“කුලාවකා” යන පදයෙන් ඇරඹෙන මේ ජාතක කතාව බුදුරදුන් ජේතවනාරාමයෙහි වැඩ වසන සමයේ, පෙරන නොලද ජලය පානය කළ භික්ෂුවක් අරබයා දේශනා කරන ලද්දකි. සැවැත් නුවර වැසි යහළු භික්ෂූන් දෙනමක් ජනපදයකට ගොස් පහසු තැනක කැමති පරිදි වාසය කොට, “බුදුරදුන් දකින්නෙමු” යි සිතා නැවත එතැනින් නික්ම දෙව්රම බලා පැමිණියහ. එක් භික්ෂුවක් අත පැන් පෙරහනක් තිබූ අතර අනෙක් භික්ෂුවට එය නොතිබුණි. දෙදෙනාම එක්ව පැන් පෙරා පානය කරති. දිනක් ඔවුහු විවාද කළහ. පෙරහන හිමි භික්ෂුව අනෙක් භික්ෂුවට පෙරහන නොදී තමාම පැන් පෙරා පානය කළේය. අනෙක් භික්ෂුව පෙරහන නොලැබ පිපාසය දරා සිටීමට නොහැකිව නොපෙරාම පැන් පානය කළේය. ඒ දෙදෙනාම පිළිවෙළින් දෙව්රම් වෙහෙරට අවුත් බුදුරදුන් වැඳ හුන්හ. බුදුරදුන් ඔවුන් හා පිළිසඳර කතා කොට, “කොහි සිට පැමිණියහුදැ” යි විමසූහ. “ස්වාමීනි, අපි කොසොල් රට එක් කුඩා ගමක වැස එතැනින් නික්ම ඔබවහන්සේ දැකීම පිණිස පැමිණියෙමු.” “නුඹලා දෙදෙනා සමගියෙන් පැමිණියහුද?” එවිට පෙරහන නොතිබූ භික්ෂුව, “ස්වාමීනි, මොහු අතරමඟදී මා හා වාද කොට පෙරහන්කඩය මට නොදුන්නේය” යැයි පැවසීය. අනෙක් භික්ෂුවද, “ස්වාමීනි, මොහු වතුර නොපෙරාම සතුන් සිටින බව දැන දැනම ජලය පානය කළේය” යැයි කීය. බුදුරදුන්, “සැබෑද මහණ? ඔබ වතුර නොපෙරා සතුන් සිටින බව දැන දැනම ජලය පානය කළේද?” යැයි විමසූහ. “ස්වාමීනි, එසේය. මා විසින් නොපෙරා ජලය පානය කරන ලදී.” එවිට බුදුරදුන්, “මහණ, පෙර නුවණැත්තෝ දිව්ය නගරයක රාජ්යය කරවන්නාහු යුද්ධයෙන් පැරදී මුහුද මතින් පලා යද්දී, ‘අපගේ ඉසුරු සම්පත් නිසා ප්රාණඝාත නොකරන්නෙමු’ යැයි සිතා ඒ සා මහත් යස ඉසුරු අතහැර ගුරුළු පැටවුන්ට ජීවිතය දීම සඳහා රථය ආපසු හැරවූහ” යැයි වදාරා අතීත කතාව ගෙනහැර දැක්වූහ.
