65. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහනුවර කලන්‍දක නිවාප නම්වූ වේළුවනාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එකල්හි ආයුෂ්මත් සමිද්‍ධි ස්ථවිර තෙම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් තැනෙක්හිද, එතැනට පැමිණියේය. පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එක් පසෙක හුන්නේය. එක් පසෙක හුන්නාවූ ආයුෂ්මත් සමිද්‍ධි ස්ථවිරතෙම භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙය සැළ කෙළේය. “ස්වාමීනි, ‘මාරයා, මාරයා’ යයි කියනු ලැබේ. ස්වාමීනි, කොපමණකින් මාරයා හෝ, මාරයා පැනවීම හෝ වන්නේද?”

“සමිද්ධිය, යම් තැනක ඇස ඇත්තේද, රූපයෝ ඇත්තාහුද, චක්ඛුවිඤ්ඤාණය ඇත්තේද, චක්ඛුවිඤ්ඤාණයෙන් දතයුතු ධර්මයෝ ඇත්තාහුද, එහි මාරයා (මරණය) හෝ ‘මාරයා’ යන පැනවීම හෝ ඇත්තේය. සමිද්ධිය, යම් තැනක කන ඇත්තේද, ශබ්දයෝ ඇත්තාහුද, සෝතවිඤ්ඤාණය ඇත්තේද, සෝතවිඤ්ඤාණයෙන් දතයුතු ධර්මයෝ ඇත්තාහුද, එහි මාරයා හෝ ‘මාරයා’ යන පැනවීම හෝ ඇත්තේය. සමිද්ධිය, යම් තැනක නාසය ඇත්තේද, ගන්ධයෝ ඇත්තාහුද, ඝාණවිඤ්ඤාණය ඇත්තේද, ඝාණවිඤ්ඤාණයෙන් දතයුතු ධර්මයෝ ඇත්තාහුද, එහි මාරයා හෝ ‘මාරයා’ යන පැනවීම හෝ ඇත්තේය. සමිද්ධිය, යම් තැනක දිව ඇත්තේද, රසයෝ ඇත්තාහුද, ජිව්හාවිඤ්ඤාණය ඇත්තේද, ජිව්හාවිඤ්ඤාණයෙන් දතයුතු ධර්මයෝ ඇත්තාහුද, එහි මාරයා හෝ ‘මාරයා’ යන පැනවීම හෝ ඇත්තේය. සමිද්ධිය, යම් තැනක කය ඇත්තේද, ස්පර්ශයෝ ඇත්තාහුද, කායවිඤ්ඤාණය ඇත්තේද, කායවිඤ්ඤාණයෙන් දතයුතු ධර්මයෝ ඇත්තාහුද, එහි මාරයා හෝ ‘මාරයා’ යන පැනවීම හෝ ඇත්තේය. සමිද්ධිය, යම් තැනක සිත ඇත්තේද, ධර්මයෝ ඇත්තාහුද, මනොවිඤ්ඤාණය ඇත්තේද, මනොවිඤ්ඤාණයෙන් දතයුතු ධර්මයෝ ඇත්තාහුද, එහි මාරයා හෝ ‘මාරයා’ යන පැනවීම හෝ ඇත්තේය.

තවද සමිද්ධිය, යම් තැනක ඇස නැත්තේද, රූපයෝ නැත්තාහුද, චක්ඛුවිඤ්ඤාණය නැත්තේද, චක්ඛුවිඤ්ඤාණයෙන් දතයුතු ධර්මයෝ නැත්තාහුද, එහි මාරයා (මරණය) හෝ ‘මාරයා’ යන පැනවීම හෝ නැත්තේය. සමිද්ධිය, යම් තැනක කන නැත්තේද, ශබ්දයෝ නැත්තාහුද, සෝතවිඤ්ඤාණය නැත්තේද, සෝතවිඤ්ඤාණයෙන් දතයුතු ධර්මයෝ නැත්තාහුද, එහි මාරයා හෝ ‘මාරයා’ යන පැනවීම හෝ නැත්තේය. සමිද්ධිය, යම් තැනක නාසය නැත්තේද, ගන්ධයෝ නැත්තාහුද, ඝාණවිඤ්ඤාණය නැත්තේද, ඝාණවිඤ්ඤාණයෙන් දතයුතු ධර්මයෝ නැත්තාහුද, එහි මාරයා හෝ ‘මාරයා’ යන පැනවීම හෝ නැත්තේය. සමිද්ධිය, යම් තැනක දිව නැත්තේද, රසයෝ නැත්තාහුද, ජිව්හාවිඤ්ඤාණය නැත්තේද, ජිව්හාවිඤ්ඤාණයෙන් දතයුතු ධර්මයෝ නැත්තාහුද, එහි මාරයා හෝ ‘මාරයා’ යන පැනවීම හෝ නැත්තේය. සමිද්ධිය, යම් තැනක කය නැත්තේද, ස්පර්ශයෝ නැත්තාහුද, කායවිඤ්ඤාණය නැත්තේද, කායවිඤ්ඤාණයෙන් දතයුතු ධර්මයෝ නැත්තාහුද, එහි මාරයා හෝ ‘මාරයා’ යන පැනවීම හෝ නැත්තේය. සමිද්ධිය, යම් තැනක සිත නැත්තේද, ධර්මයෝ නැත්තාහුද, මනොවිඤ්ඤාණය නැත්තේද, මනොවිඤ්ඤාණයෙන් දතයුතු ධර්මයෝ නැත්තාහුද, එහි මාරයා හෝ ‘මාරයා’ යන පැනවීම හෝ නැත්තේය.”

