භික්ෂුණී විභඞ්ගය
1. කත්ථපඤ්ඤත්ති වාරය
1. 1.
පාරාජිකා කාණ්ඩය
1. ශික්ෂාපද පැනවීමට සුදුසු කාලය දන්නා වූ, ශික්ෂාපද පැනවීමට හේතු දක්නා වූ ඒ භාග්‍යවත් අර්හත් සම්මා සම්බුද්ධයන් වහන්සේ විසින් භික්ෂුණීන් සඳහා යම් පස්වැනි පාරාජිකා ශික්ෂාපදයක් පනවන ලද නම්, එය පනවන ලද්දේ කොහිදී ද? කවරෙකු නිසා ද? කිනම් කරුණක් (වස්තුවක්) නිසා ද? එහි පඤ්ඤත්ති (මුල් පැනවීම), අනුපඤ්ඤත්ති (පසුව කළ එකතු කිරීම), අනුප්පන්නපඤ්ඤත්ති (වරද සිදු නොවී තිබියදී කළ පැනවීම), සබ්බත්ථපඤ්ඤත්ති (සෑම තැනටම අදාළ පැනවීම), පදෙසපඤ්ඤත්ති (එක් ප්‍රදේශයකට පමණක් අදාළ පැනවීම), සාධාරණපඤ්ඤත්ති (භික්ෂූන්ට හා භික්ෂුණීන්ට පොදු පැනවීම), අසාධාරණපඤ්ඤත්ති (පොදු නොවන පැනවීම), ඒකතෝපඤ්ඤත්ති (එක් පක්ෂයකට පමණක් කළ පැනවීම), උභතෝපඤ්ඤත්ති (දෙපක්ෂයටම කළ පැනවීම) තිබේ ද? සිව් ආකාර පාමොක් උද්දේශයන් (පාමොක් කියවීමේ කොටස්) අතුරෙන් කොහි පිහිටියේ ද? කොහි ඇතුළත් වූයේ ද? කිනම් උද්දේශයකින් කියවීමට පැමිණේ ද? සිව් ආකාර විපත්තීන් අතුරෙන් කිනම් විපත්තියක් ද? සත් ආකාර ආපත්ති ස්කන්ධයන් (ඇවැත් කොටස්) අතුරෙන් කිනම් ආපත්ති ස්කන්ධයක් ද? සය ආකාර ආපත්ති සමුට්ඨානයන් (ඇවැත් හටගන්නා ආකාර) අතුරෙන් සමුට්ඨාන කීයකින් හටගනී ද? සිව් ආකාර අධිකරණයන් (සංඝයා විසින් සංසිඳවිය යුතු කරුණු) අතුරෙන් කිනම් අධිකරණයක් ද? සත් ආකාර සමථයන් (අධිකරණ සංසිඳවන ක්‍රම) අතුරෙන් සමථ කීයකින් සංසිඳේ ද? එහි විනය කුමක් ද? එහි අභිවිනය කුමක් ද? එහි ප්‍රාතිමෝක්ෂය කුමක් ද? එහි අධිප්‍රාතිමෝක්ෂය කුමක් ද? විපත්තිය කුමක් ද? සම්පත්තිය කුමක් ද? ප්‍රතිපත්තිය කුමක් ද? භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් භික්ෂුණීන්ට පස්වැනි පාරාජිකා ශික්ෂාපදය පනවන ලද්දේ කරුණු කීයක් සඳහා ද? කවුරුන් හික්මෙත් ද? හික්මීම නිම කළෝ කවුරුන් ද? කවුරුන් කෙරෙහි පිහිටියේ ද? කවුරුන් දරත් ද? කාගේ වචනයක් ද? කවුරුන් විසින් ගෙන එන ලද්දේ ද? යනුයි:
ශික්ෂාපද පැනවීමට සුදුසු කාලය දන්නා වූ, ශික්ෂාපද පැනවීමට හේතු දක්නා වූ ඒ භාග්‍යවත් අර්හත් සම්මා සම්බුද්ධයන් වහන්සේ විසින් භික්ෂුණීන් සඳහා යම් පස්වැනි පාරාජිකා ශික්ෂාපදයක් පනවන ලද නම්, එය පනවන ලද්දේ කොහිදී ද යත්: සැවැත්නුවරදී පනවන ලදී.