යටගිය දවස මගධ රට රජගහ නුවර එක් මගධ රජෙක් රාජ්යය කළේය. එකල දැන් ශක්ර දේවේන්ද්ර වූ බෝධිසත්වයෝ පෙර ආත්මභාවයේදී මගධ රට ‘මචල’ නම් කුඩා ගමෙහිම මහා කුලයක පුතකු වී උපන්හ. නම් තබන දිනයෙහි ඔහුට ‘මඝ කුමාර’ යැයි නම් තැබූහ. ඔහු තරුණ වියට පත් කල ‘මඝ මානවක’ නමින් ප්රසිද්ධ විය. පසුව ඔහුගේ දෙමාපියෝ සමාන ජාති ඇති කුලයකින් දැරියක සරණපාවා දුන්හ. ඔහු දූ දරුවන් ලබමින් වැඩෙන්නේ දානපතියෙකු වී පන්සිල් රැක්කේය. එම ගමෙහි කුල තිහක් පමණ විය. ඒ තිස් කුලයකට අයත් මිනිස්සු එක් දිනක් ගම මැදට රැස්ව ගමේ පොදු වැඩ කටයුතු කරති. බෝධිසත්වයෝ තමන් සිටි තැන පයින් පස් ඉවත් කර ඒ ප්රදේශය රමණීය කොට සිටියහ. එවිට වෙනත් අයෙක් පැමිණ එතැන අත්පත් කර ගත්තේය. බෝධිසත්වයෝ වෙනත් තැනකට ගොස් එතැනද පිරිසිදු කර රමණීය කොට සිටියහ. එතැනද අනෙකෙක් පැමිණ සිටියේය. බෝධිසත්වයෝ තවත් තැනක් රමණීය කළහ. එතැනද අනෙකෙක් සිටියේය. මෙසේ ඔහු අන් අය සිටි සෑම තැනක්ම රමණීය බවට පත් කළේය. පසුව ඔහු ඒ ස්ථානයේ මණ්ඩපයක් කරවීය. පසුව මණ්ඩපය ඉවත් කර ශාලාවක් කරවා එහි ලෑලි අසුන් පනවා පැන් කළයක් තැබීය.
කල් යත්ම ඒ තිස් දෙනාද බෝධිසත්වයන් හා සමාන අදහස් ඇත්තෝ වූහ. බෝධිසත්වයෝ ඔවුන් පන්සිල්හි පිහිටුවා එතැන් සිට ඔවුන් සමඟ පින්කම් කරමින් හැසිරුණහ. ඔවුහුද ඔහු සමඟ පින් කරමින් අලුයම් වේලෙහි නැඟිට වෑ, පොරෝ, යකඩ ඉනි ආදිය අතැතිව සිව්මංසල ආදියෙහි යකඩ ඉනිවලින් ගල් උගුලා පෙරළා දමති;
- ගැල්වල අක්ෂක දණ්ඩ ගැටෙන ගස් කපා ඉවත් කරති.
- කාණු ආදිය පුරවා පොළොව සමතලා කරති.
- ඒදඬු පාලම් තනති.
- පොකුණු කණිති.
- ශාලා තනති.
- දන් දෙති.
- සිල් රකිති.
මෙසේ බොහෝ දුරට ගම්වැසි සියලු දෙනා බෝධිසත්වයන්ගේ අවවාදයෙහි පිහිටා සිල් රැක්කෝය.
ඉක්බිති ඔවුන්ගේ ගම්ප්රධානියා මෙසේ සිතීය: “මම පෙර මොවුන් සුරා පානය කරන කල්හි සහ ප්රාණඝාත ආදිය කරන කල්හි සුරා සැළියක් පාසා කහවණු ආදී වශයෙන්ද, දඩ මුදල් වශයෙන්ද ධනය ලැබුවෙමි. නමුත් දැන් මඝ මානවකයා ඔවුන් ලවා සිල් රක්වමින් ප්රාණඝාත ආදිය කිරීමට ඉඩ නොදෙයි. දැන් මම ඔවුන් ලවා පන්සිල් රැක්කවීම නවත්වන්නෙමි” යි කිපී රජු වෙත ගොස්, “දේවයන් වහන්ස, බොහෝ සොරු ගම් පහර දෙමින් මංකොල්ල කමින් හැසිරෙති” යි පැවසීය. රජු ඒ බස් අසා, “යව, ගොස් ඔවුන් අල්ලාගෙන එව” යි අණ කළේය. ගම්ප්රධානියා ගොස් ඔවුන් සියල්ලන්ම බැඳගෙන අවුත්, “දේවයන් වහන්ස, මේ සොරුන් ගෙන එන ලද්දේය” යි රජුට දැන්වීය. රජු ඔවුන් කළ දේ නොවිමසාම, “ඇතු ලවා මොවුන් පාගා මරව” යි අණ කළේය. ඉක්බිති ඔවුන් සියල්ලන්ම රජ මිදුලෙහි හොවා ඇතා ගෙන ආවේය. බෝධිසත්වයෝ ඒ සියලු දෙනාටම අවවාද දුන්හ: “තොපි තොපගේ ශීලය සිහි කරවු. කේළාම් කී පුද්ගලයා කෙරෙහිද, රජු කෙරෙහිද, ඇතු කෙරෙහිද, තමාගේ ශරීරය කෙරෙහිද එක සමානව මෛත්රිය වඩවු.” ඔවුහු එසේ කළහ. අනතුරුව ඔවුන් මැඩීම සඳහා ඇතු ළඟට ගෙනාවේය. ඇතු ඉදිරියට ඇදගෙන ආ නමුත් ඌ ළං නොවී මහ හඬින් කෑගසා පලා ගියේය. වෙනත් ඇතුන් ගෙන ආ නමුත් ඔවුහුද එසේම පලා ගියහ.
