නවතා තැබීම් හයක් ඇත.
ධර්මයට අනුකූල (ධාර්මික) පාතිමොක්ඛය නවතා තැබීම් හයක් ඇත.
ඡක්කය නිමි.
එහි නාමාවලිය:
1. අගාරව, ගාරව, විනීතවස්තු, සාමීචි, සමුට්ඨාන, ඡේදන, ආනිසංසය සමග ආකාර.
2. පරම හය, ඡාරත්ත, චීවර, රජන, කායතෝ චිත්තතෝ, වාචතෝ චිත්තතෝ.
3. කායවාචාචිත්තතෝ, කම්ම, විවාදමූල, අනුවාදමූල, දීඝසෝ, නිස්සය පටිප්පස්සද්ධිය සමග තිරියං.
4. නහානයෙහි අනුපඤ්ඤත්ති, එසේම ආදාය, සමාදාය යන දෙක, අසේක්ඛ, සමාදපේතු, අධිශීලය සමග සද්ධ, ගිලාන, ආභිසමාචාරික, ආපත්ති, අධම්මික, ධම්මික යන මේවා ඡක්ක (හය බැගින් වූ කරුණු) වෙති.