අයමෙත්ථ භාවනා භෙදො

27. නිමිත්තෙසු පන පරිකම්මනිමිත්තං. උග්ගහනිමිත්තං

ච සබ්බත්ථාපි යථාරහං පරියායෙන ලබ්භන්තෙ ව.

28. පටිභාග නිමිත්තං පන කසිණාසුභකොට්ඨාසානා

පානෙස්වෙව ලබ්භති. තත්ථහි පටිභාගනිමිත්තමාරබ්භ

උපචාර සමාධි අප්පණා සමාධිච පවත්තන්ති.

29. කථං. ආදිකම්මිකස්සහි පඨවි මණ්ඩලාදිසු

නිමිත්තං උග්ගණ්හන්තස්ස තමාරම්මණං පරිකම්මනිමිත්තන්ති

පවුච්චති, සාච භාවනා පරිකම්ම භාවනා නාම.

30. යදා පන තං නිමිත්තං චිත්තෙන සමුග්ගහිතං

හොති, චක්ඛුනා පස්සන්තස්සෙව මනොද්වාරස්ස ආපාථමා-

ගතං, තදා තමෙවාරම්මණං උග්ගහ නිමිත්තං නාම සා ච

භාවනා සමාධියති.

31. තථා සමාහිතස්ස පනෙතස්ස තතොපරං තස්මිං

උග්ගහනිමිත්තෙ පරිකම්ම සමාධිනා භාවනමනුයුඤ්ජන්තස්ස

යදා තප්පටිභාගං වත්ථුධම්ම විමුච්චිතං පඤ්ඤත්ති සඞ්ඛාතං

භාවනාමයමාරම්මණං චිත්තෙ සන්නිසින්නං සමප්පිතං හොති

තදාතං පටිභාග නිමිත්තං සමුප්පන්නන්ති පවුච්චති

32. තතොපට්ඨාය පරිපන්ථ විප්පහීනා කාමාවචර සමාධි

සඞ්ඛාතා උපචාර භාවනා නිප්ඵන්නා නාම හොති.

33. තතොපරං තමෙව පටිභාග නිමිත්තං උපචාර

සමාධිනා සම්මා සෙවන්තස්ස රූපාවචර පඨමජ්ඣානා-

මප්පෙති.

34. තතොපරං තමෙව පඨමජ්ඣානං ආවජ්ජනං

සමාපජ්ජනං අධිට්ඨානං වුට්ඨානං පච්චවෙක්ඛණාචෙති

ඉමාහි පඤ්චහි වසිතාහි වසීභූතං කත්වා විතක්කාදිකමොළා-

රිකඞ්ගප්පහානාය විචාරාදි සුඛුමඞ්ගුප්පත්තියා පදහතො

යථාක්කමං දුතියජ්ඣානාදයො යථාරහමප්පෙන්ති.

35. ඉච්චෙවං පඨවි කසිණාදිසු ද්වාවීසති කම්මට්ඨානෙසු

පටිභාග නිමිත්ත මුපලබ්භති.

36. අවසෙසෙසු පන අප්පමඤ්ඤා සත්තපඤ්ඤත්තියං

පවත්තන්ති.

37. ආකාසවජ්ජිත කසිණෙසු පන යංකිඤ්චි කසිණං

උග්ඝාටෙත්වා ලද්ධමාකාසං අනන්තවසෙන පරිකම්මං කරො-

න්තස්ස පඨමාරුප්පමප්පෙති.

38. තමෙව පඨමාරුප්පවිඤ්ඤාණං අනන්ත වසෙන පරිකම්මං කරොන්තස්ස දුතියාරුප්පමප්පෙති.

39. තමෙව පඨමාරුප්පවිඤ්ඤාණාභාවං පන නත්ථි කිඤ්චිති පරිකම්මං කරොන්තස්ස තතියාරුප්පමප්පෙති.

40. තතියාරුප්පං සන්තමෙතං පණීතමෙතංති පරිකම්මං කරොන්තස්ස චතුත්ථාරුප්පමප්පෙති.

41. අවසෙසෙසුච දසසු කම්මට්ඨානෙසු බුද්ධගුණාදිකමාරම්මණමාරබ්භ පරිකම්මං කත්වා තස්මිං නිමිත්තෙ සාධුකමුග්ගහිතෙ තත්ථෙව පරිකම්මඤ්ච සමාධියති උපචාරොච සම්පජ්ජති.

42. අභිඤ්ඤාවසෙන පවත්තමානං පන රූපාවචර පඤ්චමජ්ඣානං අභිඤ්ඤා පාදක පඤ්චමජ්ඣානා වුට්ඨහිත්වා අධිට්ඨෙය්යාදිකමාවජ්ජෙත්වා පරිකම්මං කරොන්තස්ස රූපාදීසු ආරම්මණෙසු යථාරහමප්පෙති.

43. අභිඤ්ඤාච නාම:-

අයමෙත්ථ ගොචර භෙදො

නිට්ඨිතොව සමථ කම්මට්ඨාන නයො

44. විපස්සනා කම්මට්ඨානෙ පන සීලවිසුද්ධි, චිත්තවිසුද්ධි, දිට්ඨිවිසුද්ධි, කඞ්ඛාවිතරණ විසුද්ධි, මග්ගාමග්ගඤාණ දස්සන විසුද්ධි, පටිපදාඤාණ දස්සන විසුද්ධි, ඤාණදස්සන විසුද්ධි චෙති සත්තවිධෙන විසුද්ධි සඞ්ගහො.

45. අනිච්චලක්ඛණං, දුක්ඛලක්ඛණං, අනත්තලක්ඛණං චෙති තීණි ලක්ඛණානි.

46. අනිච්චානුපස්සනා, දුක්ඛානුපස්සනා, අනත්තානුපස්සනා චෙති තිස්සො අනුපස්සනා.

47. සම්මසනඤාණං, උදයව්‍යයඤාණං, භඞ්ගඤාණං, භයඤාණං, ආදීනවඤාණං, නිබ්බිදාඤාණං, මුඤ්චිතුකම්‍යතා ඤාණං, පටිසඞ්ඛාඤාණං, සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාඤාණං, අනුලොම ඤාණං චෙති දසවිපස්සනාඤාණානි.

48. සුඤ්ඤතො විමොක්ඛො, අනිමිත්තො විමොක්ඛො, අප්පණිහිතො විමොක්ඛො චෙති තයො විමොක්ඛා.

49. සුඤ්ඤතානුපස්සනා, අනිමිත්තානුපස්සනා අප්පණිහිතානුපස්සනා චෙති තීණි විමොක්ඛ මුඛානි ච වෙදිතබ්බානි.

50. කථං. පාතිමොක්ඛසංවරසීලං, ඉන්‍ද්‍රියසංවරසීලං, ආජීවපාරිසුද්ධිසීලං, පච්චයසන්නිස්සිත සීලං චෙති චතුපාරිසුද්ධි සීලං සීලවිසුද්ධි නාම.

51. උපචාරසමාධි අප්පනාසමාධි චෙති දුවිධොපි සමාධි චිත්තවිසුද්ධි නාම.

52. ලක්ඛණ රස පච්චුපට්ඨාන පදට්ඨානවසෙන නාමරූප පරිග්ගහො දිට්ඨි විසුද්ධි නාම.

53. තෙසමෙවච නාම රූපානං පච්චය පරිග්ගහො කඞ්ඛාවිතරණ විසුද්ධි නාම.

54. තතොපරං පන තථා පරිග්ගහිතෙසු සප්පච්චයෙසු තෙභූමික සඞ්ඛාරෙසු අතීතාදි භෙදභින්නෙසු ඛන්ධාදිනයමාරබ්භ කලාපවසෙන සඞ්ඛිපිත්‍වා “අනිච්චං ඛයට්ඨෙන, දුක්ඛං භයට්ඨෙන, අනත්තා අසාරකට්ඨෙනා” ති අද්ධාන වසෙන, සන්තති වසෙන, ඛණවසෙනවා සම්මසනඤාණෙන ලක්ඛණත්තයං සම්මසන්තස්ස තෙස්වෙව පච්චය වසෙන, ඛණවසෙනච උදයබ්බයඤාණෙන උදයබ්බයං සමනුපස්සන්තස්සච:

ඔභාසාදි විපස්සනුපක්කිලෙස පරිපන්ථ පරිග්ගහ වසෙන මග්ගාමග්ග ලක්ඛණ වවත්ථානං මග්ගාමග්ගඤාණ දස්සන විසුද්ධි නාම.

55. තථා පරිපන්‍ථ විමුත්තස්ස පන උදයබ්බයඤාණතො

පට්ඨාය යාවානුලොමා තිලක්ඛණං විපස්සනා පරම්පරාය

පටිපජ්ජන්තස්ස නව විපස්සනාඤාණානි පටිපදාඤාණදස්සන

විසුද්ධි නාම.

56. තස්සෙවං පටිපජ්ජන්තස්ස පන විපස්සනා පරි-

පාකමාගම්ම ඉදානි අප්පනා උප්පජ්ජිස්සතීති භවඞ්ගං

වොච්ඡින්දිත්වා උප්පන්න මනොද්වාරාවජ්ජනානන්තරං ද්වෙ

තීණි විපස්සනා චිත්තානි යංකිඤ්චි අනිච්චාදි ලක්ඛණමාරබ්භ

පරිකම්මොපචාරානුලොම නාමෙන පවත්තන්ති. යා සිඛා-

ප්පත්තා සා සානුලොමා, සඞ්ඛාරුපෙක්ඛා වුට්ඨානගාමිනි

විපස්සනාති පවුච්චති.

57. තතොපරං ගොත්‍රභුචිත්තං නිබ්බානමාලම්බිත්වා

පුථුජ්ජනගොත්තමභිභවන්තං අරියගොත්තමභිසම්භොන්තංච

පවත්තති.

58. තස්සානන්තරමෙව මග්ගො දුක්ඛසච්චං පරිජා-

නන්තො සමුදය සච්චං පජහන්තො නිරොධ සච්චං සච්ඡි

කරොන්තො මග්ග සච්චං භාවනාවසෙන අප්පනා වීථිමො

තරති. තතොපරං ද්වෙ තීණි ඵලචිත්තානි පවත්තිත්වා

භවඞ්ගපාතොව හොති.

59. පුන භවඞ්ගං වොච්ඡින්දිත්වා පච්චවෙක්ඛණ ඤාණානි

පවත්තන්ති.

60. ඡබ්බිසුද්ධික්කමෙනෙවං - භාවෙතබ්බො චතුබ්බිධො

ඤාණ දස්සන විසුද්ධි - නාම මග්ගො පවුච්චති.