“කොයං බින්දුස්සරො වග්ගු” යන මේ ගාථාව ශාස්තෲන් වහන්සේ වේළුවනාරාමයෙහි වැඩවසන සමයෙහි දේවදත්ත සහ කෝකාලික තෙරුන් අරබයා දේශනා කළ සේක. එකල්හි දේවදත්ත තෙරුන්ට ලාභ සත්කාර පිරිහුණු විට, කෝකාලික තෙර නිවෙස්වලට ගොස්, “දේවදත්ත ස්ථවිරයන් වහන්සේ මහා සම්මත පරම්පරාවේ ඔක්කාක රාජ වංශයේ උපන්, නොබිඳුණු ක්ෂත්රිය වංශයේ වැඩුණු කෙනෙකි. ත්රිපිටකධාරීය, ධ්යානලාභීය, මධුර කථා ඇති ධර්ම කථිකයෙකි. ඒ නිසා උන්වහන්සේට දන් දෙන්න, උපකාර කරන්න” යැයි දේවදත්ත තෙරුන්ගේ ගුණ වර්ණනා කරයි. දේවදත්ත තෙර ද, “කෝකාලික තෙරුන් උසස් බ්රාහ්මණ කුලයෙන් නික්ම පැවිදි වූ, බහුශ්රැත ධර්ම කථිකයෙකි. කෝකාලික තෙරුන්ට දන් දෙන්න, උපකාර කරන්න” යැයි කෝකාලිකගේ ගුණ වර්ණනා කරයි. මෙසේ ඔවුහු ඔවුනොවුන්ගේ ගුණ වර්ණනා කරමින් කුල ගෙවල වළඳමින් හැසිරෙති. ඉක්බිති එක් දිනක් ධර්ම සභාවෙහි භික්ෂූන් වහන්සේලා, “ඇවැත්නි, දේවදත්ත හා කෝකාලික දෙනම ඔවුනොවුන්ගේ නැති ගුණ කියමින් වළඳමින් හැසිරෙති” යැයි කථාවක් මතු කළහ. ශාස්තෲන් වහන්සේ එහි වැඩමවා “මහණෙනි, මා එන්නට පෙර කවර කථාවකින් යුතුව මෙහි සිටියාහුදැ”යි විමසා, “මේ නම් කථාවෙනැ”යි කී කල්හි, “මහණෙනි, ඔවුන් දැන් පමණක් නොව පෙරත් ඔවුනොවුන්ගේ නැති ගුණ කියා වළඳමින් හැසිරුණාහ” යයි වදාරා අතීත කථාව ගෙනහැර දැක්වූ සේක.
අතීතයෙහි බරණැස් නුවර බ්රහ්මදත්ත රජු රාජ්ය කරන සමයේ බෝධිසත්වයන් වහන්සේ එක්තරා දඹ වනයක රුක් දෙවියෙක් වී උපන්හ. එහි එක් කපුටෙක් දඹ අත්තක හිඳගෙන දඹ ගෙඩි කමින් සිටියේය. එකල එක් හිවලෙක් එහි පැමිණ උඩ බලන විට කපුටා දැක, “මම මොහුගේ නැති ගුණ වර්ණනා කර දඹ ගෙඩි කන්නෙමි නම් මැනවැ”යි සිතා ඌව වර්ණනා කරමින් මේ ගාථාව කීය.
“බිංදුවක් මෙන් වටකුරු ස්වර ඇති, මිහිරි නාද ඇති, හඬන්නවුන් අතරින් උතුම් වූ, දඹ අත්තෙහි නොසෙල්වී සිටින, මොණර පැටවෙකු මෙන් කූජනය කරන්නා වූ මේ කවරෙක්ද?”
යනුවෙන් මේ ගාථාව කීය.
බින්දුවක් මෙන් වටකුරු වූ ස්වර ඇති, මිහිරි නාද ඇති, හඬන්නවුන් අතුරෙන් උතුම් වූ, ජම්බු අත්තක සිට මොණර පැටියෙකු සේ නාද කරන තැනැත්තා කවරෙක්ද?