“ස්වාමීනි, ‘සත්ත්‍වයා, සත්ත්‍වයා’ යයි කියනු ලැබේ. ස්වාමීනි, කොපමණකින් සත්ත්‍වයා හෝ සත්ත්‍වයා යන පැනවීම හෝ වන්නේද?”

“සමිද්ධිය, යම් තැනක ඇස ඇත්තේද, රූපයෝ ඇත්තාහුද, චක්ඛුවිඤ්ඤාණය ඇත්තේද, චක්ඛුවිඤ්ඤාණයෙන් දතයුතු ධර්මයෝ ඇත්තාහුද, එහි සත්ත්වයා හෝ ‘සත්ත්වයා’ යන පැනවීම හෝ ඇත්තේය. සමිද්ධිය, යම් තැනක කන ඇත්තේද, ශබ්දයෝ ඇත්තාහුද, සෝතවිඤ්ඤාණය ඇත්තේද, සෝතවිඤ්ඤාණයෙන් දතයුතු ධර්මයෝ ඇත්තාහුද, එහි සත්ත්වයා හෝ ‘සත්ත්වයා’ යන පැනවීම හෝ ඇත්තේය. සමිද්ධිය, යම් තැනක නාසය ඇත්තේද, ගන්ධයෝ ඇත්තාහුද, ඝාණවිඤ්ඤාණය ඇත්තේද, ඝාණවිඤ්ඤාණයෙන් දතයුතු ධර්මයෝ ඇත්තාහුද, එහි සත්ත්වයා හෝ ‘සත්ත්වයා’ යන පැනවීම හෝ ඇත්තේය. සමිද්ධිය, යම් තැනක දිව ඇත්තේද, රසයෝ ඇත්තාහුද, ජිව්හාවිඤ්ඤාණය ඇත්තේද, ජිව්හාවිඤ්ඤාණයෙන් දතයුතු ධර්මයෝ ඇත්තාහුද, එහි සත්ත්වයා හෝ ‘සත්ත්වයා’ යන පැනවීම හෝ ඇත්තේය. සමිද්ධිය, යම් තැනක කය ඇත්තේද, ස්පර්ශයෝ ඇත්තාහුද, කායවිඤ්ඤාණය ඇත්තේද, කායවිඤ්ඤාණයෙන් දතයුතු ධර්මයෝ ඇත්තාහුද, එහි සත්ත්වයා හෝ ‘සත්ත්වයා’ යන පැනවීම හෝ ඇත්තේය. සමිද්ධිය, යම් තැනක සිත ඇත්තේද, ධර්මයෝ ඇත්තාහුද, මනොවිඤ්ඤාණය ඇත්තේද, මනොවිඤ්ඤාණයෙන් දතයුතු ධර්මයෝ ඇත්තාහුද, එහි සත්ත්වයා හෝ ‘සත්ත්වයා’ යන පැනවීම හෝ ඇත්තේය.

