බුදුරජාණන් වහන්සේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවාසය කරන සමයෙහි, කොළ ගොටු කඩා දමන්නෙකු අරභයා ‘අද්ධා හි නූන මිගරාජා’ යන මේ දේශනාව වදාළ සේක. සැවැත්නුවර එක් ඇමතියෙක් බුදුරජාණන් වහන්සේ ප්රමුඛ භික්ෂු සංඝයාට ආරාධනා කොට, උයනෙහි වඩාහිඳුවා දන් දෙමින්, දානය අතරතුර “භික්ෂූන් වහන්සේලා උයනෙහි හැසිරෙනු කැමති නම් හැසිරෙත්වා” යැයි කීය. භික්ෂූහු උයන් චාරිකාවෙහි හැසිරුණාහ. ඒ අවස්ථාවෙහි උයන්පල්ලා මනාව වැඩුණු කොළවලින් යුක්ත ගසකට නැග, ලොකු ලොකු කොළ කඩාගෙන “මේවා මල් සඳහාය, මේවා ගෙඩි සඳහාය” යැයි කියා කොළ ගොටු සාදා ගස මුලට හෙළයි. ඔහුගේ ළදරු පුතා එසේ බිමට දැමූ දැමූ ගොටු විනාශ කරයි. භික්ෂූහු ඒ කරුණ බුදුරජාණන් වහන්සේට සැළ කළාහුය. එවිට බුදුරජාණන් වහන්සේ, “මහණෙනි, දැන් පමණක් නොව පෙරත් මේ තෙමේ ගොටු විනාශ කරන්නෙකි” යැයි වදාරා අතීත කථාව ගෙනහැර දැක්වූ සේක.
යටගිය දවස බරණැස් නුවර බ්රහ්මදත්ත රජු රජ කරන කල්හි, බෝසතාණන් වහන්සේ එක් බ්රාහ්මණ කුලයක ඉපදී වැඩිවියට පත්ව, ගිහිගෙයි වාසය කරමින් සිටින අතරතුර එක් දිනක් කිසියම් කටයුත්තක් සඳහා උයනට ගියහ. එහි බොහෝ වඳුරෝ වාසය කරති. උයන්පල්ලා පෙර ක්රමයටම ගොටු සාදා බිමට හෙළයි. වඳුරු රංචුවේ නායකයා වූ දෙටු වඳුරා එසේ බිමට දැමූ දැමූ ගොටු විනාශ කරයි. බෝසතාණන් වහන්සේ එම වඳුරා අමතා, “උයන්පල්ලා විසින් දැමූ දැමූ ගොටු විනාශ කොට ඔබ මීට වඩා හොඳින් ඒවා කරනු කැමැත්තේ යැයි හඟින්නෙමි” යැයි පවසා පළමු වන ගාථාව කීහ.
“ඒකාන්තයෙන්ම මෘගරාජයා (වඳුරා) කොළ ගොටු සෑදීමට දක්ෂ යැයි හඟිමි. එසේ හෙයින් හෙතෙම බිමට දැමූ මල් ගොටු විනාශ කරයි. ඔහු මීට වඩා මනාප වූ වෙනත් මල් ගොටු කරතියි සිතමි.”
එහි ‘මිගරාජා’ යනු වඳුරා වර්ණනා කරමින් කියන ලද්දකි. ‘පුටකම්මස්ස’ යනු මල් ගොටු කරන්නාටය. ‘කොවිදො’ යනු දක්ෂයෙකි. මෙහි කෙටි අර්ථය මෙයයි: “මේ වඳුරු රජා ඒකාන්තයෙන්ම ගොටු තැනීමේ කලාවට දක්ෂයෙකැයි හඟිමි. ඒ එසේමය; හෙතෙම බිමට දැමූ දැමූ ගොටු විනාශ කරයි. ඒකාන්තයෙන් මීට වඩා හොඳ ගොටු මොහු විසින් සාදනු ඇතැයි හඟිමි” යනුයි.
එය ඇසූ වඳුරා දෙවන ගාථාව ප්රකාශ කළේය.
“මගේ පියා හෝ මව හෝ මල් ගොටු කිරීමට දක්ෂ නොවෙති. (අනුන් විසින්) කළ කළ දේ අපි විනාශ කරමු; මේ වඳුරු කුලයෙහි ස්වභාවය මෙයයි.”
එය ඇසූ බෝසතාණන් වහන්සේ තුන්වන ගාථාව වදාළහ.
“යම් කෙනෙකුගේ ධර්මය (යහපත් හැසිරීම) මෙසේ නම්, (ඔවුන්ගේ) අධර්මය කෙසේ විය හැකිද? තොපගේ ධර්මය හෝ අධර්මය හෝ අපි කිසි දිනක නොදකිමු.”
මෙසේ පවසා ඔහු වඳුරාට නින්දා කොට එතැනින් නික්ම ගියේය.
බුදුරජාණන් වහන්සේ මේ ධර්ම දේශනාව ගෙනහැර දක්වා සත්යයන් ප්රකාශ කොට ජාතක කථාව නිමවා වදාළ සේක. “එකල වඳුරා වූයේ (මේ වර්තමාන) ගොටු විනාශ කළ ළමයා ය. නුවණ ඇති පුරුෂයා වනාහි මම ම වූයෙමි” යි වදාළ සේක.
පුටදූසක ජාතක වර්ණනාව දසවැනියි.
තෙවනුවූ උදපාන වර්ගය නිමියේය.
එහි උද්දානය (මාතෘකා පාඨය) මෙසේය:
උදපාන, ව්යාඝ්ර, කච්ඡප, සිකඛි, බක, රුචිර, කුරුධම්ම, රෝමක, මහිස සහ පුටදූසක යන ජාතක කතා දසය මෙහි ඇතුළත් වේ.