7. අරහන්ත වර්ගය
1.(90) ගොස් නිමවන ලද සංසාර මාර්ග ඇති ශොක නැති (ස්කන්ධාදී) සියලු ධර්මයෙහි නොඇලී (එයින් මිදුණු) සියලු කාය ග්‍රන්ථයන් (ගැට) ප්‍රහීණ කළාවූ ක්‍ෂීණාශ්‍රවයාහට (චෛතසික) පරිදාහයක් දැවිල්ලෙක් නැත්තේය.
2.(91) ස්මෘති සම්පන්නවූ (සිහිමත්) ක්‍ෂීණාශ්‍රවයෝ ව්‍යායාම කරන්නාහ. ඔහු ආලයෙහි (ගෙහි) නොඇලෙන්නාහ. ඔහු විලහැර යන්නාවූ හංසයන් මෙන් ආලයක් ආලයක් පාසා හරණාහුයයි (හෙවත් සියලු ආලයන් හරණාහුයි.)
3.(92) යම් (ක්‍ෂීණාශ්‍රව) කෙනෙකුන්ට (කුශලා කුශල) රැස් කිරීමෙක් (චීවරාදී සිව්පසස රැස්කිරීමෙක් වත්) නැද්ද යම් (ක්‍ෂීණාශ්‍රව) කෙනෙක් පිරිසිඳ දන්නා ලද භොජන ඇත්තාහුද, යම් (ක්‍ෂීණාශ්‍රව) කෙනෙකුන්ට සුඤ්ඤතවිමොක්ඛ (කිසිත් නැතැයි මිදීම) නම්වූද අනිමිත්ත විමොක්ඛ (අරමුණ නොගෙන මිදීම) නම්වූද අප්පණිහිත විමොක්ඛ (ආශාවක් නැති මිදීම) නම්වූද නිර්වාණය අරමුණු වේද ඒ ක්‍ෂීණාශ්‍රවයන්ගේ (උත්පත්ති) ගතිතොම ආකාශයෙහි පක්ෂීන් ගිය මග මෙන් නොදත හැක්කේය.
4.(93) යම් ක්‍ෂීණාශ්‍රවයෙකුට කාමාදී ආශ්‍රවයෝ ක්‍ෂයවූවාහුද කබලිංකාරාහාරයෙහි (සිඟු අහරෙහි) ද තෘෂ්ණාව දෘෂ්ටි වශයෙන් නොඇලුනේද, යම් ක්‍ෂීණාශ්‍රවයෙකුට සුඤ්ඤත විමොක්ඛ නම්වූද, අනිමිත්ත විමොක්‍ඛ නම්වූද අප්පණිහිත විමොක්ඛ නිර්වාණය අරමුණුවේද ඒ ක්‍ෂීණාශ්‍රවයාගේ පිය ආකාශයේ පක්ෂීන්ගේ පිය මෙන් නොදත හැක්කේයි.
5.(94) යම් ක්‍ෂීණාශ්‍රවයෙකුගේ ෂඞ්ඉන්ද්‍රියයන් දක්‍ෂ රියැදුරෙකු විසින් මනාකොට දමනය කරණ ලද අශ්වයන් මෙන් මනාකොට දැමුණේද ප්‍රහීණවූ (නවවිධි) මාන ඇති, ආශ්‍රව නැති, (අෂ්ටලොක ධර්මයෙන් නොසැලෙන හෙයින්) තාදීවූ (නොසැලෙන) ඔහුට දෙවියෝද කැමති වෙති.
6.(95) පොළොව හා සමවූ නුවර දොර හිඳුවන ලද කණුවක් බඳුවූ (අටලෝ දහමින් කම්පා නොවන බැවින්) තාදීවූ (නොසැලෙන) යහපත් ව්‍රත (වත්) ඇති යම් ක්‍ෂීණාශ්‍රවයෙක් විරුද්ධ නොවේද, පහවූ මඩ ඇති විලක් මෙන් ප්‍රසන්නවේද, ඒ ක්‍ෂීණාශ්‍රවයාහට සංසාරයෝ (ඉපදීම්) නොවන්නාහ.