තවද සමිද්ධිය, යම් තැනක ඇස නැත්තේද, රූපයෝ නැත්තාහුද, චක්ඛුවිඤ්ඤාණය නැත්තේද, චක්ඛුවිඤ්ඤාණයෙන් දතයුතු ධර්මයෝ නැත්තාහුද, එහි සත්ත්වයා හෝ ‘සත්ත්වයා’ යන පැනවීම හෝ නැත්තේය. සමිද්ධිය, යම් තැනක කන නැත්තේද, ශබ්දයෝ නැත්තාහුද, සෝතවිඤ්ඤාණය නැත්තේද, සෝතවිඤ්ඤාණයෙන් දතයුතු ධර්මයෝ නැත්තාහුද, එහි සත්ත්වයා හෝ ‘සත්ත්වයා’ යන පැනවීම හෝ නැත්තේය. සමිද්ධිය, යම් තැනක නාසය නැත්තේද, ගන්ධයෝ නැත්තාහුද, ඝාණවිඤ්ඤාණය නැත්තේද, ඝාණවිඤ්ඤාණයෙන් දතයුතු ධර්මයෝ නැත්තාහුද, එහි සත්ත්වයා හෝ ‘සත්ත්වයා’ යන පැනවීම හෝ නැත්තේය. සමිද්ධිය, යම් තැනක දිව නැත්තේද, රසයෝ නැත්තාහුද, ජිව්හාවිඤ්ඤාණය නැත්තේද, ජිව්හාවිඤ්ඤාණයෙන් දතයුතු ධර්මයෝ නැත්තාහුද, එහි සත්ත්වයා හෝ ‘සත්ත්වයා’ යන පැනවීම හෝ නැත්තේය. සමිද්ධිය, යම් තැනක කය නැත්තේද, ස්පර්ශයෝ නැත්තාහුද, කායවිඤ්ඤාණය නැත්තේද, කායවිඤ්ඤාණයෙන් දතයුතු ධර්මයෝ නැත්තාහුද, එහි සත්ත්වයා හෝ ‘සත්ත්වයා’ යන පැනවීම හෝ නැත්තේය. සමිද්ධිය, යම් තැනක සිත නැත්තේද, ධර්මයෝ නැත්තාහුද, මනොවිඤ්ඤාණය නැත්තේද, මනොවිඤ්ඤාණයෙන් දතයුතු ධර්මයෝ නැත්තාහුද, එහි සත්ත්වයා හෝ ‘සත්ත්වයා’ යන පැනවීම හෝ නැත්තේය.”

67. “ස්වාමීනි, ‘දුකය, දුකය’ යයි කියනු ලැබේ. ස්වාමීනි, කොපමණකින් වනාහි දුක හෝ දුකය යන පැනවීම හෝ වන්නේද?”

“සමිද්ධිය, යම් තැනක ඇස ඇත්තේද, රූපයෝ ඇත්තාහුද, චක්ඛුවිඤ්ඤාණය ඇත්තේද, චක්ඛුවිඤ්ඤාණයෙන් දතයුතු ධර්මයෝ ඇත්තාහුද, එහි දුක හෝ ‘දුක’ යන පැනවීම හෝ ඇත්තේය. සමිද්ධිය, යම් තැනක කන ඇත්තේද, ශබ්දයෝ ඇත්තාහුද, සෝතවිඤ්ඤාණය ඇත්තේද, සෝතවිඤ්ඤාණයෙන් දතයුතු ධර්මයෝ ඇත්තාහුද, එහි දුක හෝ ‘දුක’ යන පැනවීම හෝ ඇත්තේය. සමිද්ධිය, යම් තැනක නාසය ඇත්තේද, ගන්ධයෝ ඇත්තාහුද, ඝාණවිඤ්ඤාණය ඇත්තේද, ඝාණවිඤ්ඤාණයෙන් දතයුතු ධර්මයෝ ඇත්තාහුද, එහි දුක හෝ ‘දුක’ යන පැනවීම හෝ ඇත්තේය. සමිද්ධිය, යම් තැනක දිව ඇත්තේද, රසයෝ ඇත්තාහුද, ජිව්හාවිඤ්ඤාණය ඇත්තේද, ජිව්හාවිඤ්ඤාණයෙන් දතයුතු ධර්මයෝ ඇත්තාහුද, එහි දුක හෝ ‘දුක’ යන පැනවීම හෝ ඇත්තේය. සමිද්ධිය, යම් තැනක කය ඇත්තේද, ස්පර්ශයෝ ඇත්තාහුද, කායවිඤ්ඤාණය ඇත්තේද, කායවිඤ්ඤාණයෙන් දතයුතු ධර්මයෝ ඇත්තාහුද, එහි දුක හෝ ‘දුක’ යන පැනවීම හෝ ඇත්තේය. සමිද්ධිය, යම් තැනක සිත ඇත්තේද, ධර්මයෝ ඇත්තාහුද, මනොවිඤ්ඤාණය ඇත්තේද, මනොවිඤ්ඤාණයෙන් දතයුතු ධර්මයෝ ඇත්තාහුද, එහි දුක හෝ ‘දුක’ යන පැනවීම හෝ ඇත්තේය.

