1. 10. 1.
ඡ ඵස්සායතන සූත්‍රය
94. “මහණෙනි, දමනය නොකරන ලද්දාවූ ගෝපනය නොකරන ලද්දාවූ නොරක්නා ලද්දාවූ සංවර නොකරන ලද්දාවූ මේ ස්පර්‍ශායතනයෝ සදෙනෙක් අධික දුක් එලවන්නාහු වෙත්, කවර සදෙනෙක්ද යත්?
“මහණෙනි, දමනය නොකරන ලද්දාවූ ගෝපනය නොකරන ලද්දාවූ නොරක්නා ලද්දාවූ සංවර නොකරන ලද්දාවූ ඇස නමැති ස්පර්ශායතනය අධික දුක් එලවන්නේ වෙයි. “මහණෙනි, දමනය නොකරන ලද්දාවූ ගෝපනය නොකරන ලද්දාවූ නොරක්නා ලද්දාවූ සංවර නොකරන ලද්දාවූ කන නමැති ස්පර්ශායතනය අධික දුක් එලවන්නේ වෙයි. “මහණෙනි, දමනය නොකරන ලද්දාවූ ගෝපනය නොකරන ලද්දාවූ නොරක්නා ලද්දාවූ සංවර නොකරන ලද්දාවූ නාසය නමැති ස්පර්ශායතනය අධික දුක් එලවන්නේ වෙයි. මහණෙනි, දමනය නොකරන ලද්දාවූ ගෝපනය නොකරන ලද්දාවූ නොරක්නා ලද්දාවූ සංවර නොකරන ලද්දාවූ දිව නමැති ස්පර්ශායතනය අධික දුක් එලවන්නේ වෙයි. “මහණෙනි, දමනය නොකරන ලද්දාවූ ගෝපනය නොකරන ලද්දාවූ නොරක්නා ලද්දාවූ සංවර නොකරන ලද්දාවූ කය නමැති ස්පර්ශායතනය අධික දුක් එලවන්නේ වෙයි. “මහණෙනි, දමනය නොකරන ලද්දාවූ ගෝපනය නොකරන ලද්දාවූ නොරක්නා ලද්දාවූ සංවර නොකරන ලද්දාවූ සිත නමැති ස්පර්ශායතනය අධික දුක් එලවන්නේ වෙයි. “මහණෙනි, දමනය නොකරන ලද්දාවූ ගෝපනය නොකරන ලද්දාවූ නොරක්නා ලද්දාවූ සංවර නොකරන ලද්දාවූ මේ ස්පර්‍ශ ආයතනයෝ සදෙන අධික දුක් එලවන්නාහු වෙත්.
“මහණෙනි, මනාව දමනය කරන ලද්දාවූ, මනාව ගෝපනය කරන ලද්දාවූ, මනාව රක්නා ලද්දාවූ, මනාව සංවර කරන ලද්දාවූ මේ ස්පර්‍ශ ආයතනයෝ සදෙන අධික සැප එලවන්නාහු වෙත්. කවර සදෙනෙක්ද යත්?
“මහණෙනි, මනාව දමනය කරන ලද්දාවූ, මනාව ගෝපනය කරන ලද්දාවූ, මනාව රක්නා ලද්දාවූ, මනාව සංවර කරන ලද්දාවූ ඇස නමැති ස්පර්ශායතනය අධික සැප එලවන්නේ වෙයි. “මහණෙනි, මනාව දමනය කරන ලද්දාවූ, මනාව ගෝපනය කරන ලද්දාවූ, මනාව රක්නා ලද්දාවූ, මනාව සංවර කරන ලද්දාවූ කන නමැති ස්පර්ශායතනය අධික සැප එලවන්නේ වෙයි. “මහණෙනි, මනාව දමනය කරන ලද්දාවූ, මනාව ගෝපනය කරන ලද්දාවූ, මනාව රක්නා ලද්දාවූ, මනාව සංවර කරන ලද්දාවූ නාසය නමැති ස්පර්ශායතනය අධික සැප එලවන්නේ වෙයි. “මහණෙනි, මනාව දමනය කරන ලද්දාවූ, මනාව ගෝපනය කරන ලද්දාවූ, මනාව රක්නා ලද්දාවූ, මනාව සංවර කරන ලද්දාවූ දිව නමැති ස්පර්ශායතනය අධික සැප එලවන්නේ වෙයි. මහණෙනි, මනාව දමනය කරන ලද්දාවූ, මනාව ගෝපනය කරන ලද්දාවූ, මනාව රක්නා ලද්දාවූ, මනාව සංවර කරන ලද්දාවූ කය නමැති ස්පර්ශායතනය අධික සැප එලවන්නේ වෙයි. “මහණෙනි, මනාව දමනය කරන ලද්දාවූ, මනාව ගෝපනය කරන ලද්දාවූ, මනාව රක්නා ලද්දාවූ, මනාව සංවර කරන ලද්දාවූ සිත නමැති ස්පර්ශායතනය අධික සැප එලවන්නේ වෙයි. “මහණෙනි, මනාව දමනය කරන ලද්දාවූ, මනාව ගෝපනය කරන ලද්දාවූ, මනාව රක්නා ලද්දාවූ, මනාව සංවර කරන ලද්දාවූ මේ ස්පර්‍ශායතනයෝ සදෙන වනාහි අධික සැප එලවන්නාහු වෙත්,
භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළේය. මෙසේ වදාරා සුගත වූ ශාස්තෲන් වහන්සේ නැවත එයම (මෙසේ) වදාළ සේක.