රජතුමා, “මොවුන්ගේ අත යම් කිසි ඖෂධයක් ඇති” යි සිතා, “පරීක්ෂා කරවු” යි අණ කළේය. පරීක්ෂා කළ නමුත් එවැන්නක් නොදැක “දේවයන් වහන්ස, කිසිවක් නැත” යි දැන්වූහ. “එසේනම් යම් මන්ත්රයක් ජප කරනවා විය හැකිය. ඔවුන්ගෙන් අසවු.” රාජ පුරුෂයෝ, “තොප දන්නා පිරිවහන මන්ත්රයක් ඇත්දැ?” යි ඇසූහ. බෝධිසත්වයෝ “ඇත” යි කීහ. රාජ පුරුෂයෝ “එවැන්නක් ඇතැ” යි රජුට දැන්වූහ. රජු ඔවුන් සියල්ලන්ම ගෙන්වා, “තොප දන්නා මන්ත්රය කියවු” යි කීය. බෝධිසත්වයෝ මෙසේ පිළිතුරු දුන්හ: “දේවයන් වහන්ස, අපට වෙනත් මන්ත්රයක් නැත. නමුත් අපි තිස් දෙනා;
- ප්රාණඝාත නොකරමු.
- සොරකම් නොකරමු.
- කාමයෙහි වරදවා නොහැසිරෙමු.
- බොරු නොකියමු.
- මත්පැන් නොබොමු.
- මෛත්රිය වඩමු.
- දන් දෙමු.
- මංමාවත් සමතලා කරමු.
- පොකුණු කණිමු.
- ශාලා තනමු.
මේ අපගේ මන්ත්රයයි, ආරක්ෂාවයි, දියුණුවයි වේ.” රජතුමා ඔවුන් කෙරෙහි පැහැදී කේලාම් කියූ ගම්ප්රධානියාගේ සියලු සම්පත්ද, ඔහුද ඔවුන්ටම දාසයෙකු කොට දුන්නේය. ඒ ඇතු සහ ගමද ඔවුන්ටම තෑගි කළේය.