කවරෙකු අරභයා ද යත්: සුන්දරීනන්දා භික්ෂුණිය අරභයා ය.
කිනම් කරුණක් නිසා ද යත්: කාමරාගයෙන් තෙත් වූ සුන්දරීනන්දා භික්ෂුණිය කාමරාගයෙන් තෙත් වූ මිනිස් පිරිමියෙකුගේ කය ගැටීම (කායසංසර්ගය) ඉවසුවා ය. ඒ කරුණ නිසා ය.
එහි පඤ්ඤත්ති, අනුපඤ්ඤත්ති, අනුප්පන්නපඤ්ඤත්ති තිබේ ද යත්: පඤ්ඤත්ති එකකි. අනුපඤ්ඤත්ති, අනුප්පන්නපඤ්ඤත්ති එහි නැත.
සබ්බත්ථපඤ්ඤත්ති ද, පදෙසපඤ්ඤත්ති ද යත්: සබ්බත්ථපඤ්ඤත්ති ය.
සාධාරණපඤ්ඤත්ති ද, අසාධාරණපඤ්ඤත්ති ද යත්: අසාධාරණපඤ්ඤත්ති ය.
ඒකතෝපඤ්ඤත්ති ද, උභතෝපඤ්ඤත්ති ද යත්: ඒකතෝපඤ්ඤත්ති ය.
සිව් ආකාර පාමොක් උද්දේශයන් අතුරෙන් කොහි පිහිටියේ ද, කොහි ඇතුළත් වූයේ ද යත්: නිදානයෙහි පිහිටියේ ය, නිදානයෙහි ඇතුළත් වූයේ ය.
කිනම් උද්දේශයකින් කියවීමට පැමිණේ ද යත්: දෙවැනි උද්දේශයෙන් කියවීමට පැමිණේ.
සිව් ආකාර විපත්තීන් අතුරෙන් කිනම් විපත්තියක් ද යත්: සීල විපත්තිය (සීලය බිඳීම) යි.
සත් ආකාර ආපත්ති ස්කන්ධයන් අතුරෙන් කිනම් ආපත්ති ස්කන්ධයක් ද යත්: පාරාජිකා ආපත්ති ස්කන්ධය යි.
සය ආකාර ආපත්ති සමුට්ඨානයන් අතුරෙන් සමුට්ඨාන කීයකින් හටගනී ද යත්: එක් සමුට්ඨානයකින් හටගනී: කයින් ද සිතින් ද හටගනී, වචනයෙන් හටනොගනී.
සිව් ආකාර අධිකරණයන් අතුරෙන් කිනම් අධිකරණයක් ද යත්: ආපත්තාධිකරණය (ඇවැත් පිළිබඳ අධිකරණය) යි.
සත් ආකාර සමථයන් අතුරෙන් සමථ කීයකින් සංසිඳේ ද යත්: සම්මුඛා විනයෙන් ද පටිඤ්ඤාතකරණයෙන් (වරද පිළිගැනීමෙන්) ද යන සමථ දෙකෙන් සංසිඳේ.
එහි විනය කුමක් ද, එහි අභිවිනය කුමක් ද යත්: පඤ්ඤත්තිය (පැනවූ ශික්ෂාපදය) විනය යි, පදභාජනිය (පද බෙදා කළ විස්තරය) අභිවිනය යි.
එහි ප්‍රාතිමෝක්ෂය කුමක් ද, එහි අධිප්‍රාතිමෝක්ෂය කුමක් ද යත්: පඤ්ඤත්තිය ප්‍රාතිමෝක්ෂය යි, පදභාජනිය අධිප්‍රාතිමෝක්ෂය යි.
විපත්තිය කුමක් ද යත්: අසංවරය (සංවර නොවීම) විපත්තිය යි.
සම්පත්තිය කුමක් ද යත්: සංවරය සම්පත්තිය යි.
ප්‍රතිපත්තිය කුමක් ද යත්: “ජීවිතය කෙළවර කොට මෙවැනි දෙයක් නොකරන්නෙමි” යි දිවි ඇති තෙක් සමාදන් වී ශික්ෂාපදවල හික්මෙයි.
භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් භික්ෂුණීන්ට පස්වැනි පාරාජිකා ශික්ෂාපදය පනවන ලද්දේ කරුණු කීයක් සඳහා ද යත්: කරුණු දහයක් සඳහා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් භික්ෂුණීන්ට පස්වැනි පාරාජිකා ශික්ෂාපදය පනවන ලදී: සංඝයාගේ යහපත පිණිස ය, සංඝයාගේ පහසුව පිණිස ය, දුස්සීල භික්ෂුණීන් මැඩලීම පිණිස ය, යහපත් සිල් ඇති භික්ෂුණීන්ගේ පහසු වාසය පිණිස ය, මෙලොවදී විඳිය යුතු දුක් කරදර (ආසව) වැළැක්වීම පිණිස ය, පරලොවදී විඳිය යුතු දුක් කරදර නැසීම පිණිස ය, නොපැහැදුණු අයගේ පැහැදීම පිණිස ය, පැහැදුණු අයගේ වඩාත් පැහැදීම පිණිස ය, තුන් ආකාර සසුනෙහි පැවැත්ම පිණිස ය, විනයට අනුග්‍රහය පිණිස ය.
කවුරුන් හික්මෙත් ද යත්: ශෛක්ෂ (මාර්ගඵල ලැබූ, තවත් හික්මිය යුතු) භික්ෂුණීහු ද කල්‍යාණ පෘථග්ජන (මාර්ගඵල නොලැබූ, යහපත් ගුණ ඇති) භික්ෂුණීහු ද හික්මෙත්.
හික්මීම නිම කළෝ කවුරුන් ද යත්: රහත් භික්ෂුණීහු හික්මීම නිම කළෝ ය.
කවුරුන් කෙරෙහි පිහිටියේ ද යත්: හික්මීමට කැමති භික්ෂුණීන් කෙරෙහි පිහිටියේ ය.
කවුරුන් දරත් ද යත්: යම් කෙනෙකුන්ට විනය පාළිය හා අටුවාව කටපාඩම් ද, ඔවුහු දරත්.
කාගේ වචනයක් ද යත්: භාග්‍යවත් අර්හත් සම්මා සම්බුද්ධයන් වහන්සේගේ වචනය යි.
කවුරුන් විසින් ගෙන එන ලද්දේ ද යත්: පරපුරෙන් ගෙන එන ලදී.
1. උපාලි ස්ථවිරයන්, දාසක ස්ථවිරයන්, සෝණක ස්ථවිරයන්, එසේම සිග්ගව ස්ථවිරයන්, මොග්ගලිපුත්තතිස්ස ස්ථවිරයන් පස්වැන්නා කොට ඇති මේ තෙරවරු දඹදිව විනයධර පරපුරෙහි වෙති.
2. ඉන්පසු මහින්ද, ඉට්ඨිය, උත්තිය, එසේම සම්බල, පණ්ඩිත වූ භද්ද නම් තෙරුන් යන මහා ප්‍රඥා ඇති මේ රහතන් වහන්සේලා දඹදිවින් මෙහි වැඩියහ.
3. උන්වහන්සේලා ලක්දිව (තම්බපණ්ණියෙහි) විනය පිටකය උගැන්වූහ; නිකාය පහ ද ප්‍රකරණ හත ද උගැන්වූහ.