අභිධර්මාර්ථ ප්‍රදීපිකා

අර්ථ ප්‍රඥප්ති

  1. සමූහ ප්‍රඥප්ති - පෘථිවි, පර්වත, ගංගා සාගර යනාදිය සමූහ ප්‍රඥප්ති නම්.
  2. සණ්ඨාන ප්‍රඥප්ති - රථ ආදිය.
  3. සත්‍ව ප්‍රඥප්ති - පුරුෂ, පුද්ගල, දිව්‍ය, මනුෂ්‍යාදිය.
  4. දිසා ප්‍රඥප්ති - පෙර අපර ආදි දිසා.
  5. කාල ප්‍රඥප්ති - උදය, සවස, රාත්‍රි ආදිය.
  6. ආකාශ ප්‍රඥප්ති - කූප ගුහා ආදිය.
  7. නිමිත්ත ප්‍රඥප්ති - පතකර්ම, උද්ගත නිමිති ආදිය.

නාම ප්‍රඥප්ති - පරමාර්‍ත්‍ථයන්ට හෝ අර්‍ත්‍ථ ප්‍රඥප්තීන්ට හෝ පණවන නම්ය.

  1. විද්‍යමාන ප්‍රඥප්ති පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් විද්‍යමාන රූප, වේදනා ආදියට රූප, වේදනා ආදියයි කියති.
  2. අවිද්‍යමාන ප්‍රඥප්ති පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් නැති, ධාතු විකාරයක්මවූ භූමි, පර්‍වත ආදියට - භූමි, පර්‍වතයයි කියති.
  3. විද්‍යමානයෙන් අවිද්‍යමාන ප්‍රඥප්ති පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් අභිඥා ඇත. ඒ අභිඥා ලැබූ පුද්ගලයාට ෂඩභිඥ යයි කියති. හේ අවිද්‍යමානය.
  4. අවිද්‍යමානයෙන් විද්‍යමාන ප්‍රඥප්ති ස්ත්‍රී ශබ්දයයි කී කල්හි පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් ස්ත්‍රියක් නැතත්, ස්ත්‍රියගේ ශබ්දයක් ඇත.
  5. විද්‍යමානයෙන් විද්‍යමාන ප්‍රඥප්ති චක්‍ෂුර්විඥානයයි කී තැන පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් චක්‍ෂුර් ප්‍රසාදයක්ද ඇත. විඥානයක්ද ඇත.
  6. අවිද්‍යමානයෙන් අවිද්‍යමාන ප්‍රඥප්ති රාජපුත්‍ර යයි කී කල්හි පරමාර්‍ත්‍ථ වශයෙන් රජෙක්ද නැත. පුත්‍රයෙක්ද නැත.