ඔවුහු එතැන් පටන් තමන් කැමති පරිදි පින්කම් කරමින්, “සිව්මංසලෙහි විශාල ශාලාවක් කරවන්නෙමු” යි සිතා වඩුවෙකු ගෙන්වා ශාලාවේ වැඩ ආරම්භ කළහ. ස්ත්රීන් කෙරෙහි කැමැත්තක් නොතිබූ බැවින් එම ශාලාවේ කොටස්කාරීත්වය ස්ත්රීන්ට නොදුන්හ. එකල බෝධිසත්වයන්ගේ නිවසේ සුධම්මා, චිත්රා, නන්දා සහ සුජා යනුවෙන් ස්ත්රීන් සිව් දෙනෙක් වූහ. ඔවුන් අතුරෙන් සුධම්මා වඩුවා සමඟ රහසේ කතා කොට, “සොහොයුර, මේ ශාලාවේ ප්රධානත්වය මට ලබා දෙන්න” යැයි පවසා අල්ලස් දුන්නාය. වඩුවා “යහපතැ” යි එය පිළිගෙන, පළමුවෙන්ම කණිමඩලට (ගොඩනැගිල්ලේ මුදුනට) සුදුසු ගසක් කපා, වේලා, සකස් කර, විද, නිමවා, වස්ත්රයකින් ඔතා පැත්තක තැබීය. ශාලාව නිමවා කණිමඩල සවි කරන අවස්ථාවේ, “අනේ මහත්වරුනි, අපට එක දෙයක් අමතක වුණා නොවේදැ” යි කීය. “ඒ කුමක්ද?” “කණිමඩලක් සපයා ගැනීම වටී.” “හොඳයි අපි ගෙනෙමු.” “දැන් කපන ලද අමු ගසකින් එය කළ නොහැකිය. කල් තියාම කපා, සකස් කර, විද තබන ලද කණිමඩලක්ම අවශ්ය වේ.” “දැන් කුමක් කරමුද?” “යමෙකුගේ ගෙදරක වැඩ නිමවා තබා ඇති විකිණිය හැකි කණිමඩලක් ඇත්නම් එය සොයා ගත යුතුය.” ඔවුන් එසේ සොයන විට සුධම්මාගේ නිවසේ තිබෙනු දැක මිලට ඉල්ලූ නමුත් නොලැබුණි. “මාද ශාලාවේ කොටස්කාරියක කරන්නේ නම් දෙමි” යි ඇය පැවසූ විට, “අපි ස්ත්රීන්ට කොටස්කාරීත්වය නොදෙමු” යි ඔවුහු කීහ.
එවිට වඩුවා, “මහත්වරුනි, මේ කුමක් කියන්නහුද? බ්රහ්ම ලෝකය හැර ස්ත්රීන් නැති තැනක් නම් නැත. කණිමඩල ගන්න. එසේ වුවහොත් අපගේ කාර්යය නිමාවට පත්වනු ඇත” යි කීය. ඔවුන් “යහපතැ” යි කියා කණිමඩල ගෙන ශාලාව නිමවා, අසුන් පනවා, පැන් කළ තබා, නිතර කැඳ සහ බත් දීම ආරම්භ කළහ. ශාලාව ප්රාකාරයකින් වට කර, දොරටුවක් යොදා, ප්රාකාරය ඇතුළත වැලි අතුරා, පිටත තල් ගස් පෙළක් රෝපණය කළහ. චිත්රාද ඒ ස්ථානයේ උද්යානයක් කරවූවාය. “පුෂ්ප හටගන්නා හෝ ඵල හටගන්නා අසවල් ගස එහි නැතැ” යි කීමට නොහැකි තරම් විය. නන්දාද ඒ ස්ථානයේම පස් පියුමෙන් ගැවසී ගත් රමණීය පොකුණක් කරවූවාය. නමුත් සුජා කිසිවක් නොකළාය.
බෝධිසත්වයෝ;
- මව්පියන්ට උපස්ථාන කිරීම,
- කුලදෙටුවන් පිදීම,
- සත්ය වචන කීම,
- පරුෂ වචන කීමෙන් වැළකීම,
- කේළාම් කීමෙන් වැළකීම,
- මසුරු මල දුරු කිරීම,
යන මේ වතපද හත පුරමින්...
“මව්පියන් පෝෂණය කරන්නා වූ, කුල දෙටුවන් පුදන්නා වූ, මෘදු මොළොක් වචන කතා කරන්නා වූ, කේළාම් කීමෙන් වැළකුණා වූ,
මසුරු මල දුරු කිරීමෙහි යෙදුණු, සත්ය වචන ඇති, ක්රෝධය මැඩ පැවැත්වූ නරයා සැබවින්ම සත්පුරුෂයෙකැයි තව්තිසා දෙවියෝ පවසති.”
