අභිධර්මාර්ථ ප්‍රදීපිකා

ඉදමෙත්ථ පටිසන්ධි චතුක්කං

42. ජනකං උපත්ථම්භකං උපපීළකං උපඝාතකං චෙති කිච්චවසෙන

43. ගරුකං ආසන්නං ආචිණ්ණං කටත්තා කම්මං චෙතිපාකදාන පරියායෙන

44. දිට්ඨධම්මවෙදනීයං උපපජ්ජවෙදනීයං අපරාපරිය වෙදනීයං අහොසිකම්මං චෙති පාකකාලවසෙන චත්තාරිකම්මානිනාම

45. තථා අකුසලං කාමාවචර කුසලං රූපාවචර කුසලං අරූපාවචර කුසලං චෙති පාකට්ඨානවසෙන.

46. තත්ථ අකුසලං කායකම්මං වචීකම්මං මනොකම්මං චෙති කම්මද්වාර වසෙන තිවිධං හොති.

47. කථං ? පාණාතිපාතො අදින්නාදානං කාමෙසුමිච්ඡාචාරො චෙති කායවිඤ්ඤත්ති සඞ්ඛාතෙ කායද්වාරෙ බාහුල්ල වුත්තිතො කාය කම්මං නාම.

48. මුසාවාදො පිසුණවාචා ඵරුසවාචා සම්ඵප්පලාපො චෙති වචීවිඤ්ඤත්ති සඞ්ඛාතෙ වචීද්වාරෙ බාහුල්ල වුත්තිතො වචීකම්මං නාම.

49. අභිජ්ඣා ව්‍යාපාදො මිච්ඡාදිට්ඨි චෙති අඤ්ඤත්‍රාපි විඤ්ඤත්තියා මනස්මිං යෙව බාහුල්ල වුත්තිතො මනොකම්මංනාම. 50. තෙසු පාණාතිපාතො ඵරුසවාචා ව්‍යාපාදො ච දොසමූලෙන ජායන්ති.

51. කාමෙසුමිච්ඡාචාරො අභිජ්ඣා මිච්ඡාදිට්ඨි ච ලොභමූලෙන

52. සෙසානි චත්තාරි ද්වීහි මූලෙහි සම්භවන්ති.

53. චිත්තුප්පාදවසෙන පනෙතං අකුසලං සබ්බථාපි ද්වාදස විධංහොති.

54. කාමාවචර කුසලම්පි කායද්වාරෙපවත්තං කායකම්මං, වචීද්වාරෙ පවත්තං වචී කම්මං මනොද්වාරෙ පවත්තං මනොකම්මංචෙති කම්මද්වාරවසෙන තිවිධං හොති.

55. තථා දාන සීල භාවනා වසෙන.

56. චිත්තුප්පාදවසෙන පනෙතං අට්ඨවිධං හොති.

57. දාන සීල භාවනා අපචායන වෙය්‍යාවච්ච පත්තිදාන පත්තානු-මොදන ධම්මස්සවන ධම්මදෙසනා දිට්ඨුජ්ජුකම්ම වසෙන දසවිධං හොති.

58. තංපනෙතං වීසතිවිධම්පි කාමාවචර කම්මමිච්චෙවසඞ්ඛං ගච්ඡති.

59. රූපාවචර කුසලං පන මනොකම්මමෙව, තඤ්ච භාවනාමයං අප්පනාප්පත්තං ඣානඞ්ග භෙදෙන පඤ්ච විධං හොති.

60. තථා අරූපාවචර කුසලඤ්ච මනොකම්මං, තම්පි භාවනාමයං අප්පනාප්පත්තං ආලම්බන භෙදෙන චතුබ්බිධං හොති.

61. එත්ථාකුසලකම්මමුද්ධච්ච රහිතං අපාය භූමියං පටිසන්ධිං ජනෙති. පවත්තියං පන සබ්බම්පි ද්වාදසවිධං සත්තා-කුසල විපාකානි සබ්බත්ථාපි කාම ලොකෙ රූපලොකෙච යථාරහං විපච්චති.

62. කාමාවචර කුසලම්පි කාමසුගතිය මෙව පටිසන්ධිං ජනෙති. තථා පවත්තියඤ්ච මහා විපාකානි, අහෙතුක විපාකානිපන අට්ඨපි සබ්බත්ථාපි කාමලොකෙ රූපලොකෙච යථාරහං විපච්චති.

63. තත්ථාපි තිහෙතුකමුක්කට්ඨං කුසලං තිහෙතුකං පටිසන්ධිං දත්වා පවත්තෙ සොළස විපාකානි විපච්චති.

64. තිහෙතුක මොමකං ද්විහෙතුකං මුක්කට්ඨංච කුසලං ද්විහෙතුකං පටි සන්ධිං දත්වා පවත්තෙ තිහෙතුකරහිතානි ද්වාදස විපාකානි විපච්චති.

65. ද්විහෙතුක ඔමකං පන කුසලං අහෙතුකමෙව පටිසන්ධිං දෙති, පවත්තෙ ච අහෙතුක විපාකානෙව විපච්චති.

66. අසඞ්ඛාරං සසඞ්ඛාර - විපාකානි න පච්චති

සසඞ්ඛාරං අසඞ්ඛාර - විපාකානීති කෙචන

තෙසං ද්වාදස පාකානි - දසාට්ඨච යථාක්කමං

යථා වුත්තානුසාරෙන - යථා සම්භව මුද්දිසෙ

67. රූපාවචර කුසලං පන පඨමජ්ඣානං පරිත්තං භාවෙත්වා බ්‍රහ්මපාරිසජ්ජෙසු උප්පජ්ජති.

68. තදෙව මජ්ඣිමං භාවෙත්වා බ්‍රහ්මපුරොහිතෙසු

69. පණීතං භාවෙත්වා මහා බ්‍රහ්මෙසු

70. තථාදුතියජ්ඣානං තතියජ්ඣානං ච පරිත්තං භාවෙත්වා පරිත්තාභෙසු.

71. මජ්ඣිමං භාවෙත්වා අප්පමාණාභෙසු.

72. පණීතං භාවෙත්වා ආභස්සරෙසු.

73. චතුත්ථජ්ඣානං පරිත්තං භාවෙත්වා පරිත්තසුභෙසු.

74. මජ්ඣිමං භාවෙත්වා අප්පමාණ සුභෙසු,

75. පණීතං භාවෙත්වා සුභකිණ්හෙසු.

76. පඤ්ච මජ්ඣානං භාවෙත්වා වෙහප්ඵලෙසු.

77. තදෙව සඤ්ඤා විරාගං භාවෙත්වා අසඤ්ඤසත්තෙසු.

78. අනාගාමිනො පන සුද්ධාවාසෙ උප්පජ්ජන්ති.

79. අරූපාවචර කුසලංච යථාක්කමං භාවෙත්වා ආරුප්පෙසු උප්පජ්ජන්තීති.

80. ඉත්ථංමහග්ගතං පුඤ්ඤං - යථාභූමිවවත්ථිතං

ජනෙති සදිසං පාකං - පටිසන්ධිප්පවත්තියං