7.(96) මනාකොට (නය වශයෙන්, හේතු වශයෙන්) චතුරාර්ය සත්‍යය දැන, (තදඞ්ග විමුක්තිය ආදී පස් ආකාර විමුක්තියෙන්) මිදුණු, (තමා තුළ රාගාදිය සංසිඳුණු බැවින්) සංසිඳුණු, (අටලෝ දහමින්) නොසැලෙන ඒ රහතන් වහන්සේගේ සිත (සිතින් කරන දුසිරිත් තුනෙන් දුරු වූ බැවින්) ශාන්තම (සන්සුන්ම, නිවී ගියේම) වෙයි. (වචනයෙන් කරන දුසිරිත් නැති බැවින්) වචනය ද ශාන්ත වෙයි. (කයින් කරන දුසිරිත්වලින් දුරු වූ බැවින්) කාය කර්මය ද ශාන්තම වෙයි.
8.(97) යම් පුද්ගලයෙක් (ලෞකික ලෝකෝත්තර දහම් තමාම ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට දත් බැවින්) අනුන්ගේ වචනයෙන් නොඅදහයි ද (නොහොත් බුදුරජාණන් වහන්සේ හැර අන් ශාස්තෘවරයෙකු කෙරෙහි ඇදහීමක් නැත්තේ ද), (කිසිවෙකු විසින් නොකරන ලද බැවින් ‘අකත’ නම් වූ) නිර්වාණය (අරමුණු කිරීම් වශයෙන්) ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට දත්තේ ද, වට්ට සන්ධියත් සංසාර සන්ධියත් සිඳ දැමුවේ ද, (කුසල් අකුසල් කර්ම බීජ ක්ෂය වූ බැවින්) නැවත ඉපදීමට ඉඩ නැති කළේ ද, (සතර ආර්ය මාර්ග ඥානයෙන්) (කාම තෘෂ්ණාව ආදී) සියලු ආශා වමාරා දැමුවේ ද, ඒ පුද්ගලයා ඒකාන්තයෙන්ම (ලොව්තුරා දහම් අවබෝධ කළ බැවින්) උත්තම පුරුෂයා වෙයි.
9.(98) ගමක හෝ වනයක හෝ වළතැනෙක හෝ ගොඩ තැනෙක හෝ යම් තැනෙක්හි රහත්හු වාසය කරත්ද ඒ භූමි ප්‍රදෙශය සිත්කලුය.
10.(99) අරණ්‍යයෝ රමණීය වෙති (සිත් අලවති). යම් අරණ්‍යයක (වස්තුකාම ක්ලේශකාම සොයන) ලෞකික මහජනයා නොඇලේ ද, පහවූ රාග ඇති රහතන් වහන්සේලා (පියුමට බට බමරුන් මෙන් සතුටින්) එහි ඇලෙති. කුමක් හෙයින් ද යත්: ඒ රහතන් වහන්සේලා වස්තුකාම ක්ලේශකාම සොයන්නෝ නොවෙති.
අරහන්ත වර්ගය සත්වැනිය.
8. සහස්ස වර්ගය
1.(100) අනර්ථ පදයෙන් යුක්තවූ වචන දහසක් නමුදු උතුම් නොවෙති. යමක් අසා පුද්ගලතෙම සන්සිඳේද එබඳු වූ අර්ථ (සාධක) සිදුකරන එක පදයකුදු උතුම්ය.
2.(101) අනර්ථ පදයෙන් යුක්තවූ (නොහොත් අවැඩ කොටසින් යුක්ත වූ) ගාථාවෝ ඉදින් දහසක් නමුදු උතුම් නොවෙති. යම් එක ගාථා පදයකුදු අසා පුද්ගල තෙමේ සන්සිඳේ නම් එබඳු වූ එක ගාථා පදය උතුම්ය.
3.(102) යම් පුද්ගලයෙක් තෙම ඉදින් අවැඩ කොටසින් යුක්තවූ ගාථා සියයක් කීයේ වී නමුදු (ඒ ගාථාවෝ උතුම් නොවෙති). යමෙක් යමක් අසා සන්සිඳේද එබඳු වූ එකම ධර්ම පදය උතුම්ය.