10. 1. 3. 8.
8. කජඞගලා සූත්රය
එක් සමයෙක්හි භාග්යවතුන් වහන්සේ කජංගලා නුවර වෙළුවනයෙහි වාසය කරණ සේක. ඉක්බිති කජඞ්ගලයෙහිවූ බොහෝ උපාසකවරු කජඞ්ගලා භික්ෂුණිය යම් තැනෙක්හිද, එහි පැමිණියාහුය. පැමිණ, කජඞ්ගලා භික්ෂුණිය වැඳ, එකත්පසෙක සිටියාහුය.
එකත්පසෙක සිටි කජඞ්ගලයෙහි වූ උපාසකයෝ කජඞ්ගල භික්ෂුණියට, “ආර්ය්යාවෙනි, භාග්යවතුන් වහන්සේ විසින් මහා ප්රශ්නයන්හි, එක් ප්රශ්නයෙකි. එක් කියා දීමකි. එක් විස්තරයකි. ප්රශ්න දෙකකි. කියාදීම් දෙකකි. විස්තර දෙකකි. ප්රශ්න තුනකි. කියාදීම් තුනකි. විස්තර තුනකි. ප්රශ්න සතරකි. කියාදීම් සතරකි. විස්තර සතරකි. ප්රශ්න පසකි. කියාදීම් පසකි. විස්තර පසකි. ප්රශ්න සයකි. කියාදීම් සයකි. විස්තර සයකි. ප්රශ්න සතකි. කියාදීම් සතකි. විස්තර සතකි. ප්රශ්න අටකි. කියාදීම් අටකි. විස්තර අටකි. ප්රශ්න නවයකි. කියාදීම් නවයකි. විස්තර නවයකි. ප්රශ්න දසයකි. කියාදීම් දසයකි. විස්තර දසයකියි මෙය වදාරණ ලද්දේය. බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් සංක්ෂෙපයෙන් වදාරණ ලද මෙහි කෙසේ විස්තර වශයෙන් අර්ත්ථය දත යුතුද, ඇවැත්නි, මෙය භාග්යවතුන් වහන්සේ සමීපයෙන් නොඅසන ලදී. සමීපයෙන් නොපිළිගන්නා ලදී. සිත දියුණු කරණ භික්ෂූන් සමීපයෙන්ද නොඅසන ලදී. පිළිනොගන්නා ලදී.”
“එතකුදුවුවත් යම් සේ මෙය වැටහේද, එය අසව්, මනාකොට මෙනෙහි කරව්, කියන්නෙමි” යි කීවාය. “ආචාර්ය්යයන් වහන්ස, එසේය” යි කජඞ්ගලායෙහි වූ උපාසකයෝ කජඞ්ගලා භික්ෂුණියට ප්රති වචන දුන්හ.
“කජඞ්ගලා භික්ෂුණිය, එක යන ප්රශ්නයකි. එක කියා දීමකි. එක විස්තරයකි කියා භාග්යවතුන් වහන්සේ මෙසේ යමක් වදාරණ ලද්දේද? මෙය කුමක් සඳහා වදාරණ ලද්දේද? “ඇවැත්නි, මහණතෙම එක් ධර්මයෙක්හි මනාකොට කලකිරෙන්නේ, නොඇලෙන්නේ, මනාකොට මිදෙන්නේ, මනාකොට කෙළවර දක්නේ, සම ස්වභාවයකට නුවණින් පැමිණ, මෙලොවම දුක් කෙළවර කරන්නේ වේ. කවර එක් ධර්මයෙක්හිද? සියලු සත්ත්වයෝ ආහාරය නිසා සිටින්නාහුය යන මේ ධර්මයෙහියි. “ඇවැත්නි, මහණතෙම එක් ධර්මයෙක්හි මනාකොට කලකිරෙන්නේ, නොඇලෙන්නේ, මනාකොට මිදෙන්නේ, මනාකොට කෙළවර දක්නේ, සම ස්වභාවයකට නුවණින් පැමිණ, මෙලොවම දුක් කෙළවර කරන්නේ වේ. එක යන ප්රශ්නයෙකි. එක කියාදීමකි. එක විස්තර කිර්මකි. මෙසේ ඒ යමක් වදාරණ ලද්දේ නම් මෙය මේ සඳහා වදාරණ ලදී.”
