ඉක්බිති කච්චායනගොත්ත නම් මහණතෙම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් තැනෙකද, එතැනට පැමිණියේය. පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ, එක් පැත්තෙක සිටියේය. එක් පැත්තක සිටියාවූ, ඇවැත් කච්චායනගොත්ත නම් මහණතෙම භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙය කීයේය. “ස්වාමීනි, සම්‍යක්දෘෂ්ටිය, සම්‍යක් දෘෂ්ටියයි කියනු ලබයි. ස්වාමීනි කෙතෙක් කරුණකින් වනාහි සම්‍යක්දෘෂ්ටිය වේද?”

කච්චායනය, මේ ලෝවැසි තෙම බොහෝ සෙයින් ‘ඇත්තේය යන දෘෂ්ටියෙහිද, නැත්තේය යන දෘෂ්ටියෙහිද පිහිටියේ වෙයි. කච්චායනය, ලෝකයේ ඇතිවීම ඇතිසැටියෙන් මනා නුවණින් දකින්නාට වනාහි ලෝකයෙහි නැත්තේය යන යම් දෘෂ්ටියක් වේ නම් එය නොවෙයි. කච්චායනය, ලෝකයේ නැතිවීම ඇතිසැටියෙන් මනා නුවණින් දකින්නාට ලෝකයෙහි ඇත්තේය යන යම් දෘෂ්ටියක් වේ නම් එය, නොවෙයි කච්චායනය, මේ ලෝවැසි තෙම වනාහි බොහෝ සෙයින් උපාය උපාදාන අභිනිවෙස නම්වූ තෘෂ්ණාදෘෂ්ටීන් විසින් බඳනා ලද්දේ වෙයි. (එහෙත්) මේ ආර්ය ශ්‍රාවකතෙම අකුසල් සිතට පිහිටවූ, නිවාසස්ථානවූ, නිදනස්ථානයවූ උපාය උපාදානයයි කියනලද තෘෂ්ණාදෘෂ්ටි දෙකින් මෙය මාගේ ආත්මයයි නොපැමිණෙයි, නොගනියි, නොපිහිටයි. උපදිනුයේද පඤ්චස්කන්ධ දුකමය, නිරුද්ධ වන්නේද පඤ්චස්කන්ධ දුකමය, එයින් අන්‍යවූ සත්වයෙක් පුද්ගලයෙක් නොවේයයි සැක නොකරයි, දෙයාකාරයකින් නොසිතයි, ඔහුට මෙහි ප්‍රත්‍යක්ෂවූම ඥානයක් වෙයි. කච්චායනය, මෙතෙක් කරුණුවලින් සම්‍යක්දෘෂ්ටිය වෙයි.

කච්චාන, ‘සියල්ල ඇත’ යන මෙය (ශාස්වත දෘෂ්ටිය නම් වූ) එක් අන්තයකි. ‘සියල්ල නැත’ යන මෙය (උච්ඡේද දෘෂ්ටිය නම් වූ) දෙවැනි අන්තයයි. කච්චාන, මේ අන්ත දෙකටම නොපැමිණ තථාගතයන් වහන්සේ මධ්‍යම ප්‍රතිපදාවෙන් ධර්මය දේශනා කරන සේක. අවිද්‍යාව නිසා සංස්කාරයෝ ඇති වෙත්. සංස්කාර නිසා විඤ්ඤාණය ඇති වෙයි. විඤ්ඤාණය නිසා නාමරූප ඇති වෙයි. නාමරූප නිසා සළායතන ඇති වෙයි. සළායතන නිසා ස්පර්ශය ඇති වෙයි. ස්පර්ශය නිසා වේදනාව ඇති වෙයි. වේදනාව නිසා තණ්හාව ඇති වෙයි. තණ්හාව නිසා උපාදානය ඇති වෙයි. උපාදානය නිසා භවය ඇති වෙයි. භවය නිසා ඉපදීම (ජාතිය) ඇති වෙයි. ඉපදීම නිසා ජරා, මරණ, ශෝක, පරිදේව, දුක්, දොම්නස් සහ උපායාසයෝ ඇති වෙත්. මෙසේ මේ මුළු දුක් රැසේ ඇතිවීම වෙයි. අවිද්‍යාවම මුළුමනින් නැතිවීමෙන් සංස්කාරයෝ නැතිවෙත්. සංස්කාර නැතිවීමෙන් විඤ්ඤාණය නැතිවෙයි. විඤ්ඤාණය නැතිවීමෙන් නාමරූප නැතිවෙයි. නාමරූප නැතිවීමෙන් සළායතන නැතිවෙයි. සළායතන නැතිවීමෙන් ස්පර්ශය නැතිවෙයි. ස්පර්ශය නැතිවීමෙන් වේදනාව නැතිවෙයි. වේදනාව නැතිවීමෙන් තණ්හාව නැතිවෙයි. තණ්හාව නැතිවීමෙන් උපාදානය නැතිවෙයි. උපාදානය නැතිවීමෙන් භවය නැතිවෙයි. භවය නැතිවීමෙන් ඉපදීම නැතිවෙයි. ඉපදීම නැතිවීමෙන් ජරා, මරණ, ශෝක, පරිදේව, දුක්, දොම්නස් සහ උපායාසයෝ නැතිවෙත්. මෙසේ මේ මුළු දුක් රැසේ නැතිවීම වෙයි” කියායි.