මෙසේ ප්රශංසනීය භාවයට පත්ව ජීවිත පර්යාවසානයේ තව්තිසා භවනෙහි ශක්ර දේවේන්ද්රයා වී උපන්නේය. ඔහුගේ මිතුරන්ද එහිම උපන්හ. එකල තව්තිසා භවනයෙහි අසුරයෝ වාසය කළහ. ශක්ර දේවේන්ද්රයා, “අන් අය සමඟ හවුලේ භුක්ති විඳින රාජ්යයෙන් අපට ඇති ඵලය කුමක්ද?” යි සිතා, අසුරයන්ට දිව්ය පානය පොවා මත් කරවා, ඔවුන් පාවලින් අල්ලාගෙන සිනේරු පර්වත පාමුලට විසි කරවීය. ඔවුහු ගොස් අසුර භවනයටම වැටුණහ.
අසුර භවනය වනාහි සිනේරු පර්වතය යටම තලයෙහි පිහිටියේය. එය ප්රමාණයෙන් තව්තිසා දෙව්ලොවට සමානය. එහි දෙවියන්ට පරසතු රුක මෙන් අසුරයන්ට කල්පයක් පවතින ‘චිත්තපාටලී’ නම් ගසක් ඇත. ඒ චිත්තපාටලී ගසෙහි මල් පිපුණු කල්හි, “මේ අපගේ දෙව්ලොව නොවේ, මන්ද දෙව්ලොව පිපෙන්නේ පරසතු මල්ය” යි ඔවුහු දැන ගනිති. ඉක්බිති ඔවුහු, “මහලු ශක්රයා අප මත් කොට මහ මුහුදට දමා අපගේ දේව නගරය අත්පත් කර ගත්තේය. අපි ඔහු හා යුද්ධ කොට අපගේ දේව නගරය නැවත ලබා ගනිමු” යි කියා කුහුඹුවන් මෙන් සිනේරු පර්වත ටැඹ දිගේ ඉහළට නැඟුණාහ. අසුරයන් නැගී එන බව අසා ශක්රයා මුහුද මතුපිටට පැන නැඟී යුද්ධ කරමින් ඔවුන්ගෙන් පරාජය වී, යොදුන් දෙසිය පනහක් පමණ වූ ‘වේජයන්ත’ රථයෙන් දකුණු මුහුද මතුපිටින් පලා යන්නට විය. ඔහුගේ රථය දිය මතුපිටින් වේගයෙන් යද්දී ඉඹුල් වනය මැදින් ගමන් කළේය. රථයේ වේගයට ඉඹුල් වනය තල් වනයක් මෙන් කැපී කැඩී මුහුද මත වැටුණි. ගුරුළු පැටවු මුහුද මත ඇද වැටෙමින් මහ හඬින් හැඬූහ. ශක්රයා මාතලීගෙන්, “මිතුර මාතලී, මේ ඇසෙන්නේ කුමන ශබ්දයක්ද? ඉතා දුක්බර හඬක් ඇසෙයි” යි විමසීය. “දේවයන් වහන්ස, ඔබගේ රථයේ වේගයෙන් ඉඹුල් වනය සුණු විසුණු වී වැටෙන විට ගුරුළු පැටවුන් මරණ බියෙන් තැතිගෙන මහ හඬින් හඬති.”
මහාසත්වයා, “මිතුර මාතලී, අප නිසා මොවුන් පීඩාවට පත් නොවේවා. ඓශ්චර්යය නිසා අපි ප්රාණඝාත අකුසල් නොකරමු. මොවුන් වෙනුවෙන් අපි ජීවිතය පරිත්යාග කර අසුරයන්ට ජය දෙමු. රථය ආපසු හරවන්න” යැයි පවසා මේ ගාථාව කීහ:
“මාතලී, ඉඹුල් වනයෙහි කූඩු තනාගෙන සිටින ගුරුළු පැටවුන් රථයේ වියගහ ගැටීමෙන් පීඩාවට පත් නොවන ලෙස මඟ හරවා යන්න. කැමැත්තෙන්ම අපි අසුරයන්ට ජීවිතය පුදමු. එහෙත් මේ පක්ෂීන් කැදලි අහිමි වූවන් නොවේවා!”
