10. 2. 1. 3.
3. ඨිතිපරිහානි සූත්‍රය
[සැවැත්නුවර]
“මහණෙනි, මම කුශල ධර්මයන්හි නැවතීමද වර්‍ණනා නොකරමි. පිරිහීම ගැන කියනුම කවරේද? මහණෙනි, මම කුශල ධර්මයන්හි වැඩීම වර්‍ණනා කරමි. නැවතීම වර්‍ණනා නොකරමි. පිරිහීම වර්‍ණනා නොකරමි. මහණෙනි, කෙසේ වනාහි කුශල ධර්මයන්හි නැවතීම නොවේද? වැඩීම නොවේද?
“මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණතෙම යම් පමණක ශ්‍රද්‍ධාවෙන්, ශීලයෙන්, ශ්‍රුතයෙන්, ත්‍යාගයෙන්, ප්‍රඥාවෙන්, වැටහීමෙන් යුක්තවේද, ඔහුට ඒ ධර්මයෝ නොනවතිත්, නොවැඩෙත්. මහණෙනි, කුශල ධර්මයන්හි නැවතීම නොවේ, වෘද්ධිය නොවේ, මේ හානියයයි කියමි. මහණෙනි, මෙසේ වනාහි කුශල ධර්මයන්හි හානිය වේ. නැවතීම හා වැඩීම නොවේ.
“මහණෙනි, කුශල ධර්මයන්හි කෙසේ නැවතීම වේද, හානිය, වෘද්ධිය නොවේද, මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණතෙම යම් පමණ ශ්‍රද්‍ධාවෙන්, ශීලයෙන්, ශ්‍රුතයෙන්, ත්‍යාගයෙන්, ප්‍රඥාවෙන්, වැටහීමෙන් යුක්තවේද, ඔහුට ඒ ධර්මයෝ නොපිරිහෙත්, නොවැඩෙත්. මහණෙනි, කුශල ධර්මයන්හි මේ නැවතීම කියමි. හානිය නොකියමි. වෘද්ධිය නොකියමි. මහණෙනි, මෙසේ වනාහි කුශල ධර්මයන්හි නැවතීම කියමි, හානිය නොකියමි.
“මහණෙනි, කුශල ධර්මයන්හි කෙසේ වෘද්ධිය වේද, නැවතීම නෙවේද? පරිහානිය නොවේද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණතෙම යම් පමණ ශ්‍රද්‍ධාවෙන්, ශීලයෙන්, ශ්‍රුතයෙන්, ත්‍යාගයෙන්, ප්‍රඥාවෙන්, වැටහීමෙන් යුක්තවේද, ඔහුට ඒ ධර්මයෝ නොසිටිත්, නොපිරිහෙත්. මහණෙනි, කුශල ධර්මයන්හි මේ වෘද්ධිය කියමි. නැවතීම නොකියමි. පිරිහීම නොකියමි. මහණෙනි, මෙසේ වනාහි කුශල ධර්මයන්හි වෘද්ධිය වේ. නැවතීම නොවේ. පිරිහීම නොවේ.”
“මහණෙනි, ඉදින් මහණතෙම අනුන්ගේ සිතේ ආකාරය දැනීමෙහි දක්ෂ නොවේ නම්, එවිට ‘තමාගේ සිතේ ආකාරය දැනීමෙහි දක්ෂයෙක් වන්නෙමි’ යි, මහණෙනි, තොප විසින් මෙසේ හික්මිය යුතුය.
මහණෙනි, භික්ෂුව තමාගේ සිතේ ආකාරය දැනීමෙහි දක්ෂ වන්නේ කෙසේ ද? මහණෙනි, යම් සේ ළාබාල වූ, තරුණ වූ, සැරසීමට කැමති ස්ත්‍රියක් හෝ පුරුෂයෙක් හෝ පිරිසිදු වූ, බබලන කැඩපතක හෝ පැහැදිලි දිය බඳුනක හෝ තම මුහුණ පිරික්සා බලන්නේ, ඉදින් එහි දූවිල්ලක් හෝ (තල, කැළැල් ආදී) කිලුටක් හෝ දකියි නම්, ඒ දූවිල්ල හෝ කිලුට හෝ දුරු කිරීම පිණිස වෑයම් කරයි. ඉදින් එහි දූවිල්ලක් හෝ කිලුටක් හෝ නොදකියි නම්, “ඒකාන්තයෙන් මට ලාභයකි, ඒකාන්තයෙන් මාගේ මුහුණ පිරිසිදු ය” යි සම්පූර්ණ වූ අදහස් ඇත්තේ, එයින් ම සතුටු සිත් ඇත්තේ වෙයි.