එහි බින්දුස්සරො යනු බින්දුවක් මෙන් අවිසිරුණු, එකට පිඬු වූ ස්වරයෙන් යුක්ත වූ යන අර්ථයි. වග්ගු යනු මිහිරි ශබ්ද ඇති බවයි. අච්චුතො යනු ඉවත් නොවූයේ හෙවත් මනාව හිඳගත් තැනැත්තායි. මොරච්ඡාපොව කූජති යනු තරුණ මොණරකු සේ මනරම් හඬින් “මේ කෑගසන්නේ කවරෙක්දැ”යි කියයි.
ඉක්බිති කපුටා ඔහුට පෙරළා ප්රශංසා කරමින් දෙවන ගාථාව කීය.
“කුල පුත්රයෙකුම දනී කුල පුත්රයෙකුට ප්රශංසා කිරීමට. ව්යාඝ්ර පැටවෙකුගේ වැනි සිරුරේ පැහැයක් ඇති මිතුර, අනුභව කරන්න. මම ඔබට දෙමි.”
යනුවෙන් දෙවන ගාථාව කීය.
කුල පුත්රයන්ට ප්රශංසා කිරීමට දන්නේ කුල පුත්රයෙක්ම පමණි. ව්යාඝ්ර පැටවෙකුට සමාන පැහැයෙන් යුත් මිතුර, දඹ අනුභව කරන්න. මම ඔබට දෙමි.
එහි ව්යග්ඝච්ඡාපසරීරවණ්ණො යනු “නුඹ මට පෙනෙන්නේ ව්යාඝ්ර පැටවෙකුට සමාන පැහැයෙන් යුක්ත වූවෙක් ලෙසය. එබැවින් හිතවත, නුඹ ව්යාඝ්ර පැටවෙකුට සමාන පැහැයෙන් යුක්ත කෙනෙකැ”යි කියමි. භුඤ්ජ සම්ම දදාමි තෙ යනු “යහළුව, කැමති තාක් ඉදුණු දඹ ගෙඩි කන්න, මම නුඹට දෙමි” යන්නයි.
මෙසේ පවසා දඹ අත්ත සොලවා ගෙඩි බිම හෙළුවේය. ඉක්බිති ඒ දඹ ගසෙහි වාසය කරන දේවතාවා, ඒ දෙදෙනාම ඔවුනොවුන්ගේ නැති ගුණ වර්ණනා කරමින් දඹ කනු දැක, තුන්වන ගාථාව කීය.
“බොරු කියන්නා වූ, එක්ව සමාගම වූ, වමනය කන්නා වූ ද (කපුටා), මළකුණු කන්නා වූ ද (හිවලා), ඔවුනොවුන්ට ප්රශංසා කරගන්නා බව බොහෝ කලකින් මම දකිමි.”
යනුවෙන් තුන්වන ගාථාව කීය.
බොරු කියන, හමුවූ කල්හි ඔවුනොවුන්ට ප්රශංසා කරගන්නා වූ, වමනය කන කපුටා ද, මළකුණු කන හිවලා ද මම බොහෝ කලකින් දකිමි.
එහි වන්තාදං යනු අනුන් වමනය කළ බත් ආදිය කන කපුටාය. කුණපාදඤ්ච යනු මළසිරුරු කන්නා වූ හිවලාය. දේවතාවා මේ ගාථාව කියා භයානක රූපයක් මවා පෙන්වා ඔවුන් එතැනින් පලවා හැරියේය.
ශාස්තෲන් වහන්සේ මේ ධර්ම දේශනාව ගෙනහැර දක්වා ජාතකය ගළපා වදාළ සේක. “එකල හිවලා වූයේ දේවදත්තය. කපුටා වූයේ කෝකාලිකය. රුක් දෙවියා වූයේ මම ම වෙමි.”
හතරවන ජම්බුඛාදක ජාතක වර්ණනාවයි.