එහි “කුලාවකා” යනු ගුරුළු පැටවුන්ය. “මාතලී” යනු රියදුරු ඇමතීමයි. “සිම්බලිස්මිං” යනු මේ ඉඹුල් ගස්වල එල්බෙන කැදලි ඇතැයි පෙන්වයි. “ඊසාමුඛෙන පරිවජ්ජයස්සු” යනු මේ රථයේ වියගස් කෙළවර වැදී ඔවුන් නොනසින ලෙස රථය හරවා ගන්න. “කාමං චජාම අසුරෙසු පාණං” යනු ඉදින් අප අසුරයන් වෙනුවෙන් ජීවිතය අත්හරින විට මොවුන්ට යහපතක් වේ නම්, ඒකාන්තයෙන්ම අපි අසුරයන්ට ජීවිතය දෙමු. “මා මෙ දිජා විකුලාවා අහෙසුං” යනු මේ පක්ෂීන් හෙවත් ගුරුළු පැටවුන් කැදලි සුණු විසුණු වී විනාශ වූවන් නොවේවා; අපගේ දුක මොවුන් මත නොපටවනු; රථය හරවනු, යන අදහසයි. මාතලී රියදුරු ඔහුගේ වචනය අසා රථය හරවා වෙනත් මාර්ගයකින් දෙව්ලොව බලා ධාවනය කරවීය. අසුරයෝ රථය ආපසු හරවනු දැක, “ඒකාන්තයෙන්ම අනෙක් සක්වලවල සිටින ශක්රයන්ද මොවුන්ට උපකාර පිණිස එනවා විය යුතුය. බලය ලබාගෙන රථය ආපසු හරවා එන්නේ ඒ නිසාය” යැයි සිතා මරණ බියෙන් තැතිගෙන පලා ගොස් අසුර භවනයටම රිංගා ගත්හ.
ශක්ර දේවේන්ද්රයන් ගරුඬ පැටවුන් බේරා ගැනීම සඳහා රථය ආපසු හැරවීම
ශක්රයාද දේව නගරයට පිවිස දෙව්ලොව දෙවියන් පිරිවරා නගරය මැද සිටියේය. ඒ මොහොතේම පොළොව පලාගෙන යොදුන් දහසක් උසැති වේජයන්ත නම් ප්රාසාදය මතු විය. යුද්ධය ජයගත් කෙළවර පහළ වූ බැවින් එයට ‘වේජයන්ත’ (ජයග්රාහී) යන නම තැබූහ. ඉන්පසු ශක්රයා නැවත අසුරයන්ගේ පැමිණීම වැළැක්වීම සඳහා ස්ථාන පහක ආරක්ෂාව යෙදවීය. ඒ බව සඳහන් කරමින් මෙසේ වදාරන ලදී:
“යුද්ධයෙන් දිනාගත නොහැකි නගර දෙක අතර පස් ආකාරයක ආරක්ෂාවක් තබන ලදී; එනම් නාග, ගුරුළු, කුම්භාණ්ඩ, යක්ෂ සහ සතර වරම් මහ රජවරුන්ය.”
දේව නගරය සහ අසුර නගරය යන දෙකම යුද්ධයකින් අල්ලා ගත නොහැකි බැවින් ඒවා ‘අයුජ්ඣපුර’ (යුද්ධයෙන් ගත නොහැකි නගර) නම් විය. යම් කලෙක අසුරයෝ බලවත් වෙත් නම්, දෙවියන් පලාගොස් දෙව් නුවරට වැදී දොර වැසූ කල්හි ලක්ෂයක් අසුරයන් පැමිණියද කිසිවක් කළ නොහැකි වෙයි. යම් කලෙක දෙවියෝ බලවත් වෙත්ද, අසුරයන් පලාගොස් අසුර නගරයේ දොරටුව වැසූ කල්හි ශක්රයන් ලක්ෂයකට වුවද කිසිවක් කිරීමට නොහැකි වෙයි. ඒ නිසා මේ නගර දෙක යුද්ධ කොට අල්ලා ගත නොහැකි ඒවා විය. ඒ නගර දෙක අතර පහත පරිදි ආරක්ෂාව යොදවන ලදී:
- උරග: සිනේරු පර්වතයේ පළමු වන මාලකයෙහි ජලය ආශ්රිතව බලවත් වූ නාගයන්ගේ ආරක්ෂාව යෙදවීය.