(1) “මහණෙනි, යම් ආයතනයන්හි අසංවරවූයේ දුකට පැමිණේද, එවැනි ආයතනයෝ සයක් වෙත්. යම් කෙනෙක් ඔවුන්ගේ සංවරයට පැමිණියාහුද, ශ්‍රද්‍ධාව දෙවෙනිකොට ඇත්තාහුද, ඔවුහු කෙලෙසුන්ගෙන් තෙත් නොවී වාසය කරත්.
(2) “ප්‍රිය රූපයන් දැකද තවද අප්‍රිය රූපයන් දැකද ප්‍රිය රූපයෙහි ඇලීම දුරු කරන්නේය. මට අප්‍රියයයි සිත දූෂ්‍ය නොකරන්නේය.
(3) “ප්‍රියවූද අප්‍රියවූද දෙවැදෑරුම් ශබ්දයද අසා ප්‍රියවූ ශබ්දයෙහි මුර්ඡා සහිතවූවෙක් නොවන්නේය. තවද, අප්‍රියවූ ශබ්දයෙහි ද්වේෂ සහගත සිත දුරුකරන්නේය. මට අප්‍රියයයි සිත දූෂ්‍ය නොකරන්නේය.
(4) “සිත්කලුවූ මනා සුවඳ ඇත්තාවූ ගන්‍ධයද ආඝ්‍රාණයකොට, තවද අපවිත්‍රවූ නොකැමැතිවූ ගන්‍ධයද ආඝ්‍රාණය කොට නොකැමැතිවූ ගන්‍ධයෙහි ද්වේෂය දුරු කරන්නේය. කැමැතිවූ ගන්‍ධය ඡන්‍දය අනුව නොපවත්නේය.
(5) “රස විඳීම් ඇත්තාවූද, මිහිරිවූද රසය අනුභව කොටද, තවද සමහර කලෙක නොමිහිරි රසය අනුභව කොටද, මිහිරි රසයෙහි වැදගෙන අනුභව නොකරන්නේය. නොමිහිරි රසයන්හි විරුද්ධ බවක් පහළ නොකරන්නේය.
(6) “සැපවූ ස්පර්‍ශය ස්පර්‍ශ කරන ලද්දේ මත් නොවන්නේය. දුක්වූ ස්පර්‍ශය ස්පර්‍ශ කරන ලද්දේද කම්පා නොවන්නේය. සැපදුක් ස්පර්‍ශ දෙකෙහි උපෙක්‍ෂා ඇත්තේ වෙයි. කිසිවෙකු සමගත් ඇලෙන්නේද, විරුද්ධ වන්නේද නොවන්නේය.
(7) “කිලෙස සංඥාවෙන් ප්‍රමාදවූ ලාමකවූ සත්වයෝ ප්‍රමාද වන්නාහු ව්‍රත දුක්ඛයට එළඹෙත්. පංචකාම ගුණ නිශ්‍රිතවූ සියලු විතර්‍කය දුරලා (මහණතෙම) නෛෂ්ක්‍රම්‍යය ඇසුරුකිරීමෙන්ම වාසය කරයි.
(8) “මෙසේ සිත ෂඩාරම්මණයන්හි යම් කලෙක යහපත්ලෙස වඩනා ලද්දේද, ස්පර්‍ශ කරන ලද්දාවූ ඔහුගේ සිත කිසි තැනෙක්හිත් කම්පා නොවන්නේය. මහණෙනි, රාගය හා ද්වේෂය මැඩ පවත්වා ජාති ජරා මරණ දෙදෙනාගේ පරතෙරට ගියාහු වව්යයි, වදාළේය.