මහණෙනි, එපරිද්දෙන්ම මහණහට කුශල ධර්මයන්හි නුවණින් සලකා බැලීම (ප්‍රත්‍යවේක්ෂාව) බොහෝ උපකාර වේ: ‘දැඩි ලෝභ (අභිධ්‍යා) ඇත්තේ බොහෝ කොට වාසය කරම්ද, දැඩි ලෝභ නැත්තේ බොහෝ කොට වාසය කරම්ද? කිපුණු (ව්‍යාපාද සහිත) සිතින් බොහෝ කොට වාසය කරම්ද, නොකිපුණු සිතින් බොහෝ කොට වාසය කරම්ද? සිතේ කයේ මැලි ගතියෙන් (ථිනමිද්ධයෙන්) මඩනා ලද්දේ බොහෝ කොට වාසය කරම්ද, පහ වූ ථිනමිද්ධ ඇත්තේ බොහෝ කොට වාසය කරම්ද? විසුරුණු සිත් ඇත්තේ (උද්ධත වූයේ) බොහෝ කොට වාසය කරම්ද, නොවිසුරුණු සිත් ඇත්තේ බොහෝ කොට වාසය කරම්ද? සැක (විචිකිච්ඡා) ඇත්තේ බොහෝ කොට වාසය කරම්ද, සැකය ඉක්මවූයේ බොහෝ කොට වාසය කරම්ද? ක්‍රෝධ කරන සුළු වූයේ බොහෝ කොට වාසය කරම්ද, ක්‍රෝධ නොකරන සුළු වූයේ බොහෝ කොට වාසය කරම්ද? කිලිටි සිත් ඇත්තේ බොහෝ කොට වාසය කරම්ද, නොකිලිටි සිත් ඇත්තේ බොහෝ කොට වාසය කරම්ද? දාහ සහිත (නොසන්සුන්) කය ඇත්තේ බොහෝ කොට වාසය කරම්ද, දාහ රහිත කය ඇත්තේ බොහෝ කොට වාසය කරම්ද? කුසීත වූයේ බොහෝ කොට වාසය කරම්ද, පටන් ගත් වීර්ය ඇත්තේ බොහෝ කොට වාසය කරම්ද? එකඟ වූ සිත් ඇත්තේ බොහෝ කොට වාසය කරම්ද, එකඟ නොවූ සිත් ඇත්තේ බොහෝ කොට වාසය කරම්ද?’ යි.
මහණෙනි, ඉදින් මහණතෙම නුවණින් සලකා බලන්නේ ‘දැඩි ලෝභ ඇත්තේ බොහෝ කොට වාසය කරමි, කිපුණු සිතින් බොහෝ කොට වාසය කරමි, ථිනමිද්ධයෙන් මඩනා ලද්දේ බොහෝ කොට වාසය කරමි, විසුරුණු සිත් ඇත්තේ බොහෝ කොට වාසය කරමි, සැක ඇත්තේ බොහෝ කොට වාසය කරමි, ක්‍රෝධ කරන සුළු වූයේ බොහෝ කොට වාසය කරමි, කිලිටි සිත් ඇත්තේ බොහෝ කොට වාසය කරමි, දාහ සහිත කය ඇත්තේ බොහෝ කොට වාසය කරමි, කුසීත වූයේ බොහෝ කොට වාසය කරමි, එකඟ නොවූ සිත් ඇත්තේ බොහෝ කොට වාසය කරමි’ යි මෙසේ දනී නම්, මහණෙනි, ඒ මහණ විසින් ඒ ලාමක අකුශල ධර්මයන්ගේම ප්‍රහාණය පිණිස අධික කැමැත්තක්ද, වෑයමක්ද, උත්සාහයක්ද, මහත් උත්සාහයක්ද, පසු නොබැසීමක්ද, සිහියක්ද, මනා නුවණක්ද (සම්පජඤ්ඤයද) කළ යුතුය.