- කරොටි: ‘කරොටි’ නම් ආහාරයක් ගන්නා බැවින් එනම් ලත් ගුරුළන්ගේ ආරක්ෂාව දෙවන මාලකයෙහි යෙදවීය.
- පයස්සහාරී: ‘දානව’ නම් රාක්ෂයන් හෙවත් කුම්භාණ්ඩයන්ගේ ආරක්ෂාව තුන්වන මාලකයෙහි යෙදවීය.
- මදනයුත: යුද්ධයට කැමති යක්ෂයන්ගේ ආරක්ෂාව හතරවන මාලකයෙහි යෙදවීය.
- චතුරෝ මහන්තා: සතර වරම් දෙවිවරුන්ගේ ආරක්ෂාව පස්වන මාලකයෙහි යෙදවීය.
එබැවින් අසුරයෝ කිපී කැළඹුණු සිතින් දේව පුරයට පැමිණියහොත් පර්වතයේ පළමු වන මාලකයේදී නාගයෝ ඔවුන් වළකාලති.
මෙසේ මේ ස්ථාන පහෙහි ආරක්ෂාව යොදවා දෙවියන්ට අධිපති වූ ශක්රයා දිව්ය සම්පත් විඳිද්දී, සුධම්මා එතැනින් චුත වී ඔහුගේම බිරිඳක්ව උපන්නාය. ඇය කණිමඩල පූජා කළ පිනෙන් ඇයට ‘සුධම්මා’ නම් වූ යොදුන් පන්සියයක් විශාල දේව සභාවක් පහළ විය. එහි ධවල සේසතක් යට යොදුනක් පමණ වූ රන් පළඟක හිඳ ශක්රයා දෙවි මිනිසුන්ගේ කටයුතු කරයි. චිත්රාද චුත වී ඔහුගේම බිරිඳ වී උපන්නාය. උයන කරවූ පිනෙන් ඇයට ‘චිත්තලතා’ නම් උයන පහළ විය. නන්දාද චුත වී ඔහුගේම බිරිඳ වී උපන්නාය. පොකුණ කරවූ පිනෙන් ‘නන්දා පොකුණ’ පහළ විය.
සුජාතාව කිසිදු පින්කමක් නොකළ බැවින් එක් කැලෑවක දිය කඳුරක් අසල කෙකණියක් වී උපන්නාය. ශක්රයා ඇය ගැන සොයා බලා, එහි ගොස් ඇයව දෙව්ලොවට රැගෙන ආවේය. ඇයට රමණීය වූ දේව නගරය, සුධම්මා සභාව, චිත්තලතා වනය සහ නන්දා පොකුණ පෙන්වා, “මේ අය පින් කොට මගේ බිරින්දෑවරුන් ලෙස ඉපදුණහ. නුඹ කිසිදු කුසලයක් නොකොට තිරිසන් යෝනියේ උපන්නෙහිය. මෙතැන් පටන් සිල් රකින්න” යැයි අවවාද දී පන්සිල්හි පිහිටුවා, ඇයව ආපසු විලට ගෙන ගොස් දැමීය. එතැන් පටන් ඇය සිල් රැක්කාය. දින කිහිපයකට පසු ඇයට සිල් රැකිය හැකිදැයි විමසීමට ශක්රයා මත්ස්ය වෙස් ගෙන ඇය ඉදිරියේ උඩුබැලි අතට වැතිරුණේය. ඇය “මළ මාළුවෙකැ” යි සිතා හිසෙන් අල්ලා ගත්තාය. එවිට මාළුවා වලිගය වැනුවේය. ඇය “මොහු ජීවත් වන සතෙකි” යි සිතා අතහැරියාය. ශක්රයා සතුටට පත්ව ඇයව අගය කොට ගියේය. පසුව ඇය එතැනින් චුතව බරණැස් නුවර කුඹල්කරුවෙකුගේ ගෙදර උපන්නාය.