“ප්රශ්න දෙකකි, කියාදීම් දෙකකි, දෙක දෙක විස්තර කිරීමකියි භාග්යවතුන් වහන්සේ විසින් මෙසේ මෙය වදාරණ ලද්දේ නම් එය කුමක් සඳහා වදාරණ ලද්දේද?” “ඇවැත්නි, මහණතෙම ධර්ම දෙකෙක්හි මනාකොට කලකිරෙන්නේ, නොඇලෙන්නේ, මනාකොට මිදෙන්නේ, මනාකොට කෙළවර දක්නේ, සම ස්වභාවයකට නුවණින් පැමිණ, මෙලොවම දුක් කෙළවර කරන්නේ වේ. කවර දෙකෙක්හිද යත්, නාමයද, රූපයද යන දෙක කෙරෙහිය. ප්රශ්න දෙකකි, කියාදීම් දෙකකි, දෙක දෙක විස්තර කිරීමකියි මනාකොට කලකිරෙන්නේ, නොඇලෙන්නේ, මනාකොට මිදෙන්නේ, මනාකොට කෙළවර දක්නේ, සම ස්වභාවයකට නුවණින් පැමිණ, මෙලොවම දුක් කෙළවර කරන්නේ වේ. ප්රශ්න දෙකකි, කියාදීම් දෙකකි, දෙක දෙක විස්තර කිරීමකියි භාග්යවතුන් වහන්සේ විසින් මෙසේ යමක් වදාරණ ලද්දේ නම් මෙය මේ සඳහා වදාරණ ලදී.” “ප්රශ්න තුනකි, කියාදීම් තුනකි, විස්තර කිරීම් තුනකියි භාග්යවතුන් වහන්සේ විසින් මෙසේ මෙය වදාරණ ලද්දේ නම් එය කුමක් සඳහා වදාරණ ලද්දේද?” “ඇවැත්නි, මහණතෙම ධර්ම තුනෙක්හි මනාකොට කලකිරෙන්නේ, නොඇලෙන්නේ, මනාකොට මිදෙන්නේ, මනාකොට කෙළවර දක්නේ, සම ස්වභාවයකට නුවණින් පැමිණ, මෙලොවම දුක් කෙළවර කරන්නේ වේ. කවර තුනෙක්හිද යත්, වේදනා තුන කෙරෙහිය. ප්රශ්න තුනකි, කියාදීම් තුනකි, විස්තර කිරීම් තුනකියි මනාකොට කලකිරෙන්නේ, නොඇලෙන්නේ, මනාකොට මිදෙන්නේ, මනාකොට කෙළවර දක්නේ, සම ස්වභාවයකට නුවණින් පැමිණ, මෙලොවම දුක් කෙළවර කරන්නේ වේ. ප්රශ්න තුනකි, කියාදීම් තුනකි, විස්තර කිරීම් තුනකියි භාග්යවතුන් වහන්සේ විසින් මෙසේ යමක් වදාරණ ලද්දේ නම් මෙය මේ සඳහා වදාරණ ලදී.”
“ප්රශ්න සතරකි, කියාදීම් සතරකි, විස්තර කිරීම් සතරකියි භාග්යවතුන් වහන්සේ විසින් මෙසේ මෙය වදාරණ ලද්දේ නම් එය කුමක් සඳහා වදාරණ ලද්දේද?” “ඇවැත්නි, මහණතෙම ධර්ම සතරෙක්හි මනාකොට කලකිරෙන්නේ, නොඇලෙන්නේ, මනාකොට මිදෙන්නේ, මනාකොට කෙළවර දක්නේ, සම ස්වභාවයකට නුවණින් පැමිණ, මෙලොවම දුක් කෙළවර කරන්නේ වේ. කවර සතරෙක්හිද යත්, සතිපට්ඨාන සතරෙහිය. ප්රශ්න සතරකි, කියාදීම් සතරකි, විස්තර කිරීම් සතරකියි මනාකොට කලකිරෙන්නේ, නොඇලෙන්නේ, මනාකොට මිදෙන්නේ, මනාකොට කෙළවර දක්නේ, සම ස්වභාවයකට නුවණින් පැමිණ, මෙලොවම දුක් කෙළවර කරන්නේ වේ. ප්රශ්න සතරකි, කියාදීම් සතරකි, විස්තර කිරීම් සතරකියි භාග්යවතුන් වහන්සේ විසින් මෙසේ යමක් වදාරණ ලද්දේ නම් මෙය මේ සඳහා වදාරණ ලදී.”
ප්රශ්න පහකි, උද්දේශ (කෙටි දැක්වීම්) පහකි, විවරණ (විසඳුම්) පහකි යි මෙසේ භාග්යවතුන් වහන්සේ විසින් යමක් වදාරන ලද නම්, එය කුමක් සඳහා වදාරන ලද්දේ ද? ඇවැත්නි, මහණ ධර්ම පසෙක්හි මනාකොට හොඳින් වඩන ලද සිත් ඇත්තේ, මනාකොට කෙළවර දක්නේ, මනාකොට අර්ථය අවබෝධ කොට මෙලොව දී ම දුක් කෙළවර කරන්නේ වෙයි. කවර පසෙක්හි ද යත්: ඉන්ද්රිය පසෙහි ය. -පෙ- කවර සයෙක්හි ද යත්: නිස්සරණීය ධාතු (මිදීමට හේතු වන ධාතු) සයෙහි ය. -පෙ- කවර සතෙක්හි ද යත්: බොජ්ඣඞ්ග සතෙහි ය. -පෙ- කවර අටෙක්හි ද යත්: ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයෙහි ය. ඇවැත්නි, මේ ධර්ම අටෙහි මහණ මනාකොට හොඳින් වඩන ලද සිත් ඇත්තේ, මනාකොට කෙළවර දක්නේ, මනාකොට අර්ථය අවබෝධ කොට මෙලොව දී ම දුක් කෙළවර කරන්නේ වෙයි. ප්රශ්න අටකි, උද්දේශ අටකි, විවරණ අටකි යි මෙසේ භාග්යවතුන් වහන්සේ විසින් යමක් වදාරන ලද නම්, එය මේ සඳහා වදාරන ලදී.