6. 7. 1.
සඤ්චිච්චපාණ ශික්ෂාපදය
1. ඒ කාලයේ භාග්‍යවත් බුදුරජාණන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවන නම් ආරාමයේ වැඩවසන සේක. එකල ආයුෂ්මත් උදායී තෙරණුවෝ දුනුවායෙක් (ගිහි කාලයේ දුනු ශිල්පය උගන්වන ආචාර්යවරයෙක්) වූහ. කපුටන් ඔහුට අප්‍රිය විය. ඔහු කපුටන්ට විද විද හිස සිඳ උල්වල පිළිවෙළින් තැබීය. භික්ෂූන් වහන්සේලා මෙසේ කීහ: “ඇවැත්නි, මේ කපුටන් ජීවිතයෙන් තොර කළේ කවුරුන් විසින් ද?” “ඇවැත්නි, මා විසිනි. මට කපුටන් අප්‍රියයි.” අල්පේච්ඡ (ආශා අඩු) යම් භික්ෂූන් වහන්සේලා -පෙ- ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා එය හෙළා දකිති, නුගුණ කියති, දොස් පතුරුවති: “කෙසේ නම් උදායී තෙරණුවෝ දැන දැන සතෙකු ජීවිතයෙන් තොර කරත් ද?” -පෙ- “උදායී, ඔබ දැන දැන සතෙකු ජීවිතයෙන් තොර කළා යනු සැබෑ ද?” “සැබෑ ය, භාග්‍යවතුන් වහන්ස.” භාග්‍යවත් බුදුරජාණන් වහන්සේ ගැරහූ සේක -පෙ- “හිස් පුරුෂය, කෙසේ නම් ඔබ දැන දැන සතෙකු ජීවිතයෙන් තොර කරන්නෙහි ද? හිස් පුරුෂය, මෙය නොපැහැදුණු අයගේ පැහැදීම පිණිස හෝ නොවේ -පෙ- මහණෙනි, මේ ශික්ෂාපදය මෙසේ උදෙසිය යුතු ය (ප්‍රකාශ කළ යුතු ය):
“යම් භික්ෂුවක් දැන දැන සතෙකු ජීවිතයෙන් තොර කරයි නම් පාචිත්තිය වේ.”
2. යො පන: යමෙක්, යම් ආකාරයක කෙනෙක් -පෙ- භික්ඛු -පෙ- මේ අර්ථයෙහි අදහස් කරන ලද භික්ෂුව මොහු යි.
සඤ්චිච්ච: දැන, හොඳින් දැන, සිතා, සිත පිහිටුවා කරන ඉක්මවීම (වරද) යි.
පාණ නම්: තිරිසන් සතෙකුට කියනු ලැබේ.
ජීවිතා වොරොපෙය්‍ය: ජීවිතේන්ද්‍රිය (ජීවත් වීමට හේතු වන ජීවිත ශක්තිය) සිඳියි නම්, වළක්වයි නම්, සන්තතිය (ජීවිතයේ පැවැත්ම) කඩ කරයි නම් පාචිත්තිය ඇවැත් වේ.
3. සතෙකු කෙරෙහි සතෙකු යන හැඟීම ඇත්තේ ජීවිතයෙන් තොර කරයි නම් පාචිත්තිය ඇවැත් වේ. සතෙකු කෙරෙහි සැක ඇත්තේ ජීවිතයෙන් තොර කරයි නම් දුක්කට ඇවැත් වේ. සතෙකු කෙරෙහි සතෙකු නොවේ යන හැඟීම ඇත්තේ ජීවිතයෙන් තොර කරයි නම් ඇවැත් නැත.
4. සතෙකු නොවන දෙයක් කෙරෙහි සතෙකු යන හැඟීම ඇත්තේ නම් දුක්කට ඇවැත් වේ. සතෙකු නොවන දෙයක් කෙරෙහි සැක ඇත්තේ නම් දුක්කට ඇවැත් වේ. සතෙකු නොවන දෙයක් කෙරෙහි සතෙකු නොවේ යන හැඟීම ඇත්තේ නම් ඇවැත් නැත.
5. ඇවැත් නැත: නොසිතා කරන්නාට, සිහි නැතිව කරන්නාට, නොදැන කරන්නාට, මැරීමේ අදහස නැත්තාට, සිහි විකල් වූවෙකුට ද, මුලින්ම මේ වරද කළ තැනැත්තාට (ආදිකම්මිකයාට) ද ඇවැත් නැත.
පළමුවැනි සඤ්චිච්චපාණ ශික්ෂාපදය යි.
6. 7. 2.
සප්පාණක ශික්ෂාපදය
1. ඒ කාලයේ භාග්‍යවත් බුදුරජාණන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමාගේ ජේතවන නම් ආරාමයේ වැඩවසන සේක. එකල ෂඩ්වර්ගික භික්ෂූහු (හය දෙනෙකුගෙන් යුත් කණ්ඩායමේ භික්ෂූන්) දැන දැන පණුවන් සිටින ජලය පරිහරණය කරති. අල්පේච්ඡ (ආශා අඩු) යම් භික්ෂූන් වහන්සේලා -පෙ- ඒ භික්ෂූන් වහන්සේලා එය හෙළා දකිති, නුගුණ කියති, දොස් පතුරුවති: “කෙසේ නම් ෂඩ්වර්ගික භික්ෂූහු දැන දැන පණුවන් සිටින ජලය පරිහරණය කරත් ද?” -පෙ- “මහණෙනි, ඔබ දැන දැන පණුවන් සිටින ජලය පරිහරණය කරනවා යනු සැබෑ ද?” “සැබෑ ය, භාග්‍යවතුන් වහන්ස.” භාග්‍යවත් බුදුරජාණන් වහන්සේ ගැරහූ සේක -පෙ- “හිස් පුරුෂයෙනි, කෙසේ නම් ඔබ දැන දැන පණුවන් සිටින ජලය පරිහරණය කරන්නහු ද? හිස් පුරුෂයෙනි, මෙය නොපැහැදුණු අයගේ පැහැදීම පිණිස හෝ නොවේ -පෙ- මහණෙනි, මේ ශික්ෂාපදය මෙසේ උදෙසිය යුතු ය (ප්‍රකාශ කළ යුතු ය):
“යම් භික්ෂුවක් දැන දැන පණුවන් සිටින ජලය පරිහරණය කරයි නම් පාචිත්තිය වේ.”
2. යො පන: යමෙක්, යම් ආකාරයක කෙනෙක් -පෙ- භික්ඛු -පෙ- මේ අර්ථයෙහි අදහස් කරන ලද භික්ෂුව මොහු යි. ජානාති නම්: තමා ම හෝ දනී, නැතහොත් අන් අය ඔහුට දන්වති. පණුවන් සිටින බව දැන, පරිහරණය කිරීමෙන් ඔවුන් මැරෙන බව දැන පරිහරණය කරයි නම් පාචිත්තිය ඇවැත් වේ.
පණුවන් සිටින ජලය කෙරෙහි පණුවන් සිටින ජලය යන හැඟීම ඇත්තේ පරිහරණය කරයි නම් පාචිත්තිය ඇවැත් වේ. පණුවන් සිටින ජලය කෙරෙහි සැක ඇත්තේ පරිහරණය කරයි නම් දුක්කට ඇවැත් වේ. පණුවන් සිටින ජලය කෙරෙහි පණුවන් නැති ජලය යන හැඟීම ඇත්තේ පරිහරණය කරයි නම් ඇවැත් නැත.
පණුවන් නැති ජලය කෙරෙහි පණුවන් සිටින ජලය යන හැඟීම ඇත්තේ නම් දුක්කට ඇවැත් වේ. පණුවන් නැති ජලය කෙරෙහි සැක ඇත්තේ නම් දුක්කට ඇවැත් වේ. පණුවන් නැති ජලය කෙරෙහි පණුවන් නැති ජලය යන හැඟීම ඇත්තේ නම් ඇවැත් නැත.
ඇවැත් නැත: පණුවන් නැති ජලය යැයි දැන ද, පරිහරණය කිරීමෙන් ඔවුන් නොමැරෙති යි දැන ද පරිහරණය කරයි නම් ඇවැත් නැත. සිහි විකල් වූවෙකුට ද, මුලින්ම මේ වරද කළ තැනැත්තාට (ආදිකම්මිකයාට) ද ඇවැත් නැත.
දෙවැනි සප්පාණක ශික්ෂාපදය යි.