ශක්රයා නැවත ඇය කොහි උපන්නේදැයි සොයා බලා, එහි ගොස් රන් කැකිරිවලින් යානයක් පුරවාගෙන මහලු වේශයක් මවාගෙන ගම මැද හිඳ, “කැකිරි ගන්නෝ! කැකිරි ගන්නෝ!” යි හඬ නැගීය. මිනිස්සු පැමිණ, “පියාණෙනි, අපට දෙන්න” යැයි ඉල්ලූහ. “මම මේවා දෙන්නේ සිල් රකින අයට පමණයි. ඔබලා සිල් රකිනවාද?” “අපි සිල් ගැන නොදනිමු. මුදලට දෙන්න.” “මට මුදලින් වැඩක් නැත. මම දෙන්නේ සිල් රකින අයට පමණයි.” මිනිස්සු “මේ මොන පිස්සෙක්ද” යි කියමින් ඉවත්ව ගියහ. සුජාතාව මේ පුවත අසා, “මේවා මා සඳහා ගෙනාවා විය යුතුය” යි සිතා ගොස්, “පියාණෙනි දෙන්නැ” යි කීවාය. “දුවේ, නුඹ සිල් රකිනවාද?” “එසේය, මම සිල් රකිමි.” “එසේනම් මේවා මම ගෙන ආවේ නුඹ වෙනුවෙන්මයි” යැයි කියා ඔහු යානය පිටින්ම ඇගේ ගෙදර දොරකඩ තබා ගියේය.
ඇය දිවි හිමියෙන් සිල් රැක ඉන් චුතව වේපචිත්ති නම් අසුර රජුගේ දියණිය වී උපන්නාය. සීලයේ ආනිශංස නිසා ඉතා රූමත් වූවාය. ඇය විවාහ වයසට පැමිණි විට පියා, “මාගේ දියණිය තමාට කැමති ස්වාමියෙකු තෝරා ගනීවා” යි කියා අසුරයන් රැස් කරවීය. ශක්රයාද අසුර වේශයක් මවාගෙන එහි ගියේය. සුජාතාව අසුර පිරිස දෙස බලද්දී ශක්රයා දුටුවාය. පෙර ආත්මයේ පැවති ස්නේහය නිසා ඇය “මේ මාගේ ස්වාමියාය” යි පවසා ඔහු වෙත මල් මාලය දමා ඔහුව තෝරා ගත්තාය. අසුරයෝ, “අපගේ රජතුමා මෙතෙක් කල් දියණියට සුදුසු සැමියෙකු නොලැබ දැන් මහලු අයෙකුව තෝරාගෙන ඇත” යි ලැජ්ජාවට පත්ව ඉවත්ව ගියහ. ශක්රයා ඇයව දේව නගරයට රැගෙන ගොස් දෙකෝටි පනස් ලක්ෂයක් වූ දිව්ය අප්සරාවන්ට නායිකාව කළේය.
බුදුරජාණන් වහන්සේ මේ ධර්ම දේශනාව ගෙනහැර දක්වා, “මහණ, මෙසේ පෙර නුවණැත්තෝ දේව රාජ්යය කරද්දී තමාගේ ජීවිතය පරිත්යාග කිරීමට සිදුවුවද ප්රාණඝාතය නොකළහ. ඔබ වැනි අය මෙවන් වූ නෛර්යාණික (සසරින් එතෙර කරවන) ශාසනයක පැවිදිව ජලය නොපෙරා සතුන් සහිත ජලය පානය කරන්නෙහිදැ” යි ඒ භික්ෂුවට ගරහා ජාතකය නිම කළ සේක. “එකල මාතලී රියදුරු වූයේ ආනන්ද ස්ථවිරයන්ය. ශක්රයා වූයේ මම ම වෙමි.”
පළමු වන කුලාවක ජාතක වර්ණනාව නිමි.