තවද සමිද්ධිය, යම් තැනක ඇස නැත්තේද, රූපයෝ නැත්තාහුද, චක්ඛුවිඤ්ඤාණය නැත්තේද, චක්ඛුවිඤ්ඤාණයෙන් දතයුතු ධර්මයෝ නැත්තාහුද, එහි දුක හෝ ‘දුක’ යන පැනවීම හෝ නැත්තේය. සමිද්ධිය, යම් තැනක කන නැත්තේද, ශබ්දයෝ නැත්තාහුද, සෝතවිඤ්ඤාණය නැත්තේද, සෝතවිඤ්ඤාණයෙන් දතයුතු ධර්මයෝ නැත්තාහුද, එහි දුක හෝ ‘දුක’ යන පැනවීම හෝ නැත්තේය. සමිද්ධිය, යම් තැනක නාසය නැත්තේද, ගන්ධයෝ නැත්තාහුද, ඝාණවිඤ්ඤාණය නැත්තේද, ඝාණවිඤ්ඤාණයෙන් දතයුතු ධර්මයෝ නැත්තාහුද, එහි දුක හෝ ‘දුක’ යන පැනවීම හෝ නැත්තේය. සමිද්ධිය, යම් තැනක දිව නැත්තේද, රසයෝ නැත්තාහුද, ජිව්හාවිඤ්ඤාණය නැත්තේද, ජිව්හාවිඤ්ඤාණයෙන් දතයුතු ධර්මයෝ නැත්තාහුද, එහි දුක හෝ ‘දුක’ යන පැනවීම හෝ නැත්තේය. සමිද්ධිය, යම් තැනක කය නැත්තේද, ස්පර්ශයෝ නැත්තාහුද, කායවිඤ්ඤාණය නැත්තේද, කායවිඤ්ඤාණයෙන් දතයුතු ධර්මයෝ නැත්තාහුද, එහි දුක හෝ ‘දුක’ යන පැනවීම හෝ නැත්තේය. සමිද්ධිය, යම් තැනක සිත නැත්තේද, ධර්මයෝ නැත්තාහුද, මනොවිඤ්ඤාණය නැත්තේද, මනොවිඤ්ඤාණයෙන් දතයුතු ධර්මයෝ නැත්තාහුද, එහි දුක හෝ ‘දුක’ යන පැනවීම හෝ නැත්තේය.”

68. “ස්වාමීනි, ‘ලෝකය, ලෝකය’ යයි කියනු ලැබේ. ස්වාමීනි, කොපමණකින් වනාහි ලෝකය හෝ ලෝකය යන පැනවීම හෝ වන්නේද?”

“සමිද්ධිය, යම් තැනක ඇස ඇත්තේද, රූපයෝ ඇත්තාහුද, චක්ඛුවිඤ්ඤාණය ඇත්තේද, චක්ඛුවිඤ්ඤාණයෙන් දතයුතු ධර්මයෝ ඇත්තාහුද, එහි ලෝකය හෝ ‘ලෝකය’ යන පැනවීම හෝ ඇත්තේය. සමිද්ධිය, යම් තැනක කන ඇත්තේද, ශබ්දයෝ ඇත්තාහුද, සෝතවිඤ්ඤාණය ඇත්තේද, සෝතවිඤ්ඤාණයෙන් දතයුතු ධර්මයෝ ඇත්තාහුද, එහි ලෝකය හෝ ‘ලෝකය’ යන පැනවීම හෝ ඇත්තේය. සමිද්ධිය, යම් තැනක නාසය ඇත්තේද, ගන්ධයෝ ඇත්තාහුද, ඝාණවිඤ්ඤාණය ඇත්තේද, ඝාණවිඤ්ඤාණයෙන් දතයුතු ධර්මයෝ ඇත්තාහුද, එහි ලෝකය හෝ ‘ලෝකය’ යන පැනවීම හෝ ඇත්තේය. සමිද්ධිය, යම් තැනක දිව ඇත්තේද, රසයෝ ඇත්තාහුද, ජිව්හාවිඤ්ඤාණය ඇත්තේද, ජිව්හාවිඤ්ඤාණයෙන් දතයුතු ධර්මයෝ ඇත්තාහුද, එහි ලෝකය හෝ ‘ලෝකය’ යන පැනවීම හෝ ඇත්තේය. සමිද්ධිය, යම් තැනක කය ඇත්තේද, ස්පර්ශයෝ ඇත්තාහුද, කායවිඤ්ඤාණය ඇත්තේද, කායවිඤ්ඤාණයෙන් දතයුතු ධර්මයෝ ඇත්තාහුද, එහි ලෝකය හෝ ‘ලෝකය’ යන පැනවීම හෝ ඇත්තේය. සමිද්ධිය, යම් තැනක සිත ඇත්තේද, ධර්මයෝ ඇත්තාහුද, මනොවිඤ්ඤාණය ඇත්තේද, මනොවිඤ්ඤාණයෙන් දතයුතු ධර්මයෝ ඇත්තාහුද, එහි ලෝකය හෝ ‘ලෝකය’ යන පැනවීම හෝ ඇත්තේය.