ඝටනාවාරය
සභාගවාරයට අනතුරු ව ඝටනාවාරය වදාළ සේක. එහි අධිපති උපනිස්සය ඝටනාව ය, පුරේජාත අත්‍ථි අවිගත ඝටනාව ය, සනිස්සය විප්පයුත්තඝටනාව ය, සාධිපති උපනිස්සය ඝටනාව ය, සාධිපතිඋපනිස්සය විප්පයුත්තඝටනාවය යි ඝටනා පසෙකි.
- (1)එහි අධිපති උපනිස්සය ඝටනාව මෙ සේ ය:- ගරු කොට අරමුණු කරන ලෝභමූල සිත් අට ය, මහාකුසල් අට ය, මහාක්‍රියාඥානසම්ප්‍රයුක්ත සිත් සතර ය, ලෝකෝත්තර සිත් අට ය යන මොවුන්ට ප්‍රත්‍යය වන ගරු කළ යුතු වූ ඉෂ්ටනිෂ්පන්න අටළොස ය, ද්වේෂමූල මෝහමූල දුඃඛසහගතකායවිඥාන වර්ජිත සිත් සූ අසූවය, ද්වේෂ ඊර්‍ෂ්‍යා මාත්සර්‍ය්‍ය කෞකෘත්‍යය විචිකිත්සා වර්ජිත චෛතසික සත්සාලිස ය නිර්‍වාණ ය යන ධර්‍මයෝ ආරම්මණ ප්‍රත්‍යය ද අධිපතිප්‍රත්‍යය ද උපනිඃශ්‍රය ප්‍රත්‍යය ද වෙති. එබැවින් ඒ ධර්‍මයෝ මේ අනුලෝමයෙහි “ආරම්මණ අධිපති උපනිස්සයන්ති සත්ත” යි වදාරන ලදහ.
- (2)පුරේජාත අත්‍ථි අවිගත ඝටනාව මෙ සේ ය:- කාමසිත් සිවුපනසට හා දිබ්බචක්ඛු දිබ්බසෝත අභිඤ්ඤාවන්ට ද ප්‍රත්‍යය වන වර්‍තමාන නිෂ්පන්නරූප අටොළොස වූ ආරම්මණ පුරේජාතප්‍රත්‍යය ධර්‍මයෝ ආරම්මණය ද පුරේජාතය ද අත්‍ථිය ද අවිගතය ද වෙති. “ආරම්මණ පුරේජාත අත්‍ථි අවිගතන්ති තීණි” පුරේජාතසභාගය අනුව විස්තර කරනු,
- (3)සනිස්සය විප්පයුත්තඝටනාව මෙ සේ ය:- මරණාසන්න මනෝද්වාරාවර්ජන ජවන තදාරම්මණයන්ට ප්‍රත්‍යය වන ච්‍යුති චිත්තයෙන් සතොළොස් වන චිත්තය හා උපන් හෘදයවස්තුව වූ වස්ත්‍වාරම්මණප්‍රත්‍යය -පෙ- “ආරම්මණ පුරේජාත නිස්සය විප්පයුත්ත අත්‍ථි අවිගතන්ති තීණි” නිස්සය සභාගය අනුව විස්තර කරනු.
- (4)සාධිපති උපනිස්සය ඝටනාව මෙ සේ ය:- ගරු කොට අරමුණු කරන ලෝභ මූල සිත් අටට ප්‍රත්‍යය වන ඉෂ්ටනිෂ්පන්න රූප අටළොසය -පෙ- “ආරම්මණ අධිපති උපනිස්සය පුරෙජාත අත්‍ථි අවිගතන්ති එකං” අබ්‍යාකතො අකුසලස්ස.
- (5)සාධිපති උපනිස්සය විප්පයුත්ත ඝටනාව මෙ සේ ය:- ගරු කොට අරමුණු කරන ලෝභමූල මරණාසන්නජවන පසට ප්‍රත්‍යය වන ච්‍යුති චිත්තයෙන් සතොළොස්වන චිත්තය හා උපන් ගරු කළ යුතු වූ හෘදයවස්තු සඞ්ඛ්‍යාත වස්ත්‍වාරම්මණප්‍රත්‍යය -පෙ- “ආරම්මණ අධිපති නිස්සය උපනිස්සය පුරෙජාත විප්පයුත්ත අත්‍ථි අවිගතන්ති එකං” එකං යනු අබ්‍යාකතෙන අබ්‍යාකතය ය. “අබ්‍යාකතො ධම්මො අකුසලස්ස ධම්මස්ස ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො -පෙ- අවිගතපච්චයෙන පච්චයො, වත්‍ථුං ගරුං කත්‍වා අස්සාදෙති අභිනන්‍දති. තං ගරුං කත්‍වා රාගො උප්පජ්ජති. දිට්ඨි උප්පජ්ජති” යි වීථිවිභඞ්ගයන් උදුළ යුතු ය.
ආරම්මණසභාග සත හා ඝටනා පස නිමි.