ඉක්බිති එක්තරා භික්ෂුවක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් තැනකද, එතැනට පැමිණියේය. පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එක් පසෙක හුන්නේය. එක්පසෙක හුන් ඒ භික්ෂුව භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙය කීයේය. ස්වාමීනි, ධර්මකථිකයාය, ධර්මකථිකයායයි කියනු ලැබේ. ස්වාමීනි, කොපමණකින් වනාහි ධර්ම කථිකයෙක් වෙයිද?”

ඉදින් මහණතෙම ජරා මරණයට කලකිරීම පිණිසද, නොඇලීම පිණිසද, ජරා මරණ නැතිකිරීම පිණිසද, ධර්මදේශනා කෙරේද, ඒ මහණතෙම ධර්මකථික භික්ෂුවයයි කීමට සුදුසුය.

ඉදින් මහණතෙම ජරා මරණයට කලකිරීම පිණිසද නොඇලීම පිණිසද සහ ජරා මරණ නැතිකිරීම පිණිසද පිළිපන්නේ වෙයිද, ඒ මහණතෙම (ධර්මානුධර්ම පටිපන්න) ලෝකෝත්තර ධර්මයට අනුව පිළිපන් භික්ෂුවයයි කීමට සුදුසුය.

ඉදින් මහණතෙම ජරා මරණයට කලකරීම හේතුකොටගෙන, නොඇලීම හේතුකොටගෙන, ජරා මරණ නැතිකිරීම හේතුකොටගෙන, සතර උපාදානයන්ගේ අල්වා ගැනීමෙන් මිදුනේ වේද, ඒ මහණතෙම මේ ආත්මයෙහි නිවණට පැමිණි භික්ෂුවයයි කීමට සුදුසුය.

ඉදින් මහණ තෙමේ ඉපදීම කෙරෙහි -පෙ- ඉදින් මහණ තෙමේ භවය කෙරෙහි - ඉදින් මහණ තෙමේ උපාදානය කෙරෙහි - ඉදින් මහණ තෙමේ තණ්හාව කෙරෙහි - ඉදින් මහණ තෙමේ වේදනාව කෙරෙහි - ඉදින් මහණ තෙමේ ස්පර්ශය කෙරෙහි - ඉදින් මහණ තෙමේ සළායතන කෙරෙහි - ඉදින් මහණ තෙමේ නාමරූප කෙරෙහි - ඉදින් මහණ තෙමේ විඤ්ඤාණය කෙරෙහි - ඉදින් මහණ තෙමේ සංස්කාර කෙරෙහි - ඉදින් මහණ තෙමේ අවිද්‍යාව කෙරෙහි කළකිරීම පිණිස, නොඇලීම පිණිස, නැතිකිරීම පිණිස ධර්මය දේශනා කරයි නම්, ඒ මහණ තෙමේ ‘ධර්මකථික භික්ෂුව’ යැයි කීමට සුදුසු වෙයි.

ඉදින් මහණ තෙමේ ඉපදීම කෙරෙහි -පෙ- ඉදින් මහණ තෙමේ අවිද්‍යාව කෙරෙහි කළකිරීම පිණිස, නොඇලීම පිණිස, නැතිකිරීම පිණිස පිළිපන්නේ වේ නම්, ඒ මහණ තෙමේ ‘(ලෝකෝත්තර) ධර්මයට අනුකූල ප්‍රතිපදාවෙහි පිළිපන් (ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපන්න) භික්ෂුව’ යැයි කීමට සුදුසු වෙයි.

ඉදින් මහණ තෙමේ ඉපදීම කෙරෙහි -පෙ- ඉදින් මහණ තෙමේ අවිද්‍යාව කෙරෙහි කළකිරීමෙන්, නොඇලීමෙන්, නැතිකිරීමෙන් (සතර උපාදාන වශයෙන්) කිසිවක් දැඩිව නොගෙන මිදුණේ වේ නම්, ඒ මහණ තෙමේ ‘මේ ආත්මභාවයේදීම නිවනට පැමිණි භික්ෂුව’ යැයි කීමට සුදුසු වෙයි.

17. මා විසින් මෙසේ අසනලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහනුවර සමීපයෙහිවූ, “කලන්දකනිවාප” නම් ලත් වේළුවනාරාමයෙහි වැඩ වසනසේක. අථ ඛො භගවා (එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ) පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ, පාත්‍ර සිවුරු ගෙන, රජගහ නුවරට පිඬුපිණිස වැඩිසේක. අචේල කාශ්‍යපතෙම වනාහි වඩින්නාවූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දුරදීම දුටුවේය. දැක, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් තැනෙක්හිද එතැනට පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හා සමග සතුටු වූයේය. සතුටු වියයුතුවූද, සිහිකටයුතුවූද, කථාව කොට නිමවා, එක් පසෙක සිටියේය. එක් පසෙක සිටියාවූ, අචේල කාශ්‍යපතෙම වනාහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙය කීයේය: “ඉදින් අපට ප්‍රශ්නයක් ඇසීමට ඉඩ දෙතොත් අපි භවත් ගෞතමයන්ගෙන් කිසියම් කාරණයක් අසන්නෙමු”යි.