7. 1.
පළමුවන පාටිදේසනීය ශික්ෂාපදය
1. ඒ කාලයෙහි භාග්යවත් බුදුරජාණන් වහන්සේ සැවැත් නුවර ‘ජේතවනය’ නම් වූ අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ආරාමයෙහි වැඩ වාසය කරති. ඒ කාලයෙහි එක්තරා භික්ෂුණියක් සැවැත් නුවර පිඬුසිඟා වැඩම කොට ආපසු එන අවස්ථාවේ එක්තරා භික්ෂුවක් දැක මෙසේ කීවාය: “ආර්යයන් වහන්ස, මේ දානය පිළිගන්නා සේක්වා.” “හොඳයි නැගණිය” කියා ඔහු ඒ සියල්ලම ගත්තේය. (දහවල් ආහාර) වේලාව ළං වූ නිසා ඇයට පිඬුසිඟා යන්නට නොහැකි විය; එහෙයින්ම ඇයට ආහාර නැති විය. එවිට ඒ භික්ෂුණිය දෙවන දිනයෙහි ද -පෙ- තුන්වන දිනයෙහි ද සැවැත් නුවර පිඬුසිඟා වැඩම කොට ආපසු එන අවස්ථාවේ ඒ භික්ෂුව දැක මෙසේ කීවාය: “ආර්යයන් වහන්ස, මේ දානය පිළිගන්නා සේක්වා.” “හොඳයි නැගණිය” කියා ඔහු ඒ සියල්ලම පිළිගත්තේය. (දහවල් ආහාර) වේලාව ළං වූ නිසා ඇයට පිඬුසිඟා යන්නට නොහැකි විය; ඇයට ආහාර නැති විය.
2. එවිට ඒ භික්ෂුණිය හතරවන දිනයෙහි වීථියෙහි වෙව්ලමින් යයි. එක් සිටු ගෘහපතියෙක් රථයකින් ඉදිරියට එමින් ඒ භික්ෂුණියට මෙසේ කීය: “ආර්යාවෙනි, ඉවත් වන්න.” ඇය ඉවත් වෙමින් සිටියදී එතැනම ඇද වැටුණාය. සිටු ගෘහපතියා ඒ භික්ෂුණියගෙන් සමාව ඉල්ලීය: “ආර්යාවෙනි, සමාවන්න, මා නිසා ඔබ වැටුණා.” “ගෘහපතිය, මා වැටුණේ ඔබ නිසා නොවේ. මා දුර්වල වූ නිසාමය.” “ආර්යාවෙනි, ඔබ දුර්වල වූයේ කුමන හේතුවකින් ද?” එවිට ඒ භික්ෂුණිය සිටු ගෘහපතියාට මේ කරුණ දැන්වූවාය. සිටු ගෘහපතියා ඒ භික්ෂුණිය ගෙදරට කැඳවාගෙන ගොස් වළඳවා, “කෙසේ නම් ස්වාමීන් වහන්සේලා භික්ෂුණියක අතින් ආහාර පිළිගන්නාහු ද? කාන්තාවන්ට ආහාර ලැබෙන්නේ දුකසේ නොවේද?” කියා අවමන් කරයි, අගුණ කියයි, නුගුණ පතුරුවයි.
3. අවමන් කරන, අගුණ කියන, නුගුණ පතුරුවන ඒ සිටු ගෘහපතියාගේ වචන භික්ෂූන්ට ඇසුණි. අල්පේච්ඡ (ආශා අඩු) -පෙ- යම් භික්ෂූන් සිටියාද, ඔවුහු “කෙසේ නම් භික්ෂුවක් භික්ෂුණියක අතින් ආහාර පිළිගන්නේද?” කියා අවමන් කරති, අගුණ කියති, නුගුණ පතුරුවති. -පෙ- “මහණ, ඔබ භික්ෂුණියක අතින් ආහාර පිළිගත් බව සැබෑද?” “සැබෑ ය, භාග්යවතුන් වහන්ස.” “මහණ, ඇය ඔබගේ ඥාති භික්ෂුණියක්ද? ඥාති නොවන භික්ෂුණියක්ද?” “ඥාති නොවන භික්ෂුණියකි, භාග්යවතුන් වහන්ස.” “හිස් පුරුෂය, ඥාති නොවන කෙනා ඥාති නොවන තැනැත්තියකට සුදුසු දේ හෝ නුසුදුසු දේ හෝ, ඇති දේ හෝ නැති දේ හෝ නොදනී. හිස් පුරුෂය, කෙසේ නම් ඔබ ඥාති නොවන භික්ෂුණියක අතින් ආහාර පිළිගත්තෙහිද? හිස් පුරුෂය, මෙය නොපැහැදුණු අයගේ පැහැදීම පිණිස හෝ නොවේ -පෙ- මහණෙනි, මේ ශික්ෂාපදය මෙසේ උදෙසිය යුතු ය (ප්රකාශ කළ යුතු ය):
“යම් භික්ෂුවක් ගම තුළට (ගෙවල් අතරට) පිවිසි, ඥාති නොවන භික්ෂුණියක අතින් කෑ යුතු දෙයක් (ඛාදනීය) හෝ වැළඳිය යුතු දෙයක් (භෝජනීය) හෝ තම අතින්ම පිළිගෙන කන්නේ නම් හෝ වළඳන්නේ නම් හෝ, ඒ භික්ෂුව විසින් ‘ඇවැත්නි, මම ගැරහිය යුතු, නුසුදුසු, පාටිදේසනීය ඇවැතකට පැමිණියෙමි. එය දෙසමි (පවසා පිළිගනිමි)’ කියා එය දෙසිය යුතුය.”
4. යො පන යනු: යමෙක්, යම් ආකාරයක කෙනෙක් -පෙ- භික්ඛු යනු: -පෙ- මේ අර්ථයෙහි ‘භික්ෂුව’ යැයි අදහස් කරනුයේ මොහුය.
අඤ්ඤාතිකා (ඥාති නොවන තැනැත්තිය) නම්: මව් පැත්තෙන් හෝ පියා පැත්තෙන් හෝ සත්වන මුතුන්මිත්තන්ගේ පරම්පරාව දක්වා ඥාති සම්බන්ධයක් නැති තැනැත්තියයි.
භික්ඛුනී නම්: භික්ෂුණී සංඝයා හා භික්ෂු සංඝයා යන දෙපක්ෂයෙහිම (උභතෝ සංඝයා) උපසම්පදාව ලැබූ තැනැත්තියයි.
අන්තරඝර (ගම තුළ) නම්: වීථිය, හරහා විනිවිද නොයන (යන ආ මග එකම වූ) වීථිය, හතරමං හන්දිය (මාර්ග එක්වන තැන), ගෙවල් ය.
ඛාදනීය (කෑ යුතු දේ) නම්: ප්රධාන ආහාර (පස් බොජුන්) පහ ද, යාමකාලිකය ද, සත්තාහකාලිකය ද, යාවජීවිකය ද යන මේවා හැර ඉතිරි දේ ඛාදනීය නම් වේ.
භෝජනීය (වැළඳිය යුතු දේ) නම්: ප්රධාන ආහාර (පස් බොජුන්) පහයි: බත, කොමු, සත්තු (අත්සුණු), මාළු, මස් ය. ‘කන්නෙමි, වළඳන්නෙමි’ කියා පිළිගනී නම් දුක්කට ඇවැත් වේ. ගිලින ගිලින වාරයක් පාසා පාටිදේසනීය ඇවැත් වේ.
ඥාති නොවන භික්ෂුණිය ගැන ‘ඥාති නොවන කෙනෙකි’ යන හැඟීම ඇතිව, ගම තුළට පිවිසි ඒ ඥාති නොවන භික්ෂුණියගේ අතින් කෑ යුතු දෙයක් හෝ වැළඳිය යුතු දෙයක් හෝ තම අතින්ම පිළිගෙන කයි නම් හෝ වළඳයි නම් හෝ පාටිදේසනීය ඇවැත් වේ. ඥාති නොවන භික්ෂුණිය ගැන සැකයක් ඇතිව, ගම තුළට පිවිසි ඇයගේ අතින් කෑ යුතු දෙයක් හෝ වැළඳිය යුතු දෙයක් හෝ තම අතින්ම පිළිගෙන කයි නම් හෝ වළඳයි නම් හෝ පාටිදේසනීය ඇවැත් වේ. ඥාති නොවන භික්ෂුණිය ගැන ‘ඥාති කෙනෙකි’ යන හැඟීම ඇතිව, ගම තුළට පිවිසි ඇයගේ අතින් කෑ යුතු දෙයක් හෝ වැළඳිය යුතු දෙයක් හෝ තම අතින්ම පිළිගෙන කයි නම් හෝ වළඳයි නම් හෝ පාටිදේසනීය ඇවැත් වේ.
යාමකාලිකය, සත්තාහකාලිකය, යාවජීවිකය ආහාරය පිණිස පිළිගනී නම් දුක්කට ඇවැත් වේ. ගිලින ගිලින වාරයක් පාසා දුක්කට ඇවැත් වේ. භික්ෂුණීන් ළඟ පමණක් උපසම්පදාව ලැබූ භික්ෂුණියක අතින් කෑ යුතු දෙයක් හෝ වැළඳිය යුතු දෙයක් හෝ ‘කන්නෙමි, වළඳන්නෙමි’ කියා පිළිගනී නම් දුක්කට ඇවැත් වේ. ගිලින ගිලින වාරයක් පාසා දුක්කට ඇවැත් වේ.