ත්‍රිපිටකය
2. බොජ්ඣඞ්ගසංයුත්තං 2. බොජ්ඣංග සංයුත්තය
1. පබ්බතවග්ගො 1. පර්වත වර්ගය
1. හිමවන්තසුත්තං 1. හිමවන්ත සූත්‍රය
2. කායසුත්තං 2. ආහාරඨිති කාය සූත්‍රය
3. සීලසුත්තං 3. සීලවන්ත දස්සන සූත්‍රය
4. වත්ථසුත්තං 4. දුස්සයුගොපම සූත්‍රය
5. භික්ඛුසුත්තං 5. බොජ්ඣංග පඤ්හ සූත්‍රය
6. කුණ්ඩලියසුත්තං 6. කුණ්ඩලිය සූත්‍රය
7. කූටාගාරසුත්තං 7. කුටාගාරොපම සූත්‍රය
8. උපවානසුත්තං 8. උපවාන සූත්‍රය
9. පඨමඋප්පන්නසුත්තං 9. බොජ්ඣංගුප්පාද සූත්‍රය
10. දුතියඋප්පන්නසුත්තං 10. දුතිය බොජ්ඣංගුප්පාද සූත්‍රය
2. ගිලානවග්ගො 2. ගිලාන වර්ගය
1. පාණසුත්තං 1. පාණොපම (ඉරියාපථොපම) සූත්‍රය
2. පඨමසූරියූපමසුත්තං 2. සුරියොපම සූත්‍රය. (1)
3. දුතියසූරියූපමසුත්තං 3. දුතිය සුරියොපම සූත්‍රය
4. පඨමගිලානසුත්තං 4. මහා කස්සපත්ථෙර බොජ්ඣංග සූත්‍රය
195
එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා මහාකස්සපො පිප්පලිගුහායං (විප්ඵලිගුහායං (සී.)) විහරති ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. අථ ඛො භගවා සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙනායස්මා මහාකස්සපො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. නිසජ්ජ ඛො භගවා ආයස්මන්තං මහාකස්සපං එතදවොච -
‘‘කච්චි තෙ, කස්සප, ඛමනීයං කච්චි යාපනීයං? කච්චි දුක්ඛා වෙදනා පටික්කමන්ති, නො අභික්කමන්ති; පටික්කමොසානං පඤ්ඤායති, නො අභික්කමො’’ති? ‘‘න මෙ, භන්තෙ, ඛමනීයං, න යාපනීයං. බාළ්හා මෙ දුක්ඛා වෙදනා අභික්කමන්ති, නො පටික්කමන්ති; අභික්කමොසානං පඤ්ඤායති, නො පටික්කමො’’ති.
‘‘සත්තිමෙ, කස්සප, බොජ්ඣඞ්ගා මයා සම්මදක්ඛාතා භාවිතා බහුලීකතා අභිඤ්ඤාය සම්බොධාය නිබ්බානාය සංවත්තන්ති. කතමෙ සත්ත? සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො ඛො, කස්සප, මයා සම්මදක්ඛාතො භාවිතො බහුලීකතො අභිඤ්ඤාය සම්බොධාය නිබ්බානාය සංවත්තති...පෙ.... උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො ඛො, කස්සප, මයා සම්මදක්ඛාතො භාවිතො බහුලීකතො අභිඤ්ඤාය සම්බොධාය නිබ්බානාය සංවත්තති. ඉමෙ ඛො, කස්සප, සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා මයා සම්මදක්ඛාතා භාවිතා බහුලීකතා අභිඤ්ඤාය සම්බොධාය නිබ්බානාය සංවත්තන්තී’’ති. ‘‘තග්ඝ, භගවා, බොජ්ඣඞ්ගා; තග්ඝ, සුගත, බොජ්ඣඞ්ගා’’ති.
ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො ආයස්මා මහාකස්සපො භගවතො භාසිතං අභිනන්දි. වුට්ඨහි චායස්මා මහාකස්සපො තම්හා ආබාධා. තථාපහීනො චායස්මතො මහාකස්සපස්ස සො ආබාධො අහොසීති. චතුත්ථං.
195
මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහනුවර කලන්දකනිවාපනම්වූ වෙළුවනාරාමයෙහි වැඩවාසය කරනසේක. එසමයෙහි වනාහි ආයුෂ්මත් මහා කස්සප ස්ථවිරයන් වහන්සේ ලෙඩින් පෙළුනේ, දුකට පැමිණියේ දැඩි ගිලන්වූයේ පිප්ඵලි ගුහාවෙහි වැඩ වාසය කරන්නාහ. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සවස් කාලයෙහි විවේක සැපයෙන් නැගී සිටියේ ආයුෂ්මත් මහා කස්සප ස්ථවිරයන් වහන්සේ යම් තැනකද එතැන්හි පැමිණිසේක. පැමිණ පනවනලද අස්නෙහි වැඩහුන්හ. හිඳ වනාහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් මහා කස්සප ස්ථවිරයන් වහන්සේට මේ කාරණය වදාළසේක.
“කිමෙක්ද? කස්සප ඔබට ඉවසිය හැකිද? කිම යැපිය හැකිද? (ශරීරය පවත්වන්ට හැකිද?) කිම දුක් වේදනාවෝ පිරිහෙත්ද? අඩුවෙත්ද? කිම දියුණු නොවෙත්ද? ඒ දුක් වේදනාවන්ගේ කෙළවරක් නොපෙනෙත්දැයි (විචාළ සේක) ස්වාමීනි, මට ඉවසිය නොහැකිය, සතර ඉරියව්වෙහි සිරුර පැවැත්විය නොහැකිය. මාගේ දුක් වේදනාවෝ බලවත්හ, වැඩෙන්නාහ. දුක් වේදනාවන්ගේ වැඩීම පෙනෙයි. අඩුවක් නොපෙනෙයි’ යයි (පිළිතුරු දුන්හ.)
“කාශ්‍යපය, මා විසින් මැනවින් පවසන ලද, වඩන ලද, බහුල වශයෙන් කරන ලද, මේ සත්වැදෑරුම් බොධ්‍යංග ධර්මයෝ මා විසින් චතුස්සත්‍ය අවබෝධය පිණිස, නිවන් පිණිස පවතිත්. ඒ සප්තබොධ්‍යංගයෝ කවරහුදයත්? කාශ්‍යපය, මා විසින් මැනවින් පවසන ලද, වඩන ලද, බහුල කරන ලද සති සම්බොජ්ඣංගය චතුස්සත්‍යයන් දැනගැනීම පිණිසද, චතුස්සත්‍යයන් අවබෝධය පිණිසද, නිවන් පිණිසද, පවතියි. කාශ්‍යපය, මා විසින් මැනවින් පවසන ලද, ධර්මවිචය සම්බොජ්ඣංගය (එය) චතුස්සත්‍යයන් දැනීම පිණිසද, අවබෝධය පිණිසද, නිවන් පිණිසද, පවතියි. කාශ්‍යපය, මා විසින් මැනවින් පවසන ලද. වඩන ලද, බහුල කරන ලද, විරිය සම්බොජ්ඣංගය සතර චතුස්සත්‍යයන් දැනගැනීම පිණිසද, අවබෝධ පිණිසද, නිවන් පිණිසද පවතියි කාශ්‍යපය, මා විසින් මැනවින් පවසන ලද වඩන ලද, බහුල කරන ලද, පීති සම්බොජ්ඣංගය, චතුස්සත්‍යය දැනගැනීම පිණිසද අවබෝධය පිණිසද නිවන් පිණිසද පවතියි. කාශ්‍යපය මා විසින් මැනවින් පවසන ලද, වඩන ලද, බහුල වශයෙන් කරන ලද, පස්සද්ධි සම්බොජ්ඣංගය චතුස්සත්‍ය දැනගැනීම පිණිසද, අවබෝධය පිණිසද, නිවන් පිණිසද පවතියි. කාශ්‍යපය, මා විසින් මැනවින් පවසන ලද, වඩන ලද, බහුල කරන ලද, සමාධි සම්බොජ්ඣංගය, චතුස්සත්‍යයන් දැනගැනීම පිණිසද, අවබෝධය පිණිසද, නිවන් පිණිසද, පවතියි. කාශ්‍යපය, මා විසින් මැනවින් පවසන ලද, වඩන ලද, බහුල කරන ලද, උපෙක්ඛා සම්බොජ්ඣංගය, චතුස්සත්‍යයන් දැනගැනීම පිණිසද, අවබෝධය පිණිසද, නිවන් පිණිසද පවතියි. කාශ්‍යපය, මේ මා විසින් මැනවින් පවසන ලද, වඩන ලද, බහුල කරන ලද සප්ත බෝධ්‍යංගයෝ චතුස්සත්‍යයන් දැනගැනීම පිණිසද, අවබෝධය පිණිසද, නිවන් පිණිසද, පවතිත් යයි” (වදාළසේක).
“භාග්‍යවතුන් වහන්ස, බොධ්‍යංග ධර්මයෝ මැනව, සුගතයන් වහන්ස, බොධ්‍යංග ධර්මයෝ ඒකාන්තයෙන් මැනවැයි’ මහා කාශ්‍යප ස්ථවිරයන් වහන්සේ දැන්වූහ.) භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ ධර්මය වදාළසේක. සතුටුවූ ආයුෂ්මත් මහාකාශ්‍යප ස්ථවිරයන් වහන්සේ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දේශනාවට සතුටුවූහ. ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප ස්ථවිරයන් වහන්සේ ඒ රෝගයෙන් නැගීසිටියහ. ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප ස්ථවිරයන් වහන්සේගේ ඒ ආබාධය (යම්සේ නූපදීද) එසේ පහව ගියේය.
5. දුතියගිලානසුත්තං 5. මහා මොග්ගල්ලානත්ථෙර බොජ්ඣංග (ගිලාන 2) සූත්‍රය
6. තතියගිලානසුත්තං 6. මහා චුන්දත්ථෙර බොජ්ඣංග (ගිලාන 3) සූත්‍රය
7. පාරඞ්ගමසුත්තං 7. පාරඞ්ගමසුත්තං
8. විරද්ධසුත්තං 8. අරියමග්ග විරද්ධ සූත්‍රය
9. අරියසුත්තං 9. අරිය බොජ්ඣංග සූත්‍රය
10. නිබ්බිදාසුත්තං 10. නිබ්බිදා බොජ්ඣංග සූත්‍රය
3. උදායිවග්ගො 3. උදායි වර්ගය
1. බොධායසුත්තං 1. බොධාය සංවත්තන සූත්‍රය
2. බොජ්ඣඞ්ගදෙසනාසුත්තං 2. බොජ්ඣංග දේශනා සූත්‍රය
3. ඨානියසුත්තං 3. කාමරාගද්ධානිය සූත්‍රය
4. අයොනිසොමනසිකාරසුත්තං 4. අයොනිසොමනසිකාර සූත්‍රය
5. අපරිහානියසුත්තං 5. අපරිහානිය ධම්ම සූත්‍රය
6. තණ්හක්ඛයසුත්තං 6. තණ්හක්ඛය පටිපදා සූත්‍රය
7. තණ්හානිරොධසුත්තං 7. තණ්හා නිරෝධ සූත්‍රය
8. නිබ්බෙධභාගියසුත්තං 8. නිබ්බේධ භාගිය සූත්‍රය
9. එකධම්මසුත්තං 9. ඒකධම්ම බොජ්ඣංග සූත්‍රය
10. උදායිසුත්තං 10. උදායි බහුකත සූත්‍රය
4. නීවරණවග්ගො 4. නීවරණ වර්ගය
1. පඨමකුසලසුත්තං 1. අප්පමාද මූලක සූත්‍රය
2. දුතියකුසලසුත්තං 2. යොනිසොමනිසිකාර මූලක සූත්‍රය
3. උපක්කිලෙසසුත්තං 3. පඤ්චෝපක්කිලෙස සූත්‍රය
4. අනුපක්කිලෙසසුත්තං 4. අනුපක්කිලෙස සූත්‍රය
5. අයොනිසොමනසිකාරසුත්තං 5. අයොනිසො මනසිකාර සූත්‍රය
6. යොනිසොමනසිකාරසුත්තං 6. අපරිහාන සූත්‍රය
7. බුද්ධිසුත්තං 7. ආවරණ සූත්‍රය
8. ආවරණනීවරණසුත්තං 8. ආවරණනාවරණ සූත්‍රය
9. රුක්ඛසුත්තං 9. මහාරුක්ඛොපම සූත්‍රය
10. නීවරණසුත්තං 10. නීවරණ අන්ධකරණ සූත්‍රය
5. චක්කවත්තිවග්ගො 5. චක්කවත්ති වර්ගය
1. විධාසුත්තං 1. විධාපජහන සූත්‍රය
2. චක්කවත්තිසුත්තං 2. චක්කවත්ති රතන සූත්‍රය
3. මාරසුත්තං 3. මාරසෙනප්පමද්දන සූත්‍රය
4. දුප්පඤ්ඤසුත්තං 4. දුප්පඤ්ඤ සූත්‍රය
5. පඤ්ඤවන්තසුත්තං 5. පඤ්ඤාවන්ත සූත්‍රය
6. දලිද්දසුත්තං 6. දළිද්ද සූත්‍රය
7. අදලිද්දසුත්තං 7. අදළිද්ද සූත්‍රය
8. ආදිච්චසුත්තං 8. ආදිච්ච සූත්‍රය
9. අජ්ඣත්තිකඞ්ගසුත්තං 9. අජ්ඣත්තිකංග සූත්‍රය
10. බාහිරඞ්ගසුත්තං 10. බාහිරංග සූත්‍රය
6. සාකච්ඡවග්ගො 6. සාකච්ඡා (බොජ්ඣංග) වර්ගය
1. ආහාරසුත්තං 1. නීවරණා’හාර සූත්‍රය
2. පරියායසුත්තං 2. පරියාස සූත්‍රය
3. අග්ගිසුත්තං 3. භාවනා කාල සූත්‍රය
4. මෙත්තාසහගතසුත්තං 4. හලිද්දවසන (මෙත්තා) සූත්‍රය
5. සඞ්ගාරවසුත්තං 5. සංගාරව සූත්‍රය
6. අභයසුත්තං 6. අභය කුමාර සූත්‍රය
7. ආනාපානවග්ගො 7. ආනාපාන වර්ගය
1. අට්ඨිකමහප්ඵලසුත්තං 1. අට්ඨික සඤ්ඤා සූත්‍රය
2. පුළවකසුත්තං 2. පුළවක සඤ්ඤා සූත්‍රය
3. විනීලකසුත්තං 3. විනීලක සඤ්ඤා සූත්‍රය
4. විච්ඡිද්දකසුත්තං 4. විච්ඡිද්දක සඤ්ඤා සූත්‍රය
5. උද්ධුමාතකසුත්තං 5. උඬුමාතක සඤ්ඤා සූත්‍රය
6. මෙත්තාසුත්තං 6. මෙත්තා මහානිසංස සූත්‍රය
7. කරුණාසුත්තං 7. කරුණා මහානිසංස සූත්‍රය
8. මුදිතාසුත්තං 8. මුදිතා මහානිසංස සූත්‍රය
9. උපෙක්ඛාසුත්තං 9. උපෙක්ඛා මහානිසංස සූත්‍රය
10. ආනාපානසුත්තං 10. ආනාපාන සති මහානිසංස සූත්‍රය
8. නිරොධවග්ගො 8. නිරෝධ වර්ගය
1. අසුභසුත්තං 1. අසුභ සඤ්ඤා මහානිසංස සූත්‍රය
2. මරණසුත්තං 2. මරණ සඤ්ඤා මහානිසංස සූත්‍රය
3. ආහාරෙපටිකූලසුත්තං 3. පටික්කූල සඤ්ඤා මහානිසංස සූත්‍රය
4. අනභිරතිසුත්තං 4. අනභිරත සඤ්ඤා මහානිසංස සූත්‍රය
5. අනිච්චසුත්තං 5. අනිච්ච සඤ්ඤා මහානිසංස සූත්‍රය
6. දුක්ඛසුත්තං 6. දුක්ඛසඤ්ඤා මහානිසංස සූත්‍රය
7. අනත්තසුත්තං 7. අනත්ත සඤ්ඤා මහානිසංස සූත්‍රය
8. පහානසුත්තං 8. පහාන සඤ්ඤා මහානිසංස සූත්‍රය
9. විරාගසුත්තං 9. විරාග සඤ්ඤා මහානිසංස සූත්‍රය
10. නිරොධසුත්තං 10. නිරෝධ සඤ්ඤා මහානිසංස සූත්‍රය
9. ගඞ්ගාපෙය්‍යාලවග්ගො 9. ගංගාපෙය්‍යාල වර්ගය (2)
1-12. ගඞ්ගානදීආදිසුත්තං 1-12. ගඞ්ගානදීආදිසුත්තං
10. අප්පමාදවග්ගො 10. අප්පමාද වර්ගය (2)
1-10. තථාගතාදිසුත්තං 1-10. තථාගතාදිසුත්තං
11. බලකරණීයවග්ගො 11. බලකරණිය වර්ගය (2)
1-12. බලාදිසුත්තං 1-12. බලාදිසුත්තං
12. එසනාවග්ගො 12. එසනා වර්ගය (2)
1-10. එසනාදිසුත්තං 1-10. එසනාදිසුත්තං
13. ඔඝවග්ගො 13. ඔඝ වර්ගය (2)
1-8. ඔඝාදිසුත්තං 1-8. ඔඝාදිසුත්තං
10. උද්ධම්භාගියසුත්තං 10. උද්ධම්භාගියසුත්තං
14. පුනගඞ්ගාපෙය්‍යාලවග්ගො 14. ගංගා පෙය්‍යාල වර්ගය (3)
පුනගඞ්ගානදීආදිසුත්තං පුනගඞ්ගානදීආදිසුත්තං
15. පුනඅප්පමාදවග්ගො 15. අප්පමාද වර්ගය (3)
තථාගතාදිසුත්තං තථාගතාදිසුත්තං
16. පුනබලකරණීයවග්ගො 16. බලකරණිය වර්ගය (3)
පුනබලාදිසුත්තං පුනබලාදිසුත්තං
17. පුනඑසනාවග්ගො 17. ඒසනා වර්ගය (3)
පුනඑසනාදිසුත්තං පුනඑසනාදිසුත්තං
18. පුනඔඝවග්ගො 18. ඕඝ වර්ගය (3)
පුනඔඝාදිසුත්තං පුනඔඝාදිසුත්තං