ඉදමෙත්ථ කම්මචතුක්කං

81. ආයුක්ඛයෙන කම්මක්ඛයෙන උභයක්ඛයෙන උපච්ඡෙදක කම්මුණාචෙති චතුධා මරණුප්පත්ති නාම

82. තථාච මරන්තානං පන මරණකාලෙ යථාරහං අභිමුඛීභූතං භවන්තරෙ පටිසන්ධි ජනකං කම්මංවා තං කම්මකරණ කාලෙ රූපාදිකමුපලද්ධ පුබ්බමුපකරණ භූතංච කම්ම නිමිත්තං වා, අනන්තරමුප්පජ්ජමාන භවෙ උපලභිතබ්බමුප-භොගභූතං ච ගතිනිමිත්තංවා කම්ම බලෙන ඡන්නංද්වාරානං අඤ්ඤතරස්මිං පච්චුපට්ඨාති

83. තතොපරං තමෙව තථොපට්ඨිතං ආරම්මණං ආරබ්භ විපච්ච-මානක කම්මානුරූපං පරිසුද්ධං උපක්කිලිට්ඨං වා උපලභි-තබ්බ භවානුරූපං තත්ථොණතංව චිත්තසන්තානං අභිණ්හං පවත්තති බාහුල්ලෙන

84. තමෙව වා පන ජනකභූතං කම්මං අභිනව කරණ වසෙන ද්වාරප්පත්තං හොති

85. පච්චාසන්න මරණස්ස තස්ස වීථි චිත්තාවසානෙ භවඞ්ගක්-ඛයෙවා චවන වසෙන පච්චුප්පන්න භවපරියොසාන භූතං චුති චිත්තං උප්පජ්ජිත්වා නිරුජ්ඣති

86. තස්මිං නිරුද්ධාවසානෙ තස්සානන්තරමෙව තථාගහිතං ආරම්මණං ආරබ්භ සවත්ථුකං අවත්ථුකමෙව වා යථාරහං අවිජ්ජානුසය පරික්ඛිත්තෙන තණ්හානුසය මූලකෙන සඞ්ඛාරෙන ජනියමානං සම්පයුත්තෙහි පරිග්ගය්හමානං සහජාතානමධිට්ඨානභාවෙන පුබ්බඞ්ගමභූතං භවන්තර පටිසන්ධාන වසෙන පටිසන්ධි සඞ්ඛාතං මානසං උප්පජ්ජමාන මෙව පතිට්ඨාති භවන්තරෙ,

87. මරණාසන්න වීථියං පනෙත්ථ මන්දප්පවත්තානි පඤ්චෙවජවනානි පාටිකඞ්ඛිතබ්බානි, තස්මා යදි පච්චුප්පන්නාරම්මණෙසු ආපාථමාගතෙසු ධරන්තෙස්වෙව මරණං හොති තදා පටිසන්ධි භවඞ්ගානම්පි පච්චුප්පන්නාරම්මණතා ලබ්භතීති කත්වා කාමාවචර පටිසන්ධියා ඡද්වාරග්ගහිතං කම්මනිමිත්තං ගතිනිමිත්තංච පච්චුප්පන්නමතීතාරම්මණං උපලබ්භති, කම්මං පන අතීතමෙව, තංච මනොද්වාරග්ගහිතං, තානි පන සබ්බානිපි පරිත්ත ධම්ම භූතානෙවාරම්මණානි

88. රූපාවචර පටිසන්ධියා පන පඤ්ඤත්තිභූතං කම්මනිමිත්තමෙවාරම්මණංහොති

89. තථා ආරුප්ප පටිසන්ධියාච මහග්ගතභූතං පඤ්ඤත්තිභූතංච කම්ම නිමිත්තමෙව යථාරහමාරම්මණං හොති

90. අසඤ්ඤසත්තානං පන ජීවිත නවක මෙව පටිසන්ධි භාවෙන පතිට්ඨාති තස්මා තෙ රූප පටිසන්ධිකා නාම

91. ආරුප්පා ආරුප්ප පටිසන්ධිකා, සෙසා රූපාරූප පටිසන්ධිකා

අයමෙත්ථ චුතිපටිසන්ධික්කමො

93. ඉච්චෙවං ගහිතපටිසන්ධිකානං පන පටිසන්ධි නිරොධානන්තරතොප්පභුති තමෙවාරම්මණං ආරබ්භ තදෙව චිත්තංයාව චුතිචිත්තුප්පාදා අසති වීථිචිත්තුප්පාදෙ භවස්ස අංග භාවෙන භවඞ්ගසන්තති සඞ්ඛාතං මානසං අබ්බොච්ඡින්නං නදී සොතො විය පවත්තති පරියොසානෙච චවනවසෙන චුති චිත්තං හුත්වා නිරුජ්ඣති

94. තතොපරඤ්ච පටිසන්ධාදයො රථචක්කමිව යථාක්කමං එව පරිවත්තන්තා පවත්තන්ති

ඉති අභිධම්මත්ථසංගහෙ වීථිමුත්ත සඞ්ගහ විභාගොනාම

පඤ්චමො පරිච